Καλώδιο: Σε πλήρη ετοιμότητα, χωρίς εντυπωσιασμούς

Στα ανοιχτά της Κάσου χτυπά ξανά η καρδιά της γεωπολιτικής στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς εξελίσσεται –σε μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην τεχνική ακρίβεια μιας μεγάλης ενεργειακής υποδομής και τις περιφερειακές ευαισθησίες – η αποστολή του γαλλικού ερευνητικού σκάφους «Abeille Marengo».

Μετά τον απόπλου του από το λιμάνι του Ηρακλείου το απόγευμα της Τρίτης, το πλοίο – που έχει μισθωθεί για λογαριασμό της κοινοπραξίας κατασκευής της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector) – εκτελεί βήμα – βήμα το επιχειρησιακό του σχέδιο.

Χωρίς στενή στρατιωτική συνοδεία, αλλά με ελληνική φρεγάτα σε ρόλο «πλοίου σκοπού» σε ετοιμότητα, η Αθήνα απαντά με ψυχραιμία στην αυξανόμενη νευρικότητα της Αγκυρας και στις πιέσεις των τουρκικών μέσων ενημέρωσης, υπό το άγρυπνο βλέμμα και του Παρισιού.

Η αποστολή του «Abeille Marengo» δεν αποτελεί μια απλή διέλευση, αλλά μια σύνθετη ωκεανογραφική επιχείρηση υψηλών απαιτήσεων, η οποία χωρίζεται σε τρία διακριτά στάδια.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής του βορειοδυτικά του Ηρακλείου, εντός ελληνικών χωρικών υδάτων, το πλήρωμα και οι εξειδικευμένοι επιστήμονες προχώρησαν σε εξονυχιστικές δοκιμές των οργάνων πλοήγησης, των υδροακουστικών συστημάτων και των σταθεροποιητών του πλοίου.

Σε έργα τέτοιου βεληνεκούς, όπου ένα υποβρύχιο καλώδιο υπερυψηλής τάσης καλείται να ποντιστεί σε βάθη που ξεπερνούν τα 2.000 μέτρα, η ευστάθεια του σκάφους και η ακρίβεια των αισθητήρων είναι καθοριστικής σημασίας.

Ολοκληρώνοντας τους αρχικούς ελέγχους, το γαλλικό σκάφος χαράσσει πορεία περίπου 95 ναυτικών μιλίων προς το στενό μεταξύ Καρπάθου και Κάσου.

Εκεί, σε προστατευμένο περιβάλλον, θα πραγματοποιηθεί η κρίσιμη διαδικασία διακρίβωσης και βαθμονόμησης (calibration) των πολυδεσμικών βυθομέτρων, μέσω της οποίας μηδενίζονται οι αποκλίσεις που προκαλούνται από τη θερμοκρασία και την αλατότητα των υδάτων της περιοχής, εξασφαλίζοντας τρισδιάστατη απεικόνιση του ανάγλυφου του βυθού με ακρίβεια εκατοστού.

Αμέσως μετά, το «Abeille Marengo» θα πλεύσει νοτιοανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου, εισερχόμενο στην κύρια περιοχή των ερευνών για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου, η οποία έχει δεσμευτεί με σχετική ελληνική αγγελία προς ναυτιλλομένους (NAVTEX), προκειμένου να χαρτογραφηθεί η ακριβής όδευση και να αποφευχθούν υποθαλάσσια ρήγματα, απότομες χαράδρες ή ναυάγια.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν η τακτική αποτροπής και ο επιχειρησιακός σχεδιασμός του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, ο οποίος αποπνέει αυτοπεποίθηση και αποφεύγει τις κινήσεις εντυπωσιασμού.

Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, δεν πρόκειται να υπάρξει στενή στρατιωτική συνοδεία του «Abeille Marengo» κατά τη διάρκεια των ερευνών.

Η επιλογή αυτή είναι απολύτως συνειδητή, καθώς η Αθήνα θέλει να υπογραμμίσει ότι πρόκειται για μια απολύτως νόμιμη, ειρηνική, εμπορική και ερευνητική δραστηριότητα εντός περιοχής ελληνικής δικαιοδοσίας, η οποία δεν χρειάζεται να «στρατιωτικοποιηθεί» άνευ λόγου. Ωστόσο, η απουσία στενής συνοδείας δεν σημαίνει απουσία ετοιμότητας.

Στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή πλέει κανονικά ελληνική φρεγάτα σε ρόλο «πλοίου σκοπού». Σύμφωνα με τις οδηγίες επιχειρησιακής εμπλοκής, η φρεγάτα διατηρεί διακριτική απόσταση επιτήρησης και θα πλησιάσει το γαλλικό ερευνητικό σκάφος μόνο στην περίπτωση που καταγραφεί ανάπτυξη ή προσέγγιση τουρκικών πολεμικών πλοίων κοντά στο «Abeille Marengo».

Με αυτόν τον τρόπο, η ελληνική πλευρά αφαιρεί από την Άγκυρα το επιχείρημα της «πρόκλησης», διατηρώντας παράλληλα ακέραια την ικανότητα άμεσης αποτροπής και προστασίας των κυριαρχικών δικαιωμάτων εφόσον χρειαστεί.

Η επιστροφή ερευνητικού πλοίου στην περιοχή νοτιοανατολικά της Κάσου έχει, άλλωστε, ιδιαίτερο συμβολισμό και βαρύτητα. Τον Ιούλιο του 2024, οι εργασίες του ιταλικού σκάφους «Ievoli Relume» είχαν διακοπεί έπειτα από την εμφάνιση τουρκικών πολεμικών πλοίων, δημιουργώντας έναν διπλωματικό γρίφο που χρειάστηκε μήνες διαβουλεύσεων για να ξεπεραστεί.

Αυτή τη φορά, η Αθήνα και το Παρίσι λειτούργησαν με μεθοδικότητα. Η γαλλική πλευρά, δεδομένου ότι η γαλλική εταιρεία Nexans είναι ο ανάδοχος κατασκευής του καλωδίου και το πλοίο φέρει γαλλική σημαία, προέβη στις προβλεπόμενες διπλωματικές γνωστοποιήσεις, θωρακίζοντας το έργο ως ευρωπαϊκό έργο κοινού ενδιαφέροντος (PCI).

Παρ’ όλα αυτά, η Τουρκία επέλεξε να καταγράψει τη δική της αφήγηση επί του χάρτη και προχώρησε στην έκδοση αντι-NAVTEX, επιχειρώντας να παρουσιάσει ότι η ίδια δίνει «άδεια» ή «συγκατάθεση» για τη διεξαγωγή ερευνών σε τμήμα της θαλάσσιας περιοχής που η Άγκυρα διεκδικεί αυθαίρετα ως δική της υφαλοκρηπίδα, επικαλούμενη το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Η αντίδραση της Αθήνας υπήρξε άμεση και κατηγορηματική, με κυβερνητικούς και διπλωματικούς κύκλους να ξεκαθαρίζουν ότι η τουρκική αγγελία είναι απολύτως άκυρη και δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα, καθώς οι έρευνες διεξάγονται νομίμως βάσει των ελληνικών NAVTEX, εντός περιοχής ελληνικής δικαιοδοσίας, όπως αυτή έχει οριοθετηθεί και μέσω της συμφωνίας Ελλάδας – Αιγύπτου του 2020.

Ενημέρωση Γεραπετρίτη

Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση επιδιώκει τη διαμόρφωση κλίματος εθνικής συνεννόησης και θεσμικής διαφάνειας στο εσωτερικό μέτωπο.

Στο πλαίσιο αυτό, το Σάββατο ο υπουργός Εξωτερικών αναμένεται να ενημερώσει αναλυτικά τους πολιτικούς αρχηγούς για τις τρέχουσες εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, τους διπλωματικούς χειρισμούς γύρω από το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης, καθώς και την πορεία του ελληνοτουρκικού διαλόγου.

Η κίνηση αυτή υπογραμμίζει τη βούληση της Αθήνας να υπάρχει πλήρης εικόνα και συναίνεση στα κρίσιμα εθνικά ζητήματα, το χρονικό διάστημα που η επιχείρηση στην Κάσο βρίσκεται σε εξέλιξη. Την ώρα που σε διπλωματικό επίπεδο οι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ανοιχτοί – με στόχο να αποφευχθεί μια ανεξέλεγκτη κρίση που θα τίναζε στον αέρα το κλίμα των «ήρεμων νερών» – στο εσωτερικό της Τουρκίας καταγράφονται πολλές γραμμές.

Μερίδα του φιλοκυβερνητικού, αλλά και του εθνικιστικού τουρκικού Τύπου, υιοθετεί υψηλούς τόνους και ασκεί ασφυκτική πίεση στην κυβέρνηση Ερντογάν για δυναμική αντίδραση στο πεδίο. Σε πρωτοσέλιδα και αναλύσεις τηλεοπτικών δικτύων, η κίνηση του «Abeille Marengo» παρουσιάζεται ως «τετελεσμένο» σε βάρος του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», ενώ αρθρογράφοι και απόστρατοι αξιωματικοί καλούν την Αγκυρα να επαναλάβει το σκηνικό του καλοκαιριού του 2024, υποστηρίζοντας ότι η έκδοση αντι-NAVTEX δεν αρκεί εάν δεν συνοδευτεί από φυσική παρουσία του τουρκικού πολεμικού ναυτικού.

Διπλωματικοί παράγοντες στην Αθήνα εκτιμούν ότι η τουρκική ηγεσία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δίλημμα, καθώς από τη μία πλευρά δεν επιθυμεί να έρθει σε ευθεία ρήξη με τη Γαλλία, την Ευρωπαϊκή Ενωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες, και από την άλλη προσπαθεί να διαχειριστεί το εσωτερικό ακροατήριο που τροφοδοτείται από τη ρητορική των ΜΜΕ.

Η τακτική της «δήθεν αδειοδότησης» μέσω της τουρκικής NAVTEX ερμηνεύεται ακριβώς ως μια προσπάθεια της Αγκυρας να σώσει τα προσχήματα στο εσωτερικό της, υποστηρίζοντας ότι «τίποτα δεν γίνεται χωρίς την έγκρισή της», χωρίς όμως να προκαλέσει θερμό επεισόδιο.

Το στοίχημα των επόμενων ημερών παραμένει διπλό. Αφενός, να ολοκληρωθούν χωρίς προσκόμματα οι χαρτογραφήσεις του βυθού, ώστε να προχωρήσει απρόσκοπτα το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης που θα βγάλει την Κύπρο από την ενεργειακή απομόνωση και θα θωρακίσει ενεργειακά ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.

Αφετέρου, να επιβεβαιωθεί στην πράξη ότι το διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα ασκούνται κανονικά, μακριά από τη λογική των τετελεσμένων και των επικοινωνιακών πιέσεων. Καθώς το «Abeille Marengo» θα αφήνει πίσω του το στενό Καρπάθου – Κάσου, τα βλέμματα όλων θα είναι στραμμένα στον βυθό – και στον ορίζοντα του νοτιοανατολικού Αιγαίου.