Μια ιδέα

«Τα ξεθωριασμένα φύλλα του παραθύρου/ σκεπάζονται από διάφανο νερό./ Το νερό δεν έχει ούτε θάνατο ούτε πάτο,/ σε αποχαιρετώ./ Μια χούφτα ζεστασιάς ύστερα από έναν μακρύ χειμώνα/ θα την κρατήσουμε. Πέντε λεπτά μέχρι το πρωί./ Θα επιζήσουμε. Τη θάλασσα των ενοχών μας/ την καταπίνει η μαύρη τρύπα του χρόνου./ Αυτό είναι όλο που θα απομείνει ύστερα από μένα/ αυτό είναι όλο που θα πάρω μαζί μου».

To τραγούδι αυτό έχει τίτλο «Eto Vse» (Αυτό είναι όλο). Κυκλοφόρησε στη Ρωσία το 1994-95, σε στίχους και μουσική του Γιούρι Σεβτσούκ. Εγινε γνωστό χάρις στο ροκ συγκρότημα DDT. Και χθες το πρωί παιζόταν έξω από την έδρα της Novaya Gazeta, στην οδό Ποταπόφσκι της Μόσχας, την ώρα που οι δημοσιογράφοι μάζευαν τα πράγματά τους, κατέβαζαν από τον τοίχο τα πορτρέτα της Ανα Πολιτκόφσκαγια και των άλλων πέντε συναδέλφων τους που έχουν δολοφονηθεί τα τελευταία χρόνια, έσφιγγαν τα χέρια των λιγοστών γενναίων που είχαν συγκεντρωθεί για να τους χειροκροτήσουν κι εγκατέλειπαν το κτίριο.

Μπείτε λίγο στη θέση αυτών των ανθρώπων – εννοώ όσοι δεν πείθεστε από τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ ότι «αυτά έχει ο ανταγωνισμός, άλλες εφημερίδες ανοίγουν κι άλλες κλείνουν». Δεν είχαν ποτέ ψευδαισθήσεις. Δεν πίστευαν ότι υπάρχουν κάποιοι δημοκράτες στο Κρεμλίνο που ομνύουν στην ελευθερία του Τύπου και θεωρούν ότι πρέπει να υπάρχουν σε αυτή τη χώρα ανεξάρτητες εφημερίδες, έστω κι αν δεν τους επιτρέπεται να χρησιμοποιούν τη λέξη «πόλεμος».

Ηξεραν ότι ο λόγος που τους επιτρεπόταν να υπάρχουν όλα αυτά τα χρόνια, και ιδιαίτερα την τελευταία πενταετία, ήταν για να χρησιμεύουν ως βιτρίνα στο καθεστώς. Ηξεραν επίσης ότι ανά πάσα στιγμή μπορούσε να συλληφθούν, όπως συνέβη άλλωστε με έναν συνάδελφό τους, τον Ολεγκ Ρολντούγκιν, που κινδυνεύει με έξι χρόνια φυλακή για «διάδοση πληροφοριών που άπτονται προσωπικών δεδομένων».

Κι όμως, δεν άφηναν τη θέση τους. Επινοούσαν τρόπους να παρακάμπτουν τη λογοκρισία: την επομένη της εισβολής στην Ουκρανία έβγαλαν ένα φύλλο, στα ουκρανικά και τα ρωσικά, με τίτλο «Η Ρωσία. Βομβαρδίζει. Την Ουκρανία». Mπορεί να μην κάλυπταν τις εξελίξεις στα μέτωπα του πολέμου, συνέχιζαν όμως να γράφουν για τη διαφθορά, τη βία της εξουσίας, τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ξέροντας ότι μια μέρα θα ερχόταν το τέλος. Οταν ειδοποιήθηκαν ότι, εκτός από «πράκτορες εξωτερικών δυνάμεων», θα χαρακτηρίζονταν και «εξτρεμιστική οργάνωση», κατάλαβαν ότι το τέλος αυτό είχε έρθει.

«Δεν λέμε αντίο», είπε ο διευθυντής της εφημερίδας Σεργκέι Σοκόλοφ στη χθεσινή τελευταία σύσκεψη. «Είναι βέβαιο ότι κάτι θα σκαρώσουμε. Γιατί η Novaya Gazeta δεν είναι μόνο οι σελίδες μιας εφημερίδας ή μια ιστοσελίδα. Είναι μια ιδέα. Μια ιδέα, ένας στόχος ζωής γι’ αυτούς που δουλεύουν εδώ πέρα. Και αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί να σκοτωθεί. Και δεν μπορεί να κλείσει».