Επισκέπτης

Το διπλό βάρος: Έμφυλος και ηλικιακός ρατσισμός

3 λεπτά

Παγκόσμια Ημέρα αφιερωμένη στους ηλικιωμένους η 1η Οκτωβρίου, μας θυμίζει ότι «γηράσκομεν», αφήνοντας πίσω μας τα ωραία χρόνια της νεότητας και της «αθανασίας». Ο αρχαίος λυρικός ποιητής Μίμνερμος μιλούσε για το «αργαλέον γήρας», την τρομερή και ανεπιθύμητη περίοδο της ανθρώπινης ζωής.

Οι φιλόσοφοι δεν ασχολήθηκαν ιδιαίτερα με τα γηρατειά, γιατί θεωρούσαν ότι πρόκειται για μία σύντομη και ασήμαντη περίοδο της ζωής. Το ενδιαφέρον προέκυψε από τα μέσα του 20ού αιώνα και μετά, όταν αυξήθηκε το προσδόκιμο ζωής, χάρη στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και την πρόοδο της ιατρικής επιστήμης.

Εξού και η σύγχρονη βιομηχανία υπηρεσιών παράτασης της νεότητας, αναγέννησης και κατευνασμού του υπαρξιακού άγχους. Ταυτόχρονα, η νίκη επί του θανάτου, προωθούμενη από τους τεχνοεπιστήμονες της Silicon Valley, συνιστά το μεγαλύτερο project του 21ου αιώνα.

Το 1970, Η Σιμόν ντε Μποβουάρ, στο βιβλίο της Τα Γηρατειά, απευθυνόμενη και στα δύο φύλα, γράφει ότι η ηλικία μας αποκαλύπτεται μέσα από το βλέμμα των άλλων. Μπορεί εμείς να αισθανόμαστε ότι είμαστε ο ίδιος άνθρωπος, όμως οι άλλοι μας αντιμετωπίζουν ως «ηλικιωμένους», ως «άλλο» είδος. Κι εδώ συγγενεύει με Το Δεύτερο Φύλο. Οπως η γυναίκα συχνά ορίζεται με βάση τα ανδρικά πρότυπα, έτσι και ο ηλικιωμένος αξιολογείται με πρότυπο τον νεότερο, δραστήριο, ωραίο και παραγωγικό άνθρωπο.

Είναι αλήθεια ότι οι άνδρες και οι γυναίκες γερνούν με διαφορετικό τρόπο. Οι μακροχρόνιες επιπτώσεις των διακρίσεων και των ανισοτήτων λόγω φύλου, παραβλέπονται από τις δημόσιες πολιτικές. Σε σύγκριση με τους άνδρες, οι ηλικιωμένες γυναίκες είναι πιο πιθανό να είναι φτωχότερες και να έχουν βιώσει δυσκολότερες συνθήκες. Για τις γυναίκες συχνά η ηλικία συνεπάγεται κοινωνική «ποινή».

Η αγορά εργασίας επιμένει σε έναν ιδιότυπο αποκλεισμό ηλικιωμένων γυναικών, ακόμη και όταν διαθέτουν ικανότητες, μόρφωση και μακρόχρονη εμπειρία. Η έμφαση δίνεται, φυσικά, στα δικαιώματα και τις ανάγκες των γυναικών που βρίσκονται σε παραγωγική και αναπαραγωγική ηλικία. Στα ΜΜΕ η προτίμηση για νέες και ωραίες γυναίκες είναι κυρίαρχη, μικρότερη για τους άνδρες.

Πίσω όμως από τις διακρίσεις, κρύβεται μια ακόμη πιο σκληρή πραγματικότητα: η βία. Οι ηλικιωμένες γυναίκες πέφτουν θύματα κακοποίησης, συχνά μέσα στο ίδιο τους το σπίτι, από συντρόφους, παιδιά ή φροντιστές. Τον περασμένο Μάιο του 2026, στη Χίο, ένα βίντεο από κάμερα ασφαλείας προκάλεσε αποτροπιασμό, όταν μία 82χρονη γυναίκα με άνοια, υπέστη άγρια σωματική και λεκτική κακοποίηση. Σύμφωνα με μελέτη του Κέντρου Διοτίμα, η ενδοοικογενειακή βία είναι η πιο συχνή μορφή κακοποίησης για γυναίκες 65+. Πολύ συχνά, οι δράστες είναι οι ίδιοι οι σύζυγοι που συνεχίζουν τη μακροχρόνια κακοποίηση και στα γηρατειά.

Ενα άλλο συχνό φαινόμενο στην Ελλάδα είναι η οικονομική βία, όταν ηλικιωμένες γυναίκες αναγκάζονται από το συγγενικό τους περιβάλλον να παραδώσουν συντάξεις, περιουσίες και σπίτια και στη συνέχεια εγκαταλείπονται. Η απομόνωση, η παραμέληση και ο εκφοβισμός είναι η μοίρα πολλών ηλικιωμένων γυναικών, ενώ το κοινωνικό κράτος παραμένει αδύναμο και απρόθυμο να προσφέρει βοήθεια. Γι’ αυτό η δράση εξάλειψης της έμφυλης βίας, των ηλικιακών προκαταλήψεων και των ανισοτήτων, χρειάζεται να περάσει στη νέα γενιά.

Στην Ισπανία ο συγκινητικός ξεσηκωμός της νεολαίας, με αφορμή την έξωση ηλικιωμένης γυναίκας 87 ετών από την κατοικία της, δίνει ένα σπουδαίο παράδειγμα ενσυναίσθησης, θάρρους και διαγενεακής αλληλεγγύης. Είμαστε όλοι και όλες Μαρικάρμεν Αμπασκάλ!

Η Αννα Καραμάνου είναι πρώην πρόεδρος της Επιτροπής Ισότητας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, διδάκτωρ ΕΚΠΑ

Go Deeper

ΕΜΦΥΛΗ ΒΙΑ ηλικιωμένη γυναίκα

Επόμενο άρθρο

Google news

Ακολουθήστε tanea.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Σχετικά άρθρα

Τα Νεότερα

  1. Ελλάδα – Σερβία 1-0: Το γκολ του Μασούρα που έδωσε τη νίκη στην «γαλανόλευκη» (vid)
  2. Ουκρανία: Συναγερμός για ρωσική επίθεση με βαλλιστικούς πυραύλους – Εκρήξεις στο Κίεβο
  3. Χτυπήθηκε δεξαμενόπλοιο στα Στενά του Ορμούζ

Πιο Σχολιασμένα

Πιο Διαβασμένα

Cookies