Τουρκική δικαστική εξουσία και πολιτική

Ενώ το διεθνές ενδιαφέρον εστιάζει στην εξωτερική πολιτική της Τουρκίας, ιδιαιτέρως στις σχέσεις της με το Ισραήλ, εν όψει και των προσεχών βουλευτικών εκλογών εκεί, οι εξελίξεις στο εσωτερικό δεν στερούνται σημασίας. Σειρά δικαστικών πρωτοβουλιών δείχνουν ότι η προσπάθεια επαναμορφοποιήσεως της πολιτικής κονίστρας της Τουρκίας συνεχίζεται. Στόχος αυτή τη φορά δεν είναι μόνον το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (Cumhuriyet Halk Partisi-CHP) αλλά και άλλες οργανώσεις και πολιτικές προσωπικότητες της αντιπολιτεύσεως.

Ενδιαφέρον έχουν οι διώξεις και συλλήψεις εναντίον μιας από τις μείζονες ισλαμικές αδελφότητες της σύγχρονης Τουρκίας, των «Σουλεϊμαντζιλάρ», αλλά και του Ιδρύματος «Φουρκάν». Υπό φυσιολογικές συνθήκες, τέτοιες οργανώσεις αποτελούσαν στυλοβάτες της πολιτικής ηγεμονίας του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Αναπτύξεως (Adalet ve Kalkınma Partisi-ΑΚΡ). Κατά τα 25 περίπου έτη της διακυβερνήσεως του ΑΚΡ, τέτοιες οργανώσεις απολάμβαναν κρατική υποστήριξη και ασυλία στις πολυσχιδείς τους δραστηριότητες. Στις συγκεκριμένες, ωστόσο, περιπτώσεις η άσκηση κριτικής στην κυβέρνηση από ισλαμιστική σκοπιά αλλά και η συνεργασία με το CHP σε τοπικό και εθνικό επίπεδο μετέβαλαν τις ισορροπίες.

Η άσκηση πιέσεων διά της δικαστικής οδού επεκτάθηκε και σε προβεβλημένες πολιτικές προσωπικότητες του ισλαμιστικού χώρου. Οι ανακρίσεις κατά του τέως δημάρχου Αγκύρας, Μελίχ Γκιοκτσέκ και της οικογενείας του προκάλεσαν έκπληξη όχι για το περιεχόμενο των κατηγοριών αλλά κυρίως για τον χρονισμό.

Αν και ουδέποτε αποτελούσε μέλος του στενού πυρήνος των συνεργατών του προέδρου Ερντογάν, ο Μελίχ Γκιοκτσέκ ήταν από τις πλέον κραυγαλέες περιπτώσεις πλουτισμού μεταξύ των ισλαμιστών πολιτικών και προκαλούσε την οργή της κεμαλιστικής μεσαίας τάξεως, ιδίως σε μια πόλη όπως η Αγκυρα όπου η τελευταία υπερεκπροσωπείται. Η έναρξη ανακρίσεων εις βάρος του προκάλεσε αίσθηση και συζητήσεις για τις δυναμικές που αναπτύσσονται εντός του κυβερνητικού συνασπισμού. Αξιοσημείωτη εξέλιξη υπήρξε και η ανάκριση εις βάρος του τέως πρωθυπουργού Αχμέτ Νταβούτογλου με την κατηγορία της προσβολής του προέδρου της Δημοκρατίας, μετά την επανακυκλοφορία στα μέσα κοινωνικής δικτυώσεως μιας προ πενταετίας δηλώσεώς του.

Σημειωτέον ότι ο Αχμέτ Νταβούτογλου είχε ανακοινώσει την απόσυρσή του από την πολιτική αλλά και την παύση των δραστηριοτήτων του «Κόμματος του Μέλλοντος» (Gelecek Partisi-GP) το οποίο και είχε ιδρύσει το 2019. Εντυπωσιακή υπήρξε τέλος και η εκλογή φίλα προσκείμενου στον κυβερνητικό συνασπισμό δημάρχου στο Σκούταρι του Βοσπόρου, μετά την προφυλάκιση της εκλεγείσης με το CHP δημάρχου Σινέμ Ντεντέτας αλλά και μελών του δημοτικού συμβουλίου, ώστε να αλλάξουν οι εκλογικές ισορροπίες. Μετά την επιτυχία του εγχειρήματος στο Σκούταρι, πολλοί προβλέπουν πλέον αντίστοιχη πρωτοβουλία και στον μητροπολιτικό δήμο της Κωνσταντινουπόλεως, ο οποίος παραμένει υπό τον έλεγχο της αντιπολιτεύσεως παρά την προφυλάκιση Ιμάμογλου.

Πού συντείνουν όλα αυτά; Στην ελαχιστοποίηση του ζωτικού πολιτικού χώρου για τις αντιπολιτευτικές δυνάμεις της Τουρκίας, ώστε η κοινωνική δυσαρέσκεια να μη βρίσκει πολιτική έκφραση. Αν όμως η διαμόρφωση του πολιτικού συστήματος φαίνεται εφικτή με τη συνεργασία της δικαστικής εξουσίας, αυτή δεν αρκεί για τη διαχείριση και την επίλυση των συσσωρευμένων οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων.

Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επικεφαλής του Προγράμματος Τουρκίας του ΕΛΙΑΜΕΠ