Η θανατηφόρα λάμψη της ματαιοδοξίας

Οι συνθήκες θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη λειτούργησαν ως αιτία κι αφορμή για να δούμε, επιτέλους, τον ελέφαντα στο δωμάτιο. Το μεγαλεμπόριο, δηλαδή, της ματαιοδοξίας που ανθεί κάτω από το ραντάρ της επιστήμης, της Δικαιοσύνης, της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, της συνείδησης, της λογικής και της ευαισθησίας μας. Η υπόσχεση της αειθαλούς νεότητας, της ομορφιάς, της σούπερ ντούπερ φυσικής κατάστασης, των τέλειων αναλογιών, της θετικής αύρας. Ο υπεράνθρωπος του Νίτσε που ξεπερνάει τις προοπτικές του ανθρώπου όπως τον ξέραμε μέχρι σήμερα, είναι εδώ. Χωρίς βέβαια τον μανδύα της σκέψης του σπουδαίου φιλοσόφου, αλλά με την αγωνία της προσαρμογής σε αισθητικά, υγιεινιστικά και ψυχολογικά πρότυπα που καλλιεργήθηκαν τα τελευταία χρόνια. Παράλληλα – και αυτό είναι το περίεργο – με την άνθηση της κουλτούρας περί αυταποδοχής, συμπερίληψης, καταδίκης του body shaming και του ageism.

Πριν καταλήξει σε ιατρεία όπως αυτό της Καρνεάδου, σε αμφισβητούμενες μεθόδους και σε ύποπτα παραφαρμακευτικά σκευάσματα, η αγωνία αυτή βρίσκει καταφύγιο στα φίλτρα των σόσιαλ μίντια. Αυτά που σβήνουν ρυτίδες, ανατάσσουν τη χαλάρωση, κόβουν τα περιττά κιλά, φουσκώνουν τα χείλη, μεγαλώνουν τα μάτια, μακραίνουν τα μαλλιά, ανασηκώνουν τα στήθη, σμιλεύουν τα πόδια για να κατασκευάσουν μια ιδανική εκδοχή της αρχικής φωτογραφίας. Ουδείς δικαιούται να είναι άσχημος, χοντρός, γέρος και αδύναμος σε μια κοινωνία που υποτίθεται ότι καταδικάζει τους αποκλεισμούς λόγω πάχους, γηρατειών και αδύναμης κράσης.

Τα διαδικτυακά φίλτρα όμως κοστίζουν λίγα ευρώ τον μήνα. Ενώ το παρεμπόριο της ομορφιάς, της αιώνιας νεότητας, της υπέρτατης σωματικής και ψυχικής ευεξίας μπορεί να αποφέρει πακτωλό χρημάτων· διότι βασίζεται σε έναν αρχέγονο, σχεδόν παγανιστικό, καημό του ανθρώπου: να υπερβεί τη φθορά του χρόνου, να τον νικήσει. Μπορεί να βοηθήσει σε αυτό η επιστήμη; Μέχρις ενός σημείου, ναι. Η πλαστική χειρουργική (και κάποιες μη χειρουργικές παρεμβάσεις) μπορεί να κάνει κάποιες διορθώσεις που κερδίζουν τις εντυπώσεις, αλλά μόνο τις εντυπώσεις. Οπως μου έλεγε γνωστός πλαστικός χειρουργός, μια γυναίκα 65 ετών που έχει κάνει λίφτινγκ δεν φαίνεται 45χρονη, αλλά 65χρονη με λίφτινγκ. Τόσο απλά.

Από ‘κεί και πέρα αρχίζει ο παγανισμός, δηλαδή τα μαγικά φίλτρα· ενέσιμα και πανάκριβες θεραπείες που υποτίθεται ότι αντικαθιστούν το λίφτινγκ· ειδικές τροφές και συνδυασμοί που, χωρίς ίχνος στοιχειώδους επιστημονικής τεκμηρίωσης, υπόσχονται αδυνάτισμα. Σκευάσματα που κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο χωρίς έγκριση του ΕΟΦ, για θεραπεία παθογόνων καταστάσεων. Μέθοδοι, πολλές μέθοδοι, ανεξέλεγκτες μέθοδοι ευεξίας και αποκατάστασης. Και γιατροί που δεν αξιολογούνται με βάση τα επιστημονικά τους εφόδια, αλλά από το κατά πόσο είναι «της μόδας».

Και τι δεν έχω ακούσει. Για επαναλαμβανόμενους και μακράς διάρκειας υποκλυσμούς που υποτίθεται ότι καθαρίζουν το έντερο· θαλάμους κρυοθεραπείας και οξυγόνωσης· «κλινικές» ανανέωσης που, από τις περιγραφές, καταλαβαίνω ότι μάλλον σωματικής κακοποίησης είναι· και μηχανήματα που καθαρίζουν, αλλάζουν, ανανεώνουν το αίμα, αποβάλλουν τη λέμφο, απαλλάσσουν από τοξίνες, βελτιώνουν ισοζύγια, προφυλάσσουν από προδιαγεγραμμένες ασθένειες, ανιχνεύουν μελλοντικές παθήσεις· με αμφίβολες ιατρικές πιστοποιήσεις, ακόμη πιο αμφίβολης εξειδίκευσης χειριστές και σε μη εγκεκριμένους χώρους. Εχουν όμως την «έγκριση» ινφλουένσερ που, έναντι τζάμπα θεραπείας, φωτογραφίζονται πανευτυχείς μέσα στο μηχάνημα.

Και είναι λάθος να πιστεύουμε ότι λόγω της υπερκοστολόγησης αυτές οι θεραπείες απευθύνονται μόνο σε πλούσιους. Οι τιμές προσαρμόζονται, ώστε να τις αντέχουν και πιο αδύναμα βαλάντια. «Κλινικές» όπως της Καρνεάδου δεν υπάρχουν μόνο στο Κολωνάκι. Ο παγανισμός έχει διεισδυτικότητα σε όλες τις τάξεις. Και αυτή είναι, δυστυχώς, η δύναμή του.

Επί προσωπικού

Μη βγάζω την ουρά μου απ’ έξω. Εχω πιστέψει κι εγώ διάφορες τέτοιου είδους υποσχέσεις. Από τα «αρχαία» χρόνια του σλέντερτον, της λεγόμενης παθητικής γυμναστικής, όπου μου έβαζαν ηλεκτρόδια σε όλο το σώμα και οι σπασμοί που προκαλούσαν υποτίθεται ότι αντικαθιστούσαν την άσκηση. Εχω κάνει ενέσεις που έδιναν ψευδές μήνυμα στον οργανισμό ότι ήμουν έγκυος και υποτίθεται έτσι θα αδυνάτιζα. Εχω καταπιεί τόνους ειδικών χαπιών και σκευασμάτων. Το αποτέλεσμα; Μηδέν. Το κέρδος; Η συνειδητοποίηση ότι το να κυνηγάς τη νεότητα είναι σαν να κυνηγάς τη σκιά σου.