Πολιτική του μπάχαλου

Ας αρχίσω με ένα παλιομοδίτικο κλισέ: δεν πρόλαβε να στεγνώσει το μελάνι με το οποίο τυπώθηκε η χθεσινή εφημερίδα, και το ΠΑΣΟΚ διέψευσε την ανάλυσή μου: τελικά, υποστηρίζει την υποψηφιότητα της Ελενας Ακρίτα για την αντιπροεδρία της Βουλής. Από το ΠΑΣΟΚ διέρρευσε η πληροφορία ότι ψηφίζει το συγκεκριμένο πρόσωπο επειδή δεν παρεμβαίνει στις επιλογές άλλων κοινοβουλευτικών ομάδων, με εξαίρεση τα «νεοναζιστικά μορφώματα», κατά τη διατύπωση του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου του κόμματος, Δημήτρη Μάντζου. Μάλιστα, χαρακτηρίζει αντιδημοκρατική οποιαδήποτε άλλη επιλογή.

Με την επιλογή του ΠΑΣΟΚ, τελικά, στρατεύεται και το ΚΚΕ. Αλλά μαζί τους, υπέρ της Ελενας Ακρίτα θα ψηφίσουν και η Ζωή Κωνσταντοπούλου, και η Ελληνική Λύση του Βελόπουλου. Στο πρόσωπο της τοξικής ινφλουένσερ, δηλαδή, συντάσσεται ολόκληρο το αντισύστημα, εναντίον της επαράτου κυβερνητικής παρατάξεως – ή, ακόμα καλύτερα, εναντίον του Μητσοτάκη. Τα κόμματα που συναντήθηκαν γύρω από το ξυλόλιο και τα «μπαζώματα» είναι πάλι μαζί, σε μέτωπο – δήθεν στο όνομα της δημοκρατίας.

Ολους τους υπόλοιπους μπορώ να τους καταλάβω (αν και πίστευα ότι η εμπειρία των καβγάδων στη Βουλή του αντιπροέδρου του ΚΚΕ ή της Λιάνας Κανέλλη με τη Ζωή Κωνσταντοπούλου κάτι θα είχε μάθει στο απολιθωμένο κόμμα). Αλλά το ΠΑΣΟΚ δεν το καταλαβαίνω (όπως δεν το κατάλαβα όταν δεν ψήφισε ξανά τον Γιάννη Στουρνάρα στην Τράπεζα της Ελλάδος ή τον Δημήτρη Α. Σωτηρόπουλο στον Συνήγορο του Πολίτη). Η λογική του είναι λογική αυτόχειρος, αφού στην ουσία σπρώχνει ξανά προς τον Μητσοτάκη όποιους από τον χώρο του Κέντρου, λόγω της δυσαρέσκειας από τον κυβερνητισμό μιας (σχεδόν) οκταετίας, σκέπτονταν να επιστρέψουν στην κοιτίδα τους. Το ΠΑΣΟΚ, με την επιλογή της Ελενας Ακρίτα, υιοθετεί οριστικά τον ρόλο του πράσινου ΣΥΡΙΖΑ.

Η επιλογή αυτή, μάλιστα, δικαιολογείται με μια στρεψοδικία. Προφανώς ο ΣΥΡΙΖΑ έχει το δικαίωμα να προτείνει όποιον θέλει, όπως λέει το ΠΑΣΟΚ. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει ασφαλώς το δικαίωμα να προτείνει όποιον θέλει. Αλλά επίσης προφανώς τα πρόσωπα κρίνονται με βάση το ποιόν και την παρουσία τους. Ουδείς είχε εκφράσει αντίρρηση για την επιλογή στην αντιπροεδρία της Ολγας Γεροβασίλη, η οποία τίμησε τον ρόλο της. Αλλά όλοι χρειάζεται να θυμούνται την παρουσία στην προεδρία της Ζωής Κωνσταντοπούλου, το κρίσιμο πρώτο εξάμηνο του 2015. Ιδίως μετά το δημοψήφισμα, οι «Μένουμε Ευρώπη», μαζί με το ΠΑΣΟΚ και τη ΝΔ, έζησαν την εφιαλτική ολονύχτια συνεδρίαση της 13ης προς 14η Αυγούστου 2015, για την ψήφιση του τρίτου μνημονίου. Η τότε πρόεδρος χρησιμοποίησε σχεδόν κάθε διαθέσιμο διαδικαστικό μέσο για να επιβραδύνει την ψήφιση, ενώ στη χώρα αγωνιούσαμε να ολοκληρωθεί η διαδικασία εγκαίρως, ώστε να υπάρχει ελληνική θέση στο κρίσιμο Eurogroup της ελληνικής σωτηρίας.

Το παράδειγμα της Κωνσταντοπούλου δείχνει με ενάργεια τι συμβαίνει όταν το προεδρείο δεν αντιλαμβάνεται τον ρόλο του πρωτίστως ως ρυθμιστή της κοινοβουλευτικής διαδικασίας και μετατρέπεται σε ενεργό πρωταγωνιστή της πολιτικής μάχης που υποτίθεται ότι διευθύνει. Ακριβώς αυτή την πιθανότητα παρέκκλισης, λόγω του προτέρου πολιτικού βίου της, επιδιώκει ορθώς να αποκλείσει η ΝΔ.

Αυτό το απλό πράγμα, το ΠΑΣΟΚ κάνει ότι δεν το καταλαβαίνει. Το κάνει για να ενισχύσει το πτώμα του ΣΥΡΙΖΑ έναντι του κόμματος Τσίπρα; Πιθανόν.

Για όποιον λόγο κι αν το κάνει, όμως, το ΠΑΣΟΚ ακόμα μια φορά κάνει δήλωση αντισυστημικής ταυτότητας: την ώρα της επιλογής, προτιμά το μέτωπο του μπάχαλου από την κουλτούρα της κανονικότητας. Και ύστερα απορεί γιατί το Κέντρο ψηφίζει Μητσοτάκη.

Ο Δούκας και ο Μαξ Βέμπερ

Ευτυχώς το διάβασα χθες στον Πρετεντέρη. Μου είχε διαφύγει το κείμενο του δημάρχου Χάρη Δούκα για τον Μαξ Βέμπερ. Καταρχάς, σε ρόλο σοφολογιώτατου, δίνει έμφαση στην εθνικότητα του μεγάλου κοινωνιολόγου, στο ότι είναι Γερμανός. Ο Βέμπερ ήταν βεβαίως Γερμανός, αλλά η εθνικότητά του έχει τόση αναλυτική χρησιμότητα όση θα είχε ο προσδιορισμός «ο Κρητικός Νίκος Καζαντζάκης» σε συζήτηση για τον Ζορμπά.

Μήπως ο Δούκας υπονοεί ότι ο πολιτικός καπιταλισμός είναι γερμανική πατέντα; Αλλά ο Βέμπερ ουδέποτε κατήγγειλε κάποιο καινούργιο τέρας που ονομαζόταν «πολιτικός καπιταλισμός». Κατασκεύαζε αναλυτικές κατηγορίες για να καταλάβει διαφορετικούς τρόπους καπιταλιστικής κερδοφορίας. Ο «πολιτικά προσανατολισμένος καπιταλισμός» περιλαμβάνει κέρδη από πολέμους, φοροεκμίσθωση, κρατικά μονοπώλια, αποικιακά προνόμια, πώληση αξιωμάτων κ.λπ. – και δεν είναι νέος: ο Βέμπερ τον εντόπιζε ήδη στην αρχαιότητα.

Ο Δούκας ξεκινάει λοιπόν από τον Μαξ Βέμπερ, περνάει από την αρχαία Ρώμη, τους πολέμους, τα κρατικά μονοπώλια και τον υπερπλούτο και, χωρίς αλλαγή λεωφορείου, κατεβαίνει στη στάση «ΠΑΣΟΚ, όχι συμπληρωματική δύναμη της Δεξιάς». Ο Βέμπερ προσπάθησε μια ζωή να καταλάβει τον καπιταλισμό. Δεν μπορούσε να προβλέψει ότι, έναν αιώνα αργότερα, ο δήμαρχος Αθηναίων θα του ανέθετε (με πασαλείμματα κακού μαθητή) να λύσει και το πρόβλημα στρατηγικής του ΠΑΣΟΚ.