Ποιον φοβίζουν οι καταχρηστικές αγωγές;

Για πολλοστή φορά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αναφέρθηκε στην «προώθηση του νομοθετικού πλαισίου για τις καταχρηστικές αγωγές (SLAPPs), το οποίο έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση και αναμένεται να ψηφιστεί το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα». Η κυβέρνηση έχει καθυστερήσει απαράδεκτα να αντιμετωπίσει το ζήτημα και να ενσωματώσει τη σχετική κοινοτική οδηγία στο δίκαιό μας. Εχει καθυστερήσει τόσο που σε λίγο θα είναι αχρείαστη η παρέμβασή της, γιατί τις αγωγές αυτές θα τις έχουν απαξιώσει τα δικαστήρια και η πραγματικότητα, χάρη στη βιομηχανία τέτοιων αγωγών που έστησε ο κ. Γρηγόρης Δημητριάδης.

Αυτή την εβδομάδα απορρίφθηκε άλλη μία τέτοια αγωγή του ανιψιού και πρώην γ.γ. του Πρωθυπουργού. Είχαν προηγηθεί οι απορρίψεις αγωγών κατά δημοσιογράφων που ερευνούσαν τη συμμετοχή του στο δυσώδες σκάνδαλο των υποκλοπών, αλλά αυτή είναι η πρώτη από 22 (!) αγωγές που έχει ασκήσει κατά του ομίλου της Alter Ego Media και έχει, λόγω του περιεχομένου της αλλά και του διατακτικού της απόφασης, μια ιδιαίτερη σημασία. Με την αγωγή του αυτή ο κ. Δημητριάδης ουσιαστικά ζητούσε «να μην τον πιάνουμε στο στόμα μας». Ισχυριζόταν ότι και μόνο η αναφορά της σχέσης του με το τεράστιο αυτό σκάνδαλο συνιστά δυσφήμηση και έχει στόχο να πλήξει την προσωπικότητα, την τιμή, την αξιοπιστία και το επαγγελματικό του κύρος. Διότι το επίδικο δημοσίευμα δεν έκανε τίποτε άλλο παρά να ενημερώσει το κοινό για την εμπλοκή του στην υπόθεση.

Η απάντηση του δικαστηρίου ήταν κόλαφος για τον ενάγοντα. Ανέδειξε όχι απλώς το δικαίωμα, αλλά την υποχρέωση του Τύπου, στο πλαίσιο της συνταγματικά κατοχυρωμένης ελευθερίας του Τύπου και της κοινωνικής του αποστολής, να ασχολείται με θέματα σημαντικού ενδιαφέροντος.

Κάθε αναφορά εμπλοκής ενός προσώπου σε μια υπόθεση ποινικού ενδιαφέροντος εξ ορισμού βλάπτει το πρόσωπο αυτό, ιδίως όταν το πρόσωπο αυτό βρίσκεται στο κέντρο της δημόσιας συζήτησης για τις τυχόν δικές του ευθύνες. Αλίμονο αν η βλάβη αυτή, η οποία δεν οφείλεται στη γνωστοποίηση στο κοινό της εμπλοκής, αλλά στην ίδια την εμπλοκή του προσώπου αυτού, οδηγούσε στην απαγόρευση της μετάδοσης και του σχολιασμού της είδησης, μέχρι να υπάρξει μια αμετάκλητη καταδίκη. Αυτός άλλωστε είναι ο σκοπός των αγωγών SLAPP. Να εκφοβίσουν, να εξοντώσουν οικονομικά και τελικά να φιμώσουν δημοσιογράφους, ερευνητές ή και απλούς πολίτες που ασκούν κριτική για θέματα δημοσίου ενδιαφέροντος. Αν όμως δεν ερευνηθούν και δεν κριθούν από τον Τύπο και τους πολίτες τέτοιες υποθέσεις, κατά κανόνα δεν φτάνουν καν στη Δικαιοσύνη.

Ειδικά στη συγκεκριμένη περίπτωση, είναι η ερευνητική δημοσιογραφία που έχει αναδείξει και κρατά ζωντανή την υπόθεση και αν κάποτε ανακαλυφθούν οι ένοχοι αυτών των βαρύτατων κακουργημάτων, στον Τύπο θα οφείλεται. Είναι άλλο πράγμα το τεκμήριο αθωότητας, που ασφαλώς απολαμβάνει ο κ. Δημητριάδης, και άλλο η ανάδειξη στοιχείων της υπόθεσης που πιθανώς τον καθιστούν ύποπτο και η ενημέρωση του κοινού. Το δικαστήριο ανέδειξε σαφώς αυτή τη διαφορά και επιβεβαίωσε το δικαίωμα του Τύπου να ερευνά, να αποκαλύπτει και να κρίνει, δικαίωμα απαραίτητο για τη λειτουργία της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου.

Αν λοιπόν λάβουμε υπόψη μας ότι η αγωγή αυτή δεν είναι η πρώτη που χάνει ο κ. Δημητριάδης κι ότι βάσιμα μπορούμε να υποθέσουμε ότι την ίδια έκβαση θα έχουν και οι δεκάδες άλλες αγωγές που έχει ασκήσει γι’ αυτή την υπόθεση κι ότι στο τέλος θα κληθεί να καταβάλει και τη δικαστική δαπάνη των εναγομένων, όπως γίνεται μέχρι τώρα, ίσως βρισκόμαστε μπροστά σε μια ειρωνική αλλά αποτελεσματική απάντηση στο πρόβλημα, πριν καταφέρει ο κ. Παύλος Μαρινάκης να φέρει επιτέλους τη νομοθεσία που θα το έλυνε. Η κατάχρηση των καταχρηστικών αγωγών που κάνει ο κ. Δημητριάδης και η οικονομική ζημιά που προκαλούν στον ίδιο τελικά, μπορεί, αντί να φοβίσουν τους δημοσιογράφους και τους πολίτες να αναζητούν την αλήθεια, να φοβίσουν όποιον τις χρησιμοποιεί για να την κρύψει.

Ο Αντύπας Καρίπογλου είναι δικηγόρος