Οι αργόσυρτοι πόλεμοι και οι συνέπειές τους

Οι αργόσυρτοι πόλεμοι της Ουκρανίας και του Ιράν διαβρώνουν τα ήδη σαθρά θεμέλια μιας υποτιθέμενης διεθνούς σταθερότητας και ενισχύουν την τάση να εδραιωθεί αυτή η κατάσταση ως κανονικότητα στις διεθνείς σχέσεις.

Είναι μια κατάσταση που δεν ευνοεί μικρές χώρες, όπως η δική μας, ούτε «μικρά προβλήματα» όπως για παράδειγμα το Κυπριακό όπου επιχειρείται για πολλοστή φορά επίλυση με δυσμενέστερους για την κυπριακή πλευρά όρους. Σε αυτή τη διεθνή συγκυρία πριμοδοτούνται παίκτες που μπορούν να αναδείξουν τη χρησιμότητά τους στη διευθέτηση των μεγαλύτερων προβλημάτων και αυτή είναι, μεταξύ άλλων, και η Τουρκία. Καθώς μπορεί να έχει ρόλο τόσο στο Ουκρανικό όσο και στο Ιρανικό, οι θέσεις της για άλλα ζητήματα, όπως τα ελληνοτουρκικά ή το Κυπριακό, μπορούν να τύχουν ευνοϊκότερης ανάγνωσης από μεγαλύτερους παίκτες. Επίσης, καθώς εδραιώνεται η κανονικότητα της επίλυσης προβλημάτων μέσω συγκρούσεων σε βάρος των διπλωματικών επιλογών, χώρες που δεν φοβούνται τη σύγκρουση, και μεταξύ αυτών είναι πάλι η Τουρκία, μπορεί να βγουν κερδισμένες.

Ο κοινός παρονομαστής της μη επίλυσης συγκρούσεων είναι η αδυναμία επιβολής λύσεων από μία χώρα ή από ένα μπλοκ ισχυρών χωρών. Ο προφανής διαιτητής θα ήταν οι ΗΠΑ αλλά όπως επιβεβαιώνεται από τα πράγματα δεν μπορούν να διευθετήσουν ούτε το Ουκρανικό ούτε το Ιρανικό, παρά το γεγονός ότι η στρατιωτική τους ισχύς εξακολουθεί να υπερτερεί άλλων δυνάμεων όπως η Κίνα ή η Ρωσία. Οι χώρες αυτές παρακολουθούν με ικανοποίηση τη φθορά της αμερικανικής υπερδύναμης οπότε η συνεννόηση μαζί της για την επιβολή της παγκόσμιας τάξης είναι αδύνατη. Οσο αυτή η συνθήκη δεν υπάρχει, η κατάσταση όπως εξελίσσεται και στα δύο μεγάλα μέτωπα θα συνεχίζεται. Ο πόλεμος στο Ιράν εισέρχεται στο δεύτερο εξάμηνο και ο πόλεμος στην Ουκρανία βρίσκεται στον πέμπτο χρόνο.

Με δεδομένο ότι η παράταση της σύγκρουσης ευνοεί τη Ρωσία, παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει, είναι ασφαλές να προβλέψουμε ότι θα τη συνεχίσει περιμένοντας τη διαμόρφωση ευνοϊκότερων πολιτικών συνθηκών σε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γαλλία και η Γερμανία. Επικράτηση της Ακροδεξιάς στις γαλλικές προεδρικές εκλογές το 2027 θα δημιουργήσει ένα πολύ διαφορετικό περιβάλλον στην ΕΕ και θα επηρεάσει πιθανότατα και τις εξελίξεις στη Γερμανία με ενίσχυση της AFD.

Το Ιρανικό, ενώ έμοιαζε περίπατος στην εκκίνησή του, εξελίσσεται σε κόλαφο για τις ΗΠΑ δικαιώνοντας προειδοποιήσεις για ένα «νέο Βιετνάμ». Δημιουργεί επίσης προϋποθέσεις ευρύτερης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή εγκλωβίζοντας το Ισραήλ στον μονόδρομο της στρατιωτικής λύσης. Η συμφωνία ΗΠΑ – Σαουδικής Αραβίας για πυρηνικό πρόγραμμα, ειρηνικής χρήσης, συνιστά στην ουσία αποδοχή της προοπτικής ύπαρξης πυρηνικών στις χώρες της περιοχής, περιλαμβανομένου του Ιράν.

Συνεπώς, αντί για απομόνωση της Τεχεράνης η αμερικανοϊσραηλινή παρέμβαση έχει δημιουργήσει μια ισορροπία δυνάμεως στην περιοχή που για να διατηρηθεί επιβάλλει τον υπερεξοπλισμό των χωρών της. Αυτό είναι ένα μοντέλο πολύ διαφορετικό από την προοπτική που είχε δημιουργηθεί με τις συμφωνίες του Αβραάμ που εισήγαγαν το πρότυπο της οικονομικής-αναπτυξιακής συνεργασίας. Δημιουργεί επίσης συγκλίσεις χωρών που δεν είχαν κοινά συμφέροντα στο παρελθόν, όπως αυτή της στρατιωτικής συνεργασίας Σαουδικής Αραβίας, Πακιστάν, Τουρκίας. Και έτσι η Σαουδική Αραβία που προστατεύεται από ελληνικούς Patriot δεσμεύεται να συνδράμει την Τουρκία! Αλλη μια επιβεβαίωση ότι η προσκόλληση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στο στατικό πλαίσιο της προηγούμενης πεντηκονταετίας είναι ξεπερασμένη και επικίνδυνη.

Η Ινώ Αφεντούλη είναι επικεφαλής Παρατηρητηρίου Γεωπολιτικής και Διπλωματίας στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής & Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)