Αναθεώρηση των σεισμικών επιπτώσεων στην Ελλάδα

Από την αρχαιότητα γνωρίζουμε εκατοντάδες σεισμών που προκάλεσαν θανάτους και τραυματισμούς ανθρώπων, ολική ή μερική καταστροφή οικοδομών, οικονομικές απώλειες και κοινωνικά προβλήματα. Στις απώλειες προσμετρώνται καταστροφές αρχαιολογικών χώρων, εκκλησιών και άλλων πολιτιστικών αγαθών – π.χ. βιβλιοθηκών.

Σύγχρονοι συγγραφείς συγκέντρωσαν σημαντικό όγκο πληροφοριών για τις επιπτώσεις των σεισμών, αλλά σε πολλές περιπτώσεις οι σχετικές πληροφορίες δεν διασταυρώθηκαν. Εξάλλου, διέφυγαν της προσοχής και άλλες χρήσιμες πληροφορίες.

Το αποτέλεσμα είναι ότι η εικόνα για τις επιπτώσεις πολλών σεισμών συχνά είναι λανθασμένη και δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Για παράδειγμα, αναφέρεται ότι το 464 π.Χ. ισχυρός σεισμός σκότωσε 20.000 ανθρώπους στη Σπάρτη, αλλά αυτή η πληροφορία είναι αβέβαιη. Το 1544 μ.Χ. έγινε σεισμός στη Λαμία που προκάλεσε 3.700 θύματα, αλλά απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση.

Τα τελευταία χρόνια κάνουμε συστηματική προσπάθεια αναθεώρησης των σεισμών. H αναθεώρηση έχει ήδη πραγματοποιηθεί για την περίοδο 1800-2020. Βασιζόμενοι στις αναθεωρημένες πληροφορίες οργανώσαμε βάση δεδομένων για τις επιπτώσεις 253 σεισμών αυτής της περιόδου. Οι επιπτώσεις αναφέρονται σε κτίρια που καταστράφηκαν πλήρως ή μερικώς, για τους ανθρώπους που σκοτώθηκαν και για εκείνους που τραυματίστηκαν.

Ο πιο καταστροφικός σεισμός της περιόδου αυτής έγινε στη Χίο το 1881: 3.650 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 7.500 τραυματίστηκαν. Από την άποψη των κτιριακών απωλειών, οι σεισμοί του 1953 στο Ιόνιο κατέστρεψαν ολοσχερώς 31.000 κτίρια και μερικώς άλλα 4.500.

Ο σεισμός της Θεσσαλονίκης το 1978 κατέστρεψε ολοσχερώς 9.500 κτίρια και μερικώς άλλα 91.000. Οι σεισμοί των Αλκυονίδων το 1981 κατέστρεψαν ολοσχερώς 22.500 κτίρια και μερικώς άλλα 62.000. Ο σεισμός της Πάρνηθας το 1999 σκότωσε 143 ανθρώπους, κατέστρεψε ολοσχερώς 5.200 κτίρια και μερικώς άλλα 38.200.

Αυτή η βάση δεδομένων, όχι μόνο είναι η πρώτη που δημοσιεύεται για τους σεισμούς της Ελλάδας, αλλά και από τις ελάχιστες που υπάρχουν σε εθνικό επίπεδο σε όλο τον κόσμο. Πιστεύουμε ότι η νέα βάση θα είναι χρήσιμη σε σεισμολόγους, μηχανικούς, ιστορικούς, εκπαιδευτικούς και άλλους επιστήμονες. Η βάση σύντομα θα επεκταθεί και στην προ του 1800 μ.Χ. περίοδο.

Ο Γεράσιμος Α. Παπαδόπουλος είναι πρόεδρος της πρωτοβουλίας Safe Greece και συνεργάτης της UNESCO