Η περιοχή του Κόλπου του Σαν Φρανσίσκο βρίσκεται στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς έξαρσης γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ).
Οι κορυφαίοι προγραμματιστές και μηχανικοί λογισμικού λαμβάνουν πακέτα αποδοχών αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων προκειμένου να αλλάξουν εταιρεία, ενώ νέοι μηχανικοί που είχαν την τύχη να ενταχθούν νωρίς στις κορυφαίες νεοφυείς επιχειρήσεις ΤΝ σκέφτονται ήδη να συνταξιοδοτηθούν πριν ακόμη κλείσουν τα 35 τους χρόνια.
Πίσω όμως από αυτή την έξαρση κρύβεται μια διάχυτη ανησυχία. Τα μέλη αυτής της νέας «υπερελίτ» φοβούνται ότι οι δικές τους νεοφυείς επιχειρήσεις ίσως να μην είναι εκείνες που θα επικρατήσουν στη μεγάλη κούρσα της ΤΝ.
Στα μάτια τους, η αποτυχία σημαίνει ότι θα μείνουν πίσω την ώρα που η ΤΝ θα αυτοματοποιεί ολοένα και μεγαλύτερο μέρος της εργασίας των υπαλλήλων γραφείου – ιδίως τον προγραμματισμό, που μέχρι σήμερα αποτελούσε σχεδόν εγγύηση υψηλών αποδοχών – και ότι θα καταλήξουν στις τάξεις των μόνιμα οικονομικά αδύναμων.
Παρότι οι οικονομολόγοι εξακολουθούν να διαφωνούν για το αν η ΤΝ θα καταστρέψει θέσεις εργασίας ή θα δημιουργήσει νέες, το κυρίαρχο κλίμα στη Σίλικον Βάλεϊ είναι πολύ πιο απαισιόδοξο. Η επικρατούσα αντίληψη είναι πως είτε η νεοφυής επιχείρησή σου θα πετύχει μέσα στα επόμενα πέντε έως δέκα χρόνια είτε δεν σου μένει παρά να ελπίζεις ότι το κράτος θα θεσπίσει ένα γενναιόδωρο καθολικό εγγυημένο εισόδημα.
Ωστόσο, οι ελίτ της Σίλικον Βάλεϊ μοιάζουν να αγνοούν ότι η μεγάλη πλειονότητα όσων θα μείνουν πίσω εξαιτίας της ΤΝ δεν θα ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ούτε θα κατοικεί σε χώρες που έχουν ήδη εξασφαλίσει θέση στην αλυσίδα αξίας της ΤΝ, όπως η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία και η Ταϊβάν.
Ενώ νοτιοκορεατικές εταιρείες όπως η Samsung και η SK Hynix έχουν εξελιχθεί σε κολοσσούς αξίας τρισεκατομμυρίων δολαρίων χάρη στην αχόρταγη ζήτηση της ΤΝ για προηγμένα τσιπ μνήμης, η Ευρώπη έχει να επιδείξει πολύ λιγότερες αντίστοιχες επιτυχίες.
Η εικόνα είναι ακόμη πιο δυσοίωνη στην Αφρική και τη Λατινική Αμερική, όπου δεν έχει αναδειχθεί τίποτε που να μπορεί έστω να συγκριθεί με αυτά τα παραδείγματα.
Οι χώρες που δεν θα καταφέρουν να εξασφαλίσουν μια θέση στη νέα οικονομία της ΤΝ κινδυνεύουν να βρεθούν στη χαμένη πλευρά της σημαντικότερης οικονομικής μεταμόρφωσης αυτού του αιώνα. Χωρίς τα απροσδόκητα κέρδη που θα μπορούσαν να αναδιανεμηθούν και χωρίς την αύξηση των φορολογικών εσόδων που θα χρηματοδοτούσε ένα καθολικό εγγυημένο εισόδημα, ενδέχεται να μην έχουν κανέναν τρόπο να απορροφήσουν τους κραδασμούς από τη μαζική απώλεια θέσεων εργασίας.
Ο κίνδυνος, όμως, δεν περιορίζεται στα εθνικά σύνορα. Η ΤΝ απειλεί να διευρύνει ακόμη περισσότερο το χάσμα ανάμεσα στις τεχνολογικά προηγμένες και στις τεχνολογικά υστερούσες χώρες, επιτρέποντας στις πλούσιες οικονομίες να αποκομίζουν τα οφέλη, ενώ δισεκατομμύρια άνθρωποι στον αναπτυσσόμενο κόσμο θα μένουν ολοένα και πιο πίσω. Κανείς δεν γνωρίζει πραγματικά πώς θα έμοιαζε ένας τέτοιος κόσμος, πόσο μάλλον πώς θα μπορούσε να αποτραπεί η διάλυσή του.
Ο Κένεθ Ρογκόφ είναι καθηγητής Οικονομικών και Δημόσιας Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ και πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ
