ΟΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΕΣ

Στην Ελλάδα αυτή την άνοιξη, εκτός από αγριολούλουδα, αναφύονται κόμματα. Ολα (τα κόμματα) διαθέτουν λαοπρόβλητο αρχηγό, οσονούπω ετοιμοπόλεμα στελέχη, ίσως δε και δραστήριους βουλευτές. Τέτοιος συνωστισμός δημιουργεί ζήτηση και για ανάλογες (και οπωσδήποτε ασορτί) ιδεολογίες. Απαραίτητο το νέο και η ανανέωση. Τίποτε από τα παλιά και φθαρμένα – χρειαζόμαστε μόνο ιδέες για το αύριο. Μια […]

Πριν από δύο χρόνια το κόμμα του Κιρ Στάρμερ στην Αγγλία εξελέγη με μια από τις μεγαλύτερες πλειοψηφίες κοινοβουλευτικά. Τώρα, τίθεται υπό συνεχή αμφισβήτηση, η δημοτικότητά του καταρρέει, ενώ στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές σημειώνει απόλυτα χαμηλές τιμές. Παρόμοια άνοδος που ακολουθείται από ταχεία πτώση φαίνεται να επηρεάζει τη Γερμανία και, πιθανότατα, τις Ηνωμένες Πολιτείες. […]

Η δημοκρατία, σύμφωνα με τον Λίνκολν, οφείλει να είναι διακυβέρνηση από τον λαό, προς τον λαό και για τον λαό (government of the people, by the people, for the people). Αν είναι έτσι, εξυπακούεται ότι και η συνταγματική αναθεώρηση δεν πρέπει να μένει απροσπέλαστη για τους μη μυημένους. Δεν πρέπει να καταλήξει κείμενο από συνταγματολόγους, […]

Η οικονομική επικαιρότητα παγκοσμίως συγκλονίζεται από συρράξεις. Εκτός από τον Κόλπο και την Ουκρανία, κάθε περιοχή αντιμετωπίζει ένοπλη βία μεταξύ κρατών, ή στο εσωτερικό της. Η απειλή πολέμου χαρακτηρίζει τον οικονομικό περίγυρο – όπως η γήρανση, η τεχνητή νοημοσύνη και οι περιπέτειες της παγκοσμιοποίησης. Η πλοήγηση γύρω από τους πολεμικούς υφάλους – τι να γίνει και κυρίως […]

Τα οικονομικά που διδαχτήκαμε αφορούσαν τη διαχείριση της ευημερίας. Προεξοφλούσαν ανοδική διαδρομή, εξέταζαν πώς αυτή θα βελτιωνόταν και προβληματίζονταν πώς οι καρποί των προσπαθειών θα διαχέονταν ευρύτερα. Η ρόδινη εικόνα δεν ήταν ποτέ απόλυτα ακριβής, αλλά τελευταία απέχει τελείως από την πραγματικότητα: η απειλή πολέμου, η προετοιμασία για αυτόν αλλά και οι ίδιες οι πολεμικές […]

Κάθε δημοδιδάσκαλος έχει να αφηγείται τα προβλήματα της πρωτοκαθεδρίας στις ανώριμες τάξεις των δημοτικών: Οταν το παιδάκι που κυριαρχεί (είναι πιο μεγάλος, πιο δυνατός, πιο έξυπνος, πιο όμορφος) αντιμετωπίζει κάποιον που τον αμφισβητεί, η κατάληξη σπάνια είναι ευτυχής. Συχνότερα μάλιστα αν ο αμφισβητίας συμπεριφέρεται ως να μην αντιλαμβάνεται γιατί οφείλει να υποχωρεί. Είναι αξιοπερίεργο ότι, […]

Ο πρόεδρος Τραμπ έχτισε την καριέρα του στις επιχειρήσεις, στην τηλεόραση και μετά στην πολιτική πάνω στην «Τέχνη της Συμφωνίας» (The Art of the Deal). To ομώνυμο βιβλίο του 1987 έγινε μπεστ σέλερ. Αναλύει με λεπτομέρεια τι χρειάζεται για να κλείνουν συμφωνίες με τρόπο αποτελεσματικό, γρήγορο και, πάνω από όλα, επικερδή. Αυτή την αυθεντία επικαλέστηκε […]

«Θα τους επιστρέψουμε στη Λίθινη Εποχή!», ανέκραξε ο ένας. «Deus vult» (ο Θεός το θέλει!), λέει το τατουάζ που δεν κρύβει ο υπουργός και φυσικός αυτουργός του Πολέμου. Ηταν το σύνθημα της Πρώτης Σταυροφορίας που φώναζαν οι σταυροφόροι όταν κατέλαβαν τα Ιεροσόλυμα τον Ιούλιο του 1099. Το ίδιο φώναζαν κατά τη διάρκεια της τριήμερης σφαγής […]

«Υπάρχει ειδική Θεία Πρόνοια που προστατεύει τους ηλίθιους, τους μπεκρήδες, τα παιδιά και τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής». Στην πολυδιάστατη εφαρμογή της σοφίας αυτού του γνωμικού φαίνεται ότι ποντάρει ο πρόεδρος Τραμπ στις σημαντικές αποφάσεις, στην επιβολή δασμών (σε πιγκουίνους και πάνω) αλλά και στην επίθεση στο Ιράν. Φέρεται να το εκστόμισε ο σιδηρούς καγκελάριος […]

Στην οικονομική ευφορία της δεκαετίας του 2000, ήταν διάχυτο το «ό,τι αρπάξεις». Εκεί όπου ίσχυε ανταγωνισμός, οι αντίρροπες δυνάμεις λειτουργούσαν διορθωτικά. Στις αγορές ρίσκου, όμως, ζυγίζονται αφηγήματα για το μέλλον, στα οποία δεν υπάρχει εύκολη αντίκρουση. Ετσι η εξαπάτηση και η κακή πίστη εξαπλώνονται καθώς εκπέμπεται η εικόνα «Αγριας Δύσης». Η Αμερική σημαδεύτηκε από το […]

Οι Ηνωμένες Πολιτείες πανηγυρίζουν, ο εχθρός κατατροπώνεται, οι στόχοι κονιορτοποιούνται, όπλα λανσάρονται – όλα με απόλυτη επιτυχία σε καθημερινή βάση. Από την άλλη, τα Στενά του Ορμούζ είναι θεόκλειστα, το μοντέλο ανάπτυξης των χωρών του Κόλπου κατέρρευσε, η Ρωσία πανηγυρίζει και το ΝΑΤΟ υπονομεύεται. Στα βιντεοπαιχνίδια (ίσως και στις ασκήσεις επί χάρτου), μετράει η «προίκα» […]

Καθώς βρέχει βόμβες στον Περσικό Κόλπο, οι μνήμες δεν κατευθύνονται στους πολέμους που διεξήχθησαν εκεί (το 1981, το 1991, το 2003), αλλά στις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970. Ο λόγος είναι απλός. Την παγκόσμια οικονομία αλλά και τον έναν από τους δύο επιτιθέμενους (τις ΗΠΑ) δεν απασχολεί η έκταση των καταστροφών (που όλοι προεξοφλούν […]

Η Διεθνής Ημέρα για τα Δικαιώματα της Γυναίκας και την Παγκόσμια Ειρήνη θα εορταστεί φέτος στις 8 Μαρτίου με εντυπωσιακές πολεμικές επιχειρήσεις. Στη Νέα Υόρκη, για την πρώτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας υπό την προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών απεστάλη η Μελάνια Τραμπ. Αφού το κεντρικό της θέμα ήταν η ασφάλεια των παιδιών σε συγκρούσεις, δεν […]

Πανηγυρίσαμε, 9 Φεβρουαρίου για πρώτη φορά, την Παγκόσμια Ημέρα της Ελληνικής Γλώσσας. Μνημονεύσαμε το επίτευγμα του Ξενοφώντα Ζολώτα να μιλήσει στα αγγλικά χρησιμοποιώντας μόνο λέξεις με ελληνικές ρίζες. Θαυμάζουμε το πώς το κατάφερε, αλλά κανείς (οπωσδήποτε από τους ακροατές αλλά και τους μεταγενέστερους) δεν θυμάται τι έλεγε ή προσπαθούσε να πει. Καθώς πλησιάζει η επέτειος […]

Η θεωρία συνωμοσίας Qanon πρεσβεύει με πεποίθηση ότι υπάρχει εκτεταμένο δίκτυο παιδεραστών που έχει διαβρώσει το «βαθύ κράτος» και γενικότερα την εξουσία στις ΗΠΑ. Οποιος ενδιαφέρεται για αντίστοιχες υπηρεσίες θα μπορούσε να τις προμηθεύεται απευθείας με απλό τηλεφώνημα σε πιτσαρία στην Ουάσιγκτον. Η ίδια πιτσαρία (ελληνοαμερικανικών συμφερόντων) τη συνδέει με την παλαιότερη συνωμοσία Pizzagate, με […]

Καθώς αρχίζει η συνταγματική αναθεώρηση, για ποια πράγματα πρέπει να μας εξοπλίσει; Πολλοί θεωρούν ότι τις τελευταίες 50 εβδομάδες ανατράπηκαν περισσότερες βεβαιότητες από ό,τι στα 50 χρόνια από το 1975. Πώς ορίζουμε το αδιανόητο; Τι γίνεται όταν αυτό παρουσιάζεται μπροστά μας; Τι σημαίνει αυτό για τον κόσμο που ζούμε; Πιο σημαντικά, πώς πρέπει αντιδρούμε και […]

Μπήκε το 2026 για τα καλά. Φέρνει κρύα λόγω καιρού και σύγκρυα λόγω επετείων. Μέσω αυτών – σημαδιακών για τον ιμπεριαλισμό και για την ανοικτή οικονομία – το παρελθόν χλευάζει. Πρώτη στον κατάλογο, 4 Ιουλίου, τα 250ά γενέθλια των ΗΠΑ, ίσως το πρώτο χτύπημα κατά του ιμπεριαλισμού. Τότε αντικαταστάθηκε ένας Γεώργιος (ο Γάμα, σαν τον […]

Ο 19ος αιώνας χαρακτηρίστηκε από τη γεωστρατηγική διαμάχη για την Κεντρική Ασία και την πρόσβαση στην Ινδία. Το «Μεγάλο Παιχνίδι» μεταξύ της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, ενέπνευσε τον Κίπλινγκ και καταδίκασε τους κατοίκους του Αφγανιστάν, ποινή που συνεχίζει να εκτίεται μέχρι σήμερα. Στις μέρες μας, η (ως γνωστόν, «ανύπαρκτη») κλιματική αλλαγή λιώνει τους πάγους, […]

Η εντολή ήταν σαφής: Make America Great Again. ΟΚ, αλλά πώς και πόσο γρήγορα; Ο χρόνος πιέζει, αφού η ανεμπόδιστη εξουσία ίσως τελειώσει αν χαθεί η παντοδυναμία στις ενδιάμεσες εκλογές τον Νοέμβριο. Τον Ιούλιο προηγείται ραντεβού με την Ιστορία καθώς τα σημερινά επιτεύγματα θα ζυγιστούν με τα 250 χρόνια ανεξαρτησίας. Αν θέλουμε εθνικά μεγαλεία (κάπως […]

Γιατί οι οικονομικές κρίσεις μοιάζουν και γιατί επαναλαμβάνονται; Μια εξήγηση ανατρέχει στις προσωπικές εμπειρίες. Τα 25 με 30 χρόνια είναι αρκετά για να αποσυρθούν οι εμπλεκόμενοι. Αυτοί θυμούνταν τι έκαναν στις διάφορες φάσεις, τι τους κόστισε, αλλά και τι θα μπορούσαν να είχαν κάνει για να είχαν εξελιχθεί τα πράγματα αλλιώς. Οταν αυτοί εγκαταλείπουν, ο […]

Ολοι συμφωνούν στο σύνθημα (και στο παρασύνθημα) για το 2026: «Είναι η Οικονομία, ηλίθιε!». Πολύ περισσότερο εκεί που μυρίζει εκλογές. Οπωσδήποτε, λοιπόν, στην πατρίδα της διαπίστωσης, στις ΗΠΑ, όπου οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου θα είναι δημοψήφισμα για τον τραμπισμό. Ποια «Οικονομία» όμως; Το κλιντονικό γνωμικό μιλάει σαν η «οικονομία» και η πρόσληψή της να […]

Κάθε Πρωτοχρονιά ενθαρρύνει βαθυστόχαστες αναπολήσεις, αναστοχασμό προηγούμενων και εμβριθείς προγνώσεις. Πόσω μάλλον φέτος, που αποχαιρετούμε το πρώτο τέταρτο του πρώτου αιώνα της χιλιετίας. Ποιος τη θυμάται, αλήθεια, την έρμη; Αν και μια ολόκληρη γενιά, οι μιλένιαλ ονοματίστηκαν έτσι επειδή θα έπρεπε να θυμούνται εκείνα τα πυροτεχνήματα, μάλλον τίποτε συνταρακτικό δεν έγινε. Οι μη μιλένιαλ περιμέναμε […]

Λένε ότι απουσιάζει η ουσιαστική πολιτική αντιπαράθεση για τις μεγάλες επιλογές. Και όμως, ο προσεκτικός αναγνώστης (ή, έστω, περιηγητής των «σόσιαλ») εντοπίζει, καθώς πλησιάζουν τα Χριστούγεννα, εργώδεις καταθέσεις εναλλακτικών οραματισμών. Οι προσεγγίσεις αυτές δεν συγκρούονται ευθέως, και ο συγχρονισμός τους, μαζί με την ευρεία δημοσιότητα, δικαιολογεί τον χαρακτηρισμό τους ως οιονεί διαλόγου. Την gravitas των […]

Το άρθρο 16 του Συντάγματος αποτελούσε το απόλυτο τοτέμ για όσους ομνύουν στα δημόσια πανεπιστήμια. Και όμως, η παράγραφος 6 εξασφαλίζει απλόχερα και φτηνά εργατικά χέρια για τις θέσεις διοίκησης και διδασκαλίας στα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Καθώς το στελεχικό δυναμικό τους αποκτά ονοματεπώνυμο, δεσπόζει η ιδιότητα των ομοτίμων. Χωρίς το άρθρο 16, τα ιδιωτικά πανεπιστήμια δεν […]

Το πρόθεμα μετα- συνάντησα με δέος σε μετεφηβική ηλικία, πολύ πριν αυτό καταλήξει προσωνύμιο. Απλοϊκός φοιτητής Οικονομικών σε αγγλικό πανεπιστήμιο, γαλουχημένος με μαθηματικά μοντέλα και θετικιστική μεθοδολογία, απορούσα γιατί δεν καταλάβαινα τα αψεγάδιαστα αριστερά αλλά (για μένα) τελείως απροσπέλαστα κείμενα αντίπερα της Μάγχης. Οι γάλλοι κοινωνιολογούντες της εποχής, ιδιαίτερα όσοι είχαν έλληνικές ρίζες, με τον […]

Τι κοινό, πέρα από φιλοφρονήσεις για τον πρόεδρό τους, έχουν ο νεοκλεγείς αριστερός δήμαρχος της Νέας Υόρκης με τον τραμπικό διοικητή του FBI; Τι μοιράζονται αυτοί με επιφανή συντηρητική υπουργό της Βρετανίας, κυβερνήτη επαρχίας του Καναδά, αλλά και με έναν νορβηγό ράπερ, μια βρετανίδα ηθοποιό, πανεπιστημιακούς και αστέρια του κρίκετ; (Κατά σειράν: Zohran Mamdani, Kash […]

Το τελευταίο διάστημα είχαμε δύο εκλογικές νίκες απέναντι σε εκδοχές Δεξιάς. Μια στην Ολλανδία, όταν ο Ρομπ Γιέτεν των Δημοκρατικών 66 ανέτρεψε την πρωτοκαθεδρία του Βίλντερς. Αλλη μια στη Νέα Υόρκη όταν ο Μαμντάνι των Δημοκρατικών επικράτησε στην εκλογή για δήμαρχος. Εδώ στην Ελλάδα, όμως, φαίνεται να βλέπουμε μόνο τη μια – αφού ο σχολιασμός […]

Το τελευταίο διάστημα δύο εκλογικά αποτελέσματα υπενθυμίζουν ότι η αγανάκτηση δεν οδηγεί απαραίτητα δεξιά. Και τα δύο αντιπροσωπεύουν κινητοποίηση πολιτών που απαντά σε τραυματικές εμπειρίες ακραίας δεξιάς διακυβέρνησης. Όταν οι προοδευτικές απόψεις βυθίζονταν, ύστερα από αλλεπάλληλα χτυπήματα, σε κατάθλιψη, αυτές οι απρόσμενες ηλιαχτίδες εμπνέουν αισιοδοξία. Οι εκλογείς αναπολούν το Yes we can, οι πολιτευόμενοι ονειρεύονται […]

Η Ολλανδία το καλοκαίρι αντιμετώπιζε το δικό της θέμα «διακυβερνησιμότητας». Μια δυσλειτουργική πολιτική κατάσταση οδηγούσε σε αδιέξοδα. Το κόμμα Βίλντερς διολίσθαινε σε τραμπικού είδους κατευθύνσεις, όπως στρατιωτικές περιπολίες στα σύνορα. Αυτό φαινόταν να σαγηνεύει και άλλους (όπως την Κεντροδεξιά), που έσπευδαν να μην υστερήσουν στη μισαλλοδοξία. Η χώρα των πόλντερ βούλιαζε. Ολα αυτά άλλαξαν στις […]

Είναι οι γεννήσεις λιγότερες από «ό,τι πρέπει»; Αυτό συνεπάγεται η λέξη «υπογεννητικότητα» με το αρνητικό αξιακό φορτίο. Λίγη σκέψη δείχνει ότι δύσκολα προσδιορίζεται το τι πρέπει και γιατί. Η εύκολη απάντηση είναι ταυτολογική.  Επίδοση κάτω από 2,1 παιδιά ανά γυναίκα οδηγεί σε μείωση του πληθυσμού (αν δεν πλαισιωθεί από μετανάστευση). Ομως δεν υπάρχει λόγος γιατί […]

Η αγορά απορρυπαντικών (ή τυριών ή ρούχων) υποτίθεται ότι εντοπίζει τα γούστα του κοινού και φροντίζει να τα εξυπηρετήσει. Αν σκεφτούμε τις διαφοροποιήσεις απορρυπαντικού (ή μουσικής ή delikatessen) ως τοποθεσίες σουπερμάρκετ, η αγορά απεχθάνεται τα κενά: ιδιαιτερότητες (ή ανάγκες) που δεν βρίσκουν ανταπόκριση. Η προσφορά και ζήτηση φροντίζoυν τα ράφια να είναι γεμάτα και οι […]

Η επίθεση στις ΗΠΑ στην έρευνα, στα πανεπιστήμια όπου διεξάγεται και στα αντικείμενα που θεραπεύει, εντείνεται και διευρύνεται. Στην πράξη αυτό γίνεται όλο και πιο οδυνηρά αισθητό. Για παράδειγμα, το National Science Foundation υπολόγισε ότι αν προχωρήσουν όλες οι εξαγγελθείσες περικοπές, θα μειωθεί ο αριθμός των νέων επιστημόνων κατά 78%, από 96 σε 21 χιλιάδες. […]

Την εβδομάδα που πέρασε, άνοιξαν τα σχολεία και τα εξάχρονα της χώρας έκαναν το ντεμπούτο τους στη δημόσια ζωή. Αντικείμενο του σχολιασμού δεν ήταν η πασιφανής ποιοτική υπεροχή της αναδυόμενης γενιάς Βeta (αν και, κρίνοντας από τα πλατιά χαμόγελα, οι γονείς δεν ανησυχούν). Αντιθέτως, τη δημοσιότητα έκλεψαν αρνητικά σχόλια για την πτωτική τάση του συνολικού […]

Οταν ανακοινώθηκαν οι θέσεις στα ΑΕΙ, διαπιστώθηκε πανωλεθρία στα Μαθηματικά. Η ναυαρχίδα του πεδίου, τα Μαθηματικά του ΕΚΠΑ μόλις συμπλήρωσαν τις μισές διαθέσιμες θέσεις (79 από 182). Στο άλλο άκρο, η Σάμος προσείλκυσε μόλις 5 πρωτοετείς για 149 θέσεις. Στη χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας τα Μαθηματικά ανταγωνίζονται μόνο τη Θεολογία στο περιορισμένο ενδιαφέρον. Σε λιγότερο […]

Λίγο πριν λήξει το τελεσίγραφο, η ΕΕ υπέκυψε. Δέχτηκε ένα ασαφές πακέτο, με 15% δασμούς (σχεδόν) παντού, συνοδευόμενο από δεσμεύσεις για επενδύσεις στις ΗΠΑ και αγορές προϊόντων όπως φυσικό αέριο. Το «μεγαλύτερο ντιλ στην Ιστορία» μοιάζει με το ιαπωνικό, ενώ με 15% είναι καλύτερο από το επαπειληθέν 30%. Παρά ταύτα είναι χειρότερο από την πρότερη […]

Στις 5 Ιουλίου 2015 η χρεοκοπία της Ελλάδας μπήκε σε άλλη μια δραματική φάση. Η ελπίδα ότι κάποιος θα έβρισκε τον μίτο χρωμάτισε το δημοψήφισμα και διαψεύστηκε αμέσως μετά. Ο εφιάλτης συνεχίστηκε. Η επέτειος στρέφει τους προβολείς σε εκείνο το καλοκαίρι: στα γεγονότα, στις κομμένες ανάσες, στις στάσεις των πρωταγωνιστών. Το τι είπαν και τι […]