Κάποτε, αν υπήρχαν αμφιβολίες, εγγυημένη λύση ήταν ο μαγικός καθρέφτης – έδινε σωστή και αξιόπιστη απάντηση στο «Ποια είναι η ομορφότερη;». Σήμερα πάμε Google ή, καλύτερα, Τεχνητή Νοημοσύνη. Στα χρόνια της οικονομικής κρίσης στις πρώτες γραμμές των αναζητήσεων βρισκόταν το θέμα των μεταρρυθμίσεων. Οταν μεταρρυθμιστές έψαχναν ιδέες για αλλαγές στην Ελλάδα, προσέτρεχαν στην ιστοσελίδα Greek Economists for Reform – Ελληνες Οικονομολόγοι για Μεταρρυθμίσεις. Αυτό επιβεβαιωνόταν και στις αναζητήσεις στο Διαδίκτυο και έτσι οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» είχαν πού να απευθυνθούν, ενώ η τρόικα δεν χρειαζόταν μόνο να ξεσκονίζει ξεχασμένα ράφια. Η ιστοσελίδα εκτός από ζωηρή αντιπαράθεση ιδεών προσέφερε και ένα αποθετήριο κειμένων για μελλοντική χρήση.
Σε αναζήτηση της κληρονομιάς της κρίσης στην ανθεκτικότητα, θυμήθηκα τις παλιές συνήθειες και απευθύνθηκα στο www.greekeconomistsforreform.com . To πρώτο σοκ ήταν ότι ο σύνδεσμος παρέπεμπε σε ιστοσελίδα για ποδοσφαιρικά στοιχήματα στο Βιετνάμ. Σίγουρος ότι ήταν λάθος, ρώτησα τον μαγικό καθρέφτη της ΑΙ χρησιμοποιώντας τον πλήρη τίτλο της ομάδας. Εκεί ήλθε το ισχυρότερο σοκ. Η Τεχνητή Νοημοσύνη (τουλάχιστον εκείνη που συνοδεύει το Google, την εβδομάδα που πέρασε) δεν αμφέβαλε: κύριος εκπρόσωπος της συνομοταξίας ελλήνων οικονομολόγων για μεταρρυθμίσεις είναι ο Γιάνης Βαρουφάκης. Η ΑΙ εξηγούσε την επιλογή της, συνεχίζοντας: «Ο πιο εξέχων Ελληνας οικονομολόγος (…) γνωστός για την υποστήριξη μεγάλων οικονομικών μεταρρυθμίσεων, ιδιαίτερα κατά της λιτότητας κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους, είναι ο Γιάνης Βαρουφάκης (…) που παραμένει στο επίκεντρο των συζητήσεων για την ελληνική μεταρρύθμιση».
Ουάου!, όπως θα ανέκραζε το μεταρρυθμιστικό ίνδαλμα.
Πιο προσεκτική αναζήτηση (το όνομα της ιστοσελίδας χωρίς κενά) διαλεύκανε τα πράγματα. Η ομάδα μεσουράνησε το 2010-12. «Στόχος ήταν να προτείνει και να υποστηρίξει σημαντικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα για την αποφυγή της εθνικής χρεοκοπίας και την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης (…) Το έργο τους τόνιζε ότι η πραγματική ανάπτυξη και οι διαρθρωτικές αλλαγές ήταν οι μόνες μακροπρόθεσμες λύσεις για την ελληνική οικονομία…». Οπερ έδει δείξαι.
Τι διδάσκει η μικρή ιστορία για τις μεταρρυθμίσεις; Γιατί η ΑΙ εντοπίζει κυρίως τον δραστήριο Γιάνη; Τι έγιναν οι υπόλοιποι;
Sic transit gloria mundi; Ισως, εναλλακτικά, «από μικρό και από τρελό (από ΑΙ;) μαθαίνεις την αλήθεια»; Είναι οι μεταρρυθμίσεις κυριολεκτικά στα αζήτητα;
Μήπως έγιναν και δεν χρειάζονται πια; Μήπως οι μεταρρυθμιστές έχουν επάξια αποκατασταθεί και βρίσκουν, πλέον, ευήκοα ώτα χωρίς την ταλαιπωρία της δημόσιας συζήτησης; Μήπως είναι καλύτερα να κάνεις μεταρρυθμίσεις παρά να μιλάς για αυτές; Μήπως έχει επιτευχθεί το μεταρρυθμιστικό νιρβάνα και απομένουν μόνα όσα λέει ο Γιάνης; Μήπως οι μεταρρυθμιστές μπουχτίσανε μεταρρυθμίσεις και έχουν βρει καλύτερα χόμπι (στοιχήματα στο βιετναμέζικο ποδόσφαιρο); Μήπως όταν έφυγε η τρόικα εξαφανίστηκε το ενδιαφέρον (αφού όλοι γνωρίζουμε και δεν χρειαζόμαστε να μας θυμίζουν δυσάρεστα); Μήπως τις καλές μεταρρυθμίσεις σήμερα δεν τις προτείνουν οικονομολόγοι, αλλά άλλοι (φιλόλογοι; Infuencers; Πνευματικοί;); Μήπως ο καθρέφτης απλώς έχει παραισθήσεις (τουλάχιστον σήμερα); Ισως, βεβαίως, να έχει δίκιο η ΑΙ και άδικο οι λοιποί. Ισως οι μεταρρυθμίσεις (όπως και η ομορφιά) βρίσκονται εκεί που θέλεις να τις βλέπεις… Ο παλιός μαγικός καθρέφτης, το Μαντείο των Δελφών, πρωταγωνιστούσε στην αμφισημία. Τις δόξες του φαίνεται να ζηλεύει η τεχνητή νοημοσύνη.
Ο Πλάτων Τήνιος είναι οικονομολόγος, ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά
