Κάθε δημοδιδάσκαλος έχει να αφηγείται τα προβλήματα της πρωτοκαθεδρίας στις ανώριμες τάξεις των δημοτικών: Οταν το παιδάκι που κυριαρχεί (είναι πιο μεγάλος, πιο δυνατός, πιο έξυπνος, πιο όμορφος) αντιμετωπίζει κάποιον που τον αμφισβητεί, η κατάληξη σπάνια είναι ευτυχής. Συχνότερα μάλιστα αν ο αμφισβητίας συμπεριφέρεται ως να μην αντιλαμβάνεται γιατί οφείλει να υποχωρεί.
Είναι αξιοπερίεργο ότι, όσο ανεβαίνεις στη γεωστρατηγική κλίμακα, τόσο περισσότερο χρήσιμη είναι η καθοδήγηση από την παιδονομία. Ο διπολισμός επίγειας και επουράνιας ηγεσίας εντάθηκε με τον μονοθεϊσμό. Η εξαγγελθείσα ανακωχή («τα του Καίσαρος τω Καίσαρι», κοκ) δημιουργούσε θέματα οριοθέτησης και νέες εστίες τριβής. Η λύση αναδύθηκε μέσα από τη διάσπαση της κοσμικής εξουσίας προς πλουραλιστικές κατευθύνσεις: Οταν η εκτελεστική εξουσία μπορεί να διαπληκτίζεται με τη νομοθετική, πού καιρός και διάθεση για να αμφισβητηθεί το εύρος της θρησκευτικής; Και προς τι;
Τα αρχικά προβλήματα επιστρέφουν με τις φιλοδοξίες απόλυτης εξουσίας από τη μια πλευρά ή από την άλλη. Ηταν ο Μεγάλος Πέτρος της Ρωσίας που κατήργησε το Πατριαρχείο Μόσχας (που επανέφεραν, όλως περιέργως, οι Μπολσεβίκοι). Ετσι εκσυγχρονίστηκε και η έννοια του καισαροπαπισμού. Το Ιράν μας θύμισε το αντίθετό του, τη θεοκρατία.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, όσο και αν οι ιδρυτές τους ήταν θεοσεβούμενοι χριστιανοί, από την αρχή ήταν κοσμικό κράτος αλλεργικά αντιτιθέμενο σε αυτοκράτορες και στην απόλυτη εξουσία. Ο Θεός παρεισέφρησε δειλά μόλις στη δεκαετία του 1950, προκειμένου να υπογραμμιστεί η διαφορά με τον άθεο κομμουνισμό στον Ψυχρό Πόλεμο. Η αυξανόμενη αυτοπεποίθησή τους επέτρεψε στις ΗΠΑ να συνάψουν διπλωματικές σχέσεις με το Βατικανό στη δεκαετία του 1980, αλλά και να συναντάται ο Πρόεδρος με τον Πάπα απρόσκοπτα. Πώς, λοιπόν, μας προέκυψε ζήτημα;
Ο ένοικος του Λευκού Οίκου συγκάλεσε συνάντηση προσευχής το Πάσχα, όπου η συντονίζουσα (πρωθιέρεια;) Paula White-Cain (περιστοιχισμένη και από ρασοφόρους) συνέκρινε τον οικοδεσπότη με τον Ιησού Χριστό: «Προδοθήκατε και εσείς, και συλληφθήκατε και ψευδώς κατηγορηθήκατε. Είναι μια αλληλουχία που πρώτος ο Κύριός μας μάς έδειξε».
Σε αυτό το πλαίσιο, καθώς έβρεχαν βόμβες στο Ιράν, προέκυψε ένα θέμα, μεσαιωνικής υφής, με τον Πάπα. Ηταν αναμενόμενο, αφού το Βατικανό επέλεξε επίσκοπο Νέας Υόρκης μη-ΜAGA, ενώ επέμενε σε woke αντικείμενα όπως τα δικαιώματα των μεταναστών. Σε αντίθεση με άλλους ηγέτες, δεν μπορούσε να απειληθεί με δασμούς (εξαιρούνται οι υπηρεσίες όπως η σωτηρία της ψυχής), ενώ αποκλείεται και το μοντέλο Μαδούρο.
Επομένως, όταν ο Πάπας επέμεινε να αυθαδιάζει για τον πόλεμο και την εξωτερική πολιτική, προειδοποιήθηκε με επανάληψη της διάσπασης του 14ου αιώνα, όταν ο Βασιλιάς της Γαλλίας μετέφερε την παπική έδρα στην Αβινιόν, όπου και έμεινε για αρκετές δεκαετίες.
Ομως, ο ακριβέστερος παραλληλισμός ήταν παλαιότερα, το 1077, όταν ο πολύς γερμανός αυτοκράτορας Ερρίκος Δ’ υποχρεώθηκε να εκλιπαρεί για τρία μερόνυχτα στο χιόνι, ξυπόλητος και ασκεπής, προκειμένου ο Πάπας Γρηγόριος Ζ’ να άρει τον αφορισμό που του είχε επιβάλει (επειδή ο Ερρίκος επέμενε να διορίζει δικούς του επισκόπους). Το επεισόδιο αυτό μνημονεύεται ως η «Ταπείνωση της Κανόσας», ενώ η ανάμνησή του στοίχειωνε και τον Μπίσμαρκ 800 χρόνια μετά. Ο Στάλιν διαπίστωσε ότι ο Πάπας δεν ήλεγχε καμία μεραρχία το 1940. Ο Τραμπ το 2026 ίσως να ανακαλύψει ότι ο Πάπας επηρεάζει ποσοστά εκλογικής υπεροχής…
Ο Πλάτων Τήνιος είναι οικονομολόγος, ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά
