Για όσους δεν είμαστε ιδιαιτέρως θρησκευόμενοι ήταν κάπως έκπληξη ότι το πιο σημαντικό πολιτικό κείμενο κριτικής στον μεσσιανισμό των νέων τεχνολογιών είναι η εγκύκλιος του Πάπα Λέοντα, με τίτλο «Magnifica Humanitas» («Μεγαλειώδης Ανθρωπότητα»). Ο τίτλος έχει διπλή ανάγνωση. Μεγαλειώδης είναι η ανθρώπινη διάνοια που επινοεί συνεχώς νέες τεχνολογίες και εργαλεία για το καλό της ανθρωπότητας. Μεγαλειώδεις είναι και οι ανθρώπινες ιδιότητες που πρέπει να προστατευτούν από την κατάχρησή τους.
Την ώρα που στην εγχώρια δημόσια συζήτηση επιστρατεύονται σοφιστείες για να δικαιολογηθούν παρακολουθήσεις, οι υποκλοπές με το Predator και να χλευαστούν οι ανησυχίες μας για την ασφάλεια των δεδομένων μας στην εποχή της ψηφιακής διακυβέρνησης, καταλήγει να είναι ανακουφιστική η πολιτική και φιλοσοφική τοποθέτηση ενός… ιερέα που αντιλαμβάνεται ότι δεν υπάρχει «ουδετερότητα» στα νέα ψηφιακά εργαλεία και προειδοποιεί για τον κίνδυνο μιας «αόρατης υποδομής» εξουσίας.
Στην ελληνική πραγματικότητα, αυτή η «αόρατη υποδομή» πήρε τη μορφή παράνομων λογισμικών κατασκοπείας και παρακρατικών κέντρων, που αρνούνται κάθε δημόσιο έλεγχο. Το πιο κρίσιμο σημείο της εγκυκλίου, το οποίο χτυπά στην καρδιά του ελληνικού τραύματος, είναι η ανάλυση για τη διάβρωση της κοινωνικής εμπιστοσύνης. Οπου εξηγεί ότι η κατάρρευση της αξίας της ιδιωτικότητας είναι ένας εκφυλισμός, μια αργή αλλά σταθερή έγχυση του δηλητήριου της καχυποψίας στην κοινωνία. Η ελευθερία της έκφρασης, η δημοσιογραφική έρευνα (την οποία ρητά υπερασπίζεται) κι η πολιτική κριτική αυτολογοκρίνονται, καθώς το αίσθημα ότι όλοι – λίγο ή πολύ – καταγράφονται και παρακολουθούνται, εγκαθίσταται ως μόνιμο ψυχολογικό φορτίο.
Σοφά δε η παπική εγκύκλιος εντοπίζει τη συνεπαγόμενη προσαρμογή των ηθικών αντιλήψεων. Οταν οι πολίτες πείθονται ότι ο περιορισμός των δικαιωμάτων είναι το αναγκαίο τίμημα της ασφάλειας ή της οικονομικής ανάπτυξης, αλλοιώνεται η ίδια η έννοια της ελεύθερης βούλησης, παύουν να αμύνονται απέναντι στην ασυδοσία και συμβιβάζονται με τη μοίρα που τους ορίζουν.
Ομως η μάχη για την ιδιωτικότητα είναι μάχη για την ίδια την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την τιμή, την υπόληψη και την ελευθερία. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτό ακριβώς που λέει ο Πάπας είναι αυτό ακριβώς που λέει το Σύνταγμα και η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Αυτά που καταπατώνται από αυτούς που μας λένε, εμμέσως πλην σαφώς, ότι οι αξίες μας οφείλουν να υποκύπτουν στην εξουσία τους.
