Ζάο Χάι στα «ΝΕΑ»: «Αυτό που περιγράφει τις σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας είναι η σταθερότητα»

^«Οι σινοαμερικανικές σχέσεις δεν εισήλθαν σε “μήνα του μέλιτος”. Η σταθερότητα είναι όμως η λέξη που τις περιγράφει με ακρίβεια. Αυτό είναι το νέο», υπογραμμίζει αποτιμώντας, για «ΤΑ ΝΕΑ», τη διήμερη Σύνοδο Κορυφής ΗΠΑ – Κίνας, στο Πεκίνο, ο δρ Ζάο Χάι, ανώτερος συνεργάτης στο Ινστιτούτο Παγκόσμιας Οικονομίας και Πολιτικής της Κινεζικής Ακαδημίας Κοινωνικών Επιστημών και διευθυντής Διεθνών Πολιτικών Σπουδών στο Εθνικό Ινστιτούτο Παγκόσμιας Στρατηγικής (NIGSCASS), με ειδίκευση στις στρατηγικές σχέσεις Κίνας – ΗΠΑ.

Οι ΗΠΑ επαίνεσαν τις εμπορικές συμφωνίες που συνήψαν με την Κίνα. Η Κίνα δήλωσε ότι προειδοποίησε την Ουάσιγκτον για την Ταϊβάν. Καμία από τις δύο πλευρές δεν προέβη σε επιβεβαίωση των ισχυρισμών της άλλης. Ποια είναι η αληθινή είδηση από τη Σύνοδο Κορυφής Τραμπ – Σι;

Δεν υπάρχουν λεπτομέρειες όσον αφορά τις συμφωνίες που συνήφθησαν – εφόσον συνήφθησαν. Αυτό που κατέστη όμως σαφές είναι ότι, παρά τις διαφορές, υπάρχει «χημεία» μεταξύ των δύο ηγετών. Φάνηκε κι από τη γλώσσα του σώματος του προέδρου Τραμπ.

Σε μια πρώτη αποτίμηση, δεν υπάρχουν κέρδη που αποκόμισε κάποια εκ των δύο πλευρών ή και οι δύο;

Για την Κίνα, το επίτευγμα της Συνόδου Κορυφής είναι η συμφωνία του πλαισίου στρατηγικής σταθερότητας, που βασίζεται στη συνεργασία και στη διαχείριση των διαφορών. Συνιστά παραδειγματική αλλαγή στις διμερείς σχέσεις, καθώς, προηγουμένως, ορίζονταν μονομερώς ως ανταγωνιστικές από την αμερικανική πλευρά. Οι δύο ηγέτες συμφώνησαν ότι χρειάζεται να διευρυνθούν οι επιχειρηματικές κι εμπορικές συνεργασίες. Ο πρόεδρος Tραμπ θέλει μεγαλύτερη πρόσβαση των αμερικανικών γεωργικών προϊόντων και της Boeing, μεταξύ άλλων, στην κινεζική αγορά. Η κινεζική πλευρά συνεχίζει να ζητάει από την αμερικανική μεγαλύτερη σαφήνεια σχετικά με τον έλεγχο των εξαγωγών στην Κίνα. Δεν θα έλεγα ότι οι σινοαμερικανικές σχέσεις εισήλθαν σε «μήνα του μέλιτος». Η σταθερότητα όμως είναι η λέξη που τις περιγράφει με ακρίβεια. Αυτό είναι το νέο. Κατακτήθηκε με κόπο, επειδή η Κίνα αντιστάθηκε στους αμερικανικούς εκφοβισμούς.

Υπήρξε πρόοδος σε ανοικτά μέτωπα, όπως το ιρανικό, των σπάνιων γαιών κ.ο.κ.;

Το εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι ότι και οι δύο πλευρές δεν ανέφεραν καθόλου τις σπάνιες γαίες. Αυτό είναι καλό νέο. Σημαίνει ότι οι συμφωνίες για τις σπάνιες γαίες εξελίσσονται ομαλώς, παρότι χωρίς σημαντική πρόοδο, για την ώρα, κι αυτό μολονότι οι ΗΠΑ επείγονται και για σπάνιες γαίες και για μαγνήτες νεοδυμίου.

Στο αμερικανικό κλιμάκιο συμμετείχε και ο Tζένσεν Χουάνγκ από τη Nvidia.

Μέχρι στιγμής δεν γνωρίζουμε λεπτομέρειες από τη συμφωνία που τυχόν συνήψε, αν και υπάρχουν ενδείξεις ότι η εταιρεία προσανατολίζεται στην πώληση του εξαιρετικά εξελιγμένου επιταχυντή τεχνητής νοημοσύνης, H200, στην Κίνα. Θα επαναλάβω, τα καλά νέα της επίσκεψης Τραμπ είναι ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν στην αποκλιμάκωση των εντάσεων και στη σταθερότητα. Οσο διατηρείται, η Boeing και η σόγια θα προσεγγίσουν την αγορά της Κίνας, και τα βιομηχανικά προϊόντα της Κίνας θα πουληθούν στις ΗΠΑ.

Στην ατζέντα του Ντόναλντ Τραμπ δεν ήταν το Ιράν;

Το Ιράν ήταν στην κορυφή της ημερήσιας διάταξης. Το βέβαιο είναι, χωρίς να ξέρουμε τι ειπώθηκε κατ’ ιδίαν, ότι ζήτησε τη βοήθεια της Κίνας και ο πρόεδρος Σι υποσχέθηκε να την προσφέρει. Ωστόσο, η βοήθεια θα βασίζεται, ξεκαθάρισε, σε αρχές και στη βιωσιμότητα της υπό εξέταση πρότασης.

Αυτό τι σημαίνει;

Οτι και οι ΗΠΑ και το Ιράν πρέπει να κάνουν παραχωρήσεις. Η ανάγκη άμεσης άρσης του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ και η κινεζική αντίθεση στην επιβολή διοδίων και στην απόκτηση πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη επαναλήφθηκαν στον πρόεδρο Τραμπ κατά τη διάρκεια της διήμερης επίσκεψής του. Συγχρόνως, επειδή η Κίνα δεν αναγνωρίζει τον πόλεμο των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν ως νόμιμο, τις κάλεσε να τον τερματίσουν, αποσυρόμενες από τα Στενά του Ορμούζ. Πριν από τις 28 Φεβρουαρίου, ήταν ανοιχτά. Νομίζω ότι οι ΗΠΑ πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη. Και ο πρόεδρος Τραμπ να αναγνωρίσει ότι έκανε λάθος, να κηρύξει τη νίκη που επιθυμεί και να σταματήσει τον πόλεμο το συντομότερο δυνατό, προτού η ζημιά επηρεάσει περαιτέρω την παγκόσμια οικονομία και το πολιτικό κεφάλαιό του. Η θέση της Κίνας είναι σαφής κι επαναδιατυπώθηκε στη Σύνοδο Κορυφής στο Πεκίνο. Επιθυμεί να επιλυθεί η διένεξη μέσω πολιτικής διευθέτησης, στην οποία συμβάλλει.

Το κόστος από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ για την Κίνα ποιο είναι ακριβώς;

Η έλλειψη που δημιουργείται στα αποθέματα αργού πετρελαίου και LNG εντείνεται και στο εξής θα πλήττει και τα βιομηχανικά προϊόντα τους, ιδίως τα λιπάσματα, τα οποία είναι εξαιρετικά κρίσιμα για τις καλλιέργειες και τη διατροφή του κινεζικού λαού. Αν παραμείνουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ, το πρόβλημα θα ενταθεί εκθετικά τον επόμενο μήνα, προκαλώντας έλλειψη τροφίμων σε πολλές από τις αναπτυσσόμενες χώρες, διαταραχή στην αλυσίδα παραγωγής, πρόβλημα εθνικού ισοζυγίου πληρωμών και αποδυναμωμένα εθνικά νομίσματα, κάτι μεταδοτικό στην παγκόσμια αγορά. Η Κίνα θα αντιμετωπίσει προβλήματα στις εξαγωγές της και, παρότι προσπαθεί να βρει εναλλακτικούς τρόπους για να ανακουφίσει προσωρινά τις πιέσεις, παρότι θα αντέξει τους επόμενους δύο μήνες, στις σοδειές της φθινοπωρινής σεζόν θα αντιμετωπίσει σοβαρό ζήτημα. Δεν υπάρχει βιώσιμη εναλλακτική πηγή για να αντικαταστήσει πλήρως τον Κόλπο.