Οι μεγάλοι πόλεμοι προαναγγέλλουν νέες διεθνείς τάξεις πραγμάτων. Ο Τριακονταετής Πόλεμος οδήγησε στην Ειρήνη της Βεστφαλίας, οι Ναπολεόντειοι Πόλεμοι στην Ευρωπαϊκή Συμφωνία και ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος στη δημιουργία του συστήματος του Μπρέτον Γουντς, την αποαποικιοποίηση και την ευρωπαϊκή ενοποίηση. Ακόμη και ο Ψυχρός Πόλεμος έδωσε τη θέση του σε μια φιλελεύθερη παγκόσμια τάξη, υπό την ηγεμονία των ΗΠΑ. Ομως, δεν οδηγούν όλοι οι πόλεμοι σε καλύτερες διεθνείς τάξεις. Από αυτή την άποψη, ο πόλεμος με το Ιράν είναι πιθανό να αποδειχθεί ιδιαίτερα επιζήμιος.
Αντί να αντικατασταθεί από μια πιο φιλική προς τη Δύση οντότητα, το ιρανικό καθεστώς έχει σκληρύνει και μετατραπεί σε στρατιωτική δικτατορία. Οποιες παραχωρήσεις κι αν κάνει στο πυρηνικό του πρόγραμμα, οι δεσμοί του με την Κίνα, τη Ρωσία και τη Βόρεια Κορέα θα παραμείνουν άθικτοι, και το Ιράν θα συνεχίσει να αποτελεί αποσταθεροποιητική δύναμη στη Μέση Ανατολή.
Η διαφορά είναι ότι οι γείτονές του στον Κόλπο έχουν χάσει πλέον την εμπιστοσύνη τους στον αμερικανό προστάτη τους και είναι πιο αδύναμοι και διχασμένοι από ό,τι πριν τον πόλεμο. Το αποτέλεσμα είναι μια αναδυόμενη ευθυγράμμιση Σαουδικής Αραβίας – Πακιστάν και η συνέχιση της σαουδαραβικής πολιτικής κατευνασμού έναντι του Ιράν. Το Κατάρ (με δεσμούς με την Τουρκία) και το Ομάν είναι επίσης πιθανό να συνεχίσουν να κατευνάζουν το Ιράν.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αντίθετα, επέκριναν έντονα τους γείτονές τους για την αδυναμία τους να δώσουν μια αποφασιστική απάντηση στις επιθέσεις του Ιράν στα εδάφη τους. Αποχώρησαν από τον ΟΠΕΚ και πλέον ευθυγραμμίζονται όλο και περισσότερο με το Ισραήλ, όπως επίσης με το Μπαχρέιν και την Ινδία.
Παρόμοιος κατακερματισμός παρατηρείται στη Δύση, καθώς ο πόλεμος διευρύνει το ρήγμα στη διατλαντική συμμαχία. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει οδηγήσει την κατάσταση σε νέο επίπεδο, υιοθετώντας απροκάλυπτα εχθρική στάση απέναντι στην Ευρώπη, η οποία απαντά με μια νέα μορφή γκωλισμού. Χαρακτηρίζεται από σημαντικές επενδύσεις για ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της και την επίτευξη στρατηγικής αυτονομίας.
Ωστόσο, ο μετασχηματισμός της ευρωπαϊκής ασφάλειας βρίσκεται μόλις στην αρχή. Η ήπειρος – που δεν ελέγχει την ψηφιακή υποδομή της – θα πρέπει να κλείσει το χάσμα καινοτομίας με τις ΗΠΑ και να επιτύχει κάποιο βαθμό τεχνολογικής αυτονομίας. Ο δε ευρωπαϊκός νεογκωλισμός, όπως και ο αρχικός, αργά ή γρήγορα θα υιοθετήσει τη λογική της πυρηνικής αποτροπής. Ο πόλεμος με το Ιράν έχει προσδώσει νέα επείγουσα διάσταση σε αυτή τη διαδικασία.
Παρότι άρχισε τον πόλεμο χωρίς να συμβουλευτεί τους συμμάχους στο ΝΑΤΟ, ο Τραμπ απαίτησε από την Ευρώπη να συμμετάσχει, συνδράμοντας στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Οταν αυτή αρνήθηκε, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν απόσυρση 5.000 στρατιωτών από τη Γερμανία και απείλησαν με περαιτέρω μέτρα κατά της Ιταλίας και της Ισπανίας. Τώρα, ουδείς συνετός Ευρωπαίος θεωρεί αξιόπιστες τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφάλειας. Η αδυναμία των ΗΠΑ να υποχρεώσουν τους ίδιους τους συμμάχους τους να συμβάλουν στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, συνδυαστικά με το θέαμα αναπτυσσόμενων χωρών να πασχίζουν για την εξασφάλιση προμηθειών ενέργειας και λιπασμάτων, τροφοδοτούν ένα αφήγημα για υπερεκτίμηση των δυνατοτήτων και παρακμή των ΗΠΑ.
Εν μέσω του χάους που προκάλεσαν, η Κίνα έχει τοποθετηθεί πονηρά ως δύναμη σταθερότητας. Ενισχύει έτσι το διεθνές προφίλ της με πολύ χαμηλό κόστος. Πολλοί ευρωπαίοι ηγέτες έχουν επισκεφθεί το Πεκίνο αναζητώντας έναν αξιόπιστο εμπορικό εταίρο, όμως η Κίνα δεν έχει κάνει καμία παραχώρηση ως προς την Ουκρανία, τα ανθρώπινα δικαιώματα ή την υπερπαραγωγή και το ντάμπινγκ. Η σύνοδος κορυφής με τον κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ ήταν ευκαιρία για τον Τραμπ να διαπραγματευτεί μια συμφωνία που θα αμβλύνει τις εμπορικές εντάσεις και θα ανοίξει τον δρόμο για συνεργασία σε κρίσιμα ζητήματα, ιδίως στους πολέμους στην Ουκρανία και το Ιράν. Μια συμφωνία για περιορισμό των κινδύνων από την τεχνητή νοημοσύνη θα ήταν εξίσου σημαντική με τις Συνθήκες περιορισμού στρατηγικών όπλων μεταξύ ΗΠΑ και ΕΣΣΔ επί Ψυχρού Πολέμου. Αλλά αν ο Σι εμμείνει στη διπλωματία μηδενικού αθροίσματος, όπως φαίνεται, ο κόσμος θα βγει χαμένος.
Ο Σλόμο Μπεν-Αμί είναι πρώην υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ και συγγραφέας
