Εχοντας βιώσει πρόσφατα την πανδημία Covid-19, είναι εύλογο να υπάρχει ανησυχία σχετικά με το πόσο θα μπορούσε ο χανταϊός να οδηγήσει σε μία αντίστοιχη κατάσταση. Ιδιαίτερα μετά τη συρροή κρουσμάτων που καταγράφηκε στο κρουαζιερόπλοιο «MV Hondius» αλλά και τον εντοπισμό κρουσμάτων εκ των υστέρων – όταν δηλαδή, έπιασε λιμάνι.
Υπό τις εξελίξεις αυτές και για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα, ο καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Δημήτρης Παρασκευής, εξετάζει τα χαρακτηριστικά του χανταϊού και τις ουσιαστικές διαφορές του από τον SARS-CoV-2. Και στο κείμενο που ακολουθεί, το οποίο υπογράφει ο ίδιος, αναλύει γιατί ο συγκεκριμένος ιός είναι στην πραγματικότητα ελεγχόμενος και συνεπακόλουθα δεν μπορεί να σημάνει παγκόσμιο υγειονομικό συναγερμό.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), οι βασικές παράμετροι που καθορίζουν εάν ένας μικροοργανισμός μπορεί να προκαλέσει πανδημία περιλαμβάνουν την ευκολία μετάδοσης μεταξύ ανθρώπων, τη σοβαρότητα της νόσου που προκαλεί, τα επίπεδα ανοσίας στον πληθυσμό, τη δυνατότητα εμφάνισης μεταλλάξεων, καθώς και τη διαθεσιμότητα μέτρων πρόληψης και αντιμετώπισης, όπως εμβόλια και θεραπευτικές παρεμβάσεις.
Εχοντας βιώσει πρόσφατα την πανδημία Covid-19, είναι εύλογο να υπάρχει ανησυχία στην κοινότητα σχετικά με το κατά πόσο ο χανταϊός θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια αντίστοιχη κατάσταση, ιδιαίτερα μετά τη συρροή κρουσμάτων που καταγράφηκε στο κρουαζιερόπλοιο. Για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα, είναι σημαντικό να εξεταστούν τα χαρακτηριστικά του χανταϊού και οι ουσιαστικές διαφορές του από τον κορωνοϊό SARS-CoV-2, ο οποίος προκάλεσε την πρόσφατη πανδημία. Ο χανταϊός, παρότι – όπως και ο κορωνοϊός – μπορεί να μεταδοθεί από ζώα (π.χ. τρωκτικά) στον άνθρωπο, διαφέρει ουσιαστικά από τον SARS-CoV-2 στο ότι δεν μεταδίδεται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο. Συγκεκριμένα, για να μεταδοθεί ο χανταϊός απαιτείται παρατεταμένη και στενή επαφή με άτομο που έχει ήδη μολυνθεί, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τη δυνατότητα εκτεταμένης διασποράς του. Αντίθετα, ο SARS-CoV-2 μπορεί να μεταδοθεί εύκολα και αποτελεσματικά ακόμη και έπειτα από σύντομη επαφή με μολυσμένο άτομο, με αποτέλεσμα να εξαπλώνεται ταχέως σε μεγάλο αριθμό ανθρώπων.
Στο ερώτημα αν αυτή η ιδιότητα υπήρχε εξαρχής ή εξελίχθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19, η απάντηση είναι ότι, παρότι η μεταδοτικότητα του SARS-CoV-2 αυξήθηκε με την πάροδο του χρόνου, ήδη από την αρχή της πανδημίας ο ιός παρουσίαζε υψηλή ικανότητα μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο, σε βαθμό που μπορούσε να οδηγήσει σε εκτεταμένη διασπορά στον πληθυσμό – όπως και πράγματι συνέβη ήδη από τα πρώτα στάδια της πανδημίας. Αντίθετα, αυτό δεν ισχύει για τον χανταϊό, καθώς τα χαρακτηριστικά της μεταδοτικότητάς του διαφέρουν σημαντικά και δεν συνηγορούν υπέρ της δυνατότητάς του να προκαλέσει πανδημία.
Κι αν μεταλλάχθηκε; Στο ερώτημα, αν ο χανταϊός μπορεί να μεταλλαχθεί και να καταστεί πιο επικίνδυνος, αποκτώντας πανδημικό δυναμικό, η απάντηση είναι ότι η μέχρι σήμερα εμπειρία από τα γνωστά κρούσματα χανταϊού δεν συνηγορεί υπέρ ενός τέτοιου σεναρίου. Γενικότερα, αυτού του είδους οι εξελικτικές αλλαγές απαιτούν συνήθως μεγάλο χρονικό διάστημα και πολύ μεγάλο αριθμό λοιμώξεων στον ανθρώπινο πληθυσμό, ώστε να δοθεί στον ιό η δυνατότητα να προσαρμοστεί αποτελεσματικά σε έναν νέο ξενιστή, όπως ο άνθρωπος, και να αποκτήσει ικανότητα αποτελεσματικής μετάδοσης μεταξύ ανθρώπων. Με βάση τα έως σήμερα διαθέσιμα δεδομένα, ο κίνδυνος εμφάνισης τέτοιων μεταλλάξεων στο άμεσο μέλλον δεν θεωρείται ιδιαίτερα πιθανός.
Ο χανταϊός αποτελεί μια κατηγορία ιών που προσβάλλει κυρίως τρωκτικά. Ο αριθμός των περιστατικών που καταγράφονται ετησίως παγκοσμίως παραμένει σχετικά χαμηλός και αφορά κυρίως μεμονωμένες λοιμώξεις σε άτομα που έχουν εκτεθεί σε μολυσμένα τρωκτικά ή στις εκκρίσεις τους.
Το περιστατικό της συρροής κρουσμάτων στο κρουαζιερόπλοιο αποτελεί ένα ιδιαίτερα σπάνιο γεγονός μετάδοσης και, με βάση τα μέχρι σήμερα δεδομένα, δεν φαίνεται να εγκυμονεί κίνδυνο ευρύτερης διασποράς. Αυτό οφείλεται στην εφαρμογή αυστηρών υγειονομικών πρωτοκόλλων τόσο κατά την παραμονή των επιβατών στο πλοίο όσο και μετά την αποβίβασή τους, μέσω μέτρων όπως η επιτηρούμενη απομόνωση και η στενή υγειονομική παρακολούθηση.
Κατά συνέπεια, δεν αναμένονται περαιτέρω μεταδόσεις από τα κρούσματα που έχουν ήδη διαγνωσθεί. Η εμφάνιση επιπλέον κρουσμάτων παραμένει πιθανή, ωστόσο αυτά, εφόσον προκύψουν, εκτιμάται ότι θα αφορούν άτομα που είχαν ήδη μολυνθεί κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στο κρουαζιερόπλοιο από τα αρχικά περιστατικά.
Συνολικά, ο κίνδυνος από τη συγκεκριμένη συρροή κρουσμάτων χανταϊού αξιολογείται ως χαμηλός και, με βάση τα έως σήμερα δεδομένα, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας στην κοινότητα για ενδεχόμενο πανδημικής εξάπλωσης.
