Τραμπ και Σι σε κρίσιμο τετ α τετ – Εκεχειρία «με μηχανική υποστήριξη»

«Απολύτως απαράδεκτη», «βλακώδη» και «σκουπίδι» χαρακτήρισε ο πρόεδρος Τραμπ την απάντηση του Ιράν στην ειρηνευτική πρόταση των ΗΠΑ, ενώ όταν ρωτήθηκε για την κατάσταση της εκεχειρίας είπε ότι είναι «απίστευτα αδύναμη». Εγινε και πιο περιγραφικός: «Θα έλεγα ότι η εκεχειρία γίνεται με μηχανική υποστήριξη, όπου ο γιατρός μπαίνει και λέει: “Κύριε, το αγαπημένο σας πρόσωπο έχει περίπου 1% πιθανότητες να ζήσει”».

Ολα αυτά ώθησαν τις τιμές του πετρελαίου υψηλότερα, τροφοδοτώντας ανησυχίες ότι η σύγκρουση θα συνεχιστεί, όπως και η παράλυση της ναυτιλίας στα Στενά του Ορμούζ. Τελευταία ευκαιρία το ταξίδι του αμερικανού προέδρου στο Πεκίνο, στο οποίο προσγειώνεται αύριο το βράδυ, και η εύρεση μιας συμβιβαστικής λύσης με τη μεσολάβηση της Κίνας. Χθες ο ιρανός πρεσβευτής στο Πεκίνο ανακοίνωσε ότι η χώρα του είναι έτοιμη να στηρίξει το σχέδιο τεσσάρων σημείων του προέδρου Σι Τζινπίνγκ για την περιοχή του Κόλπου και ότι οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο κρατών το συζήτησαν.

Οι ΗΠΑ είχαν παρουσιάσει ειρηνευτική πρόταση πριν από μία εβδομάδα, η οποία φέρεται να αποτελείτο από ένα μονοσέλιδο μνημόνιο συνεννόησης 14 σημείων που θα άνοιγε ξανά τα Στενά, θέτοντας παράλληλα το πλαίσιο για περαιτέρω συνομιλίες σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Ο Τραμπ δήλωσε στην ιστοσελίδα Axios ότι συζήτησε την ιρανική απάντηση σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον στενό σύμμαχό του, τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.

«Ηταν μια πολύ ωραία κλήση. Εχουμε καλή σχέση», είπε, πριν τονίσει ότι οι διαπραγματεύσεις για το Ιράν είναι «δική μου υπόθεση, όχι όλων των άλλων». Ο Νετανιάχου προειδοποίησε ότι ο πόλεμος θα συνεχιστεί όσο το Ιράν διαθέτει απόθεμα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικών κεφαλών. Και πώς θα το απομακρύνετε; τον ρώτησε δημοσιογράφος. «Θα μπούμε και θα το πάρουμε», απάντησε. Εν τω μεταξύ, χθες εκπρόσωποι από 40 χώρες μίλησαν μέσω βιντεοδιάσκεψης, υπό την ηγεσία Γαλλίας και Βρετανίας, για το άνοιγμα των Στενών μετά την επίτευξη μιας σταθερής εκεχειρίας.

Η τριήμερη επίσκεψη Τραμπ στην Κίνα είχε θεωρηθεί από πολλούς ως μια de facto προθεσμία για την εξεύρεση συμβιβαστικής λύσης. Ομως το Air Force One θα προσγειωθεί αύριο, με τη σύγκρουση να παραμένει άλυτη. Την Κυριακή, οι ΗΠΑ έλαβαν τελικά την απάντηση του Ιράν σε ένα μονοσέλιδο υπόμνημα που στόχευε στον τερματισμό του πολέμου και στη δημιουργία ενός πλαισίου για πυρηνικές διαπραγματεύσεις. Η απόρριψη από τον Τραμπ της ιρανικής απάντησης τον οδηγεί στο να φτάσει με άδεια χέρια στο Πεκίνο, σε μια επίσκεψη την οποία η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Αννα Κέλι χαρακτήρισε ως ταξίδι «τεράστιας συμβολικής σημασίας».

Κάτω από όλα αυτά βρίσκεται το καθοριστικό γεωπολιτικό ερώτημα του αιώνα: οι δύο υπερδυνάμεις μπορούν να διαχειριστούν την αντιπαλότητά τους ή οδεύουν σε οικονομική ρήξη και στρατιωτική αντιπαράθεση; Πάντως, η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο έχουν κλιμακώσει μια αντιπαράθεση κυρώσεων σχετικά με το Ιράν τις τελευταίες εβδομάδες, μετατρέποντας τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή σε ένα ακόμη μέτωπο της διευρυνόμενης γεωπολιτικής αντιπαλότητάς τους.

Η κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε κυρώσεις την Παρασκευή σε τρεις κινεζικές εταιρείες δορυφόρων επειδή παρείχαν εικόνες που επέτρεψαν στο Ιράν να επιτεθεί στις αμερικανικές δυνάμεις – μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας των ΗΠΑ να καταπνίξουν την κινεζική υποστήριξη προς την Τεχεράνη. Το Πεκίνο αρνήθηκε να λυγίσει. Στις αρχές του μήνα, η Κίνα χρησιμοποίησε το «νομοθετικό της μπλοκάρισμα» για πρώτη φορά, διατάζοντας τις κινεζικές εταιρείες να αγνοήσουν τις αμερικανικές κυρώσεις σε πέντε διυλιστήρια που κατηγορούνται ότι αγοράζουν ιρανικό αργό πετρέλαιο.

Οι «New York Times» έγραψαν χθες πως ο Τραμπ πιστεύει εδώ και καιρό ότι η προσωπική του σχέση με τον Σι είναι ισχυρότερη – και πιο ρεαλιστική – από ό,τι καταλαβαίνουν πολλοί ειδικοί επί της Κίνας στην Ουάσιγκτον. Στελέχη και των δύο κομμάτων φοβούνται ότι η όρεξη του Τραμπ για μεγάλες συμφωνίες και προσωπική διπλωματία θα μπορούσε να υπονομεύσει την υποστήριξη των ΗΠΑ προς την Ταϊβάν, την οποία ο Σι είναι αποφασισμένος να θέσει υπό τον έλεγχο του Πεκίνου μέχρι το 2027. Η Ταϊβάν δεσπόζει πάνω από τη σύνοδο κορυφής τόσο ως στρατιωτική πυριτιδαποθήκη όσο και ως η καρδιά της βιομηχανίας ημιαγωγών που τροφοδοτεί την οικονομία της τεχνητής νοημοσύνης.

Σποραδικές αναζωπυρώσεις γύρω από τα Στενά τις τελευταίες ημέρες έχουν θέσει σε δοκιμασία την εκεχειρία που έχει σταματήσει τον ολοκληρωτικό πόλεμο από τότε που τέθηκε σε ισχύ στις αρχές Απριλίου. Στις ΗΠΑ, οι έρευνες δείχνουν ότι ο πόλεμος είναι αντιδημοφιλής, με τους ψηφοφόρους να αντιμετωπίζουν απότομα υψηλότερες τιμές βενζίνης λιγότερο από έξι μήνες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές που θα καθορίσουν εάν το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Τραμπ θα διατηρήσει τον έλεγχο του Κογκρέσου. Δύο στους τρεις Αμερικανούς πιστεύουν ότι ο πρόεδρος δεν έχει εξηγήσει με σαφήνεια για ποιον λόγο η χώρα ξεκίνησε πόλεμο με το Ιράν, σύμφωνα με δημοσκόπηση του Reuters/Ipsos που δείχνει και ότι το ποσοστό αποδοχής του αυξήθηκε από 34% σε 36%, αφού είχε πέσει στο χαμηλότερο επίπεδο της δεύτερης θητείας του. Η Ουάσιγκτον έχει επίσης δυσκολευτεί να χτίσει διεθνή υποστήριξη, με τους συμμάχους του ΝΑΤΟ να αρνούνται να στείλουν πλοία για να ανοίξουν ξανά την πλωτή οδό χωρίς μια πλήρη ειρηνευτική συμφωνία και μια διεθνώς εντεταλμένη αποστολή.