Το CINEphil_101, το Διεθνές Φεστιβάλ Φιλοσοφικού Κινηματογράφου, επιστρέφει για δεύτερη χρονιά στο Ηράκλειο Κρήτης έως τις 10 Μαΐου, φέρνοντας κοντά ακαδημαϊκούς, δημιουργούς κι ευρύ κοινό, μέσα από ένα πρόγραμμα δράσεων και προβολών που συνδέει το σύγχρονο σινεμά με τα μεγάλα ερωτήματα της εποχής. Υπό τη διοργάνωση του Τμήματος Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, το κινηματογραφικό αυτό φεστιβάλ αποτελεί το μοναδικό στη χώρα μας που αναδεικνύει τη στενή σχέση της έβδομης τέχνης με τον φιλοσοφικό στοχασμό.
Ανάμεσα στους σημαντικούς προσκεκλημένους που δίνουν φέτος το «παρών», όπως η σκηνοθέτρια Ζακλίν Λέντζου και οι καθηγητές Παύλος Κόντος και Σκοτ Γουάλντεν, είναι και η Ολυμπία Μυτιληναίου, μία τις πιο αναγνωρισμένες ελληνίδες διευθύντριες φωτογραφίας, με σημαντικές συνεργασίες στο ενεργητικό της. Η παρουσία της στο φεστιβάλ συνοδεύεται από την προβολή της ταινίας «Quiet Life» του Αλέξανδρου Αβρανά, η οποία τιμήθηκε με το Βραβείο Interfilm στο 81ο Φεστιβάλ Βενετίας.
«Εμείς φτιάχνουμε τις ταινίες και η φιλοσοφία τις αναλύει. Είναι ένα βασικό στοιχείο του κινηματογράφου. Πίσω από την όλη σύλληψη της ιστορίας, το σενάριο και τη δημιουργία, υπάρχει μια φιλοσοφία. Κι αυτό δεν έχει να κάνει τόσο με το είδος της ταινίας όσο με τα νοήματα που θέλεις να περάσεις. Ισχύει από το Χόλιγουντ μέχρι τα ευρωπαϊκά art house και τα ντοκιμαντέρ», αναφέρει η Ολυμπία Μυτιληναίου μιλώντας στο «Νσυν».
Η ίδια, μέσα από τη δουλειά της, επιλέγει κάθε φορά να φτιάχνει εικόνες που να έχουν τη δύναμη να παράγουν σκέψη. Δεν είναι απλώς το αποτέλεσμα μιας τεχνικής διαδικασίας αλλά ένας τρόπος να οργανώνει το σύμπαν της ταινίας, να το ερμηνεύει κι ενίοτε να το αμφισβητεί όπως ακριβώς και η φιλοσοφία.
«Η εικόνα στον κινηματογράφο είναι ένα εργαλείο για να πεις μια ιστορία. Το πιο σημαντικό είναι να μπορέσεις αν δώσεις τη φωτογραφία, τον φωτισμό, το κάδρο που εξυπηρετεί το σενάριο κι αυτό είναι το παιχνίδι του κινηματογράφου. Να μπορέσεις δηλαδή να βρεις τη σωστότερη εικόνα για να πεις αυτή την ιστορία. Είναι ένα παιχνίδι φιλοσοφικό στην πραγματικότητα γιατί ψάχνεις να βρεις τις έννοιες, τα χρώματα που θα χρησιμοποιήσεις για να επηρεάσεις τις σκέψεις του θεατή. Είναι μια δουλειά με πολλές παραμέτρους και μέσα σ’ αυτές είναι και η φιλοσοφία», τονίζει η διευθύντρια φωτογραφίας.
Ο τρόπος δουλειάς της δεν βασίζεται μόνο στην τεχνική αρτιότητα αλλά και σε μια σταθερή προσήλωση στη λεπτομέρεια που μετατρέπει κάθε κάδρο σε προσωπική δήλωση. Παρατηρεί, αφουγκράζεται τον χώρο, αφήνει την εικόνα να αποκαλυφθεί κι όχι να επιβληθεί.
«Είμαι ένας φωτογράφος που θέλω να κάνω πολλά. Να έχω πάντα την υπογραφή μου. Αλλά μ’ αρέσει να δοκιμάζω και πράγματα διαφορετικά γιατί θεωρώ ότι πρέπει να είσαι ανοιχτός. Ετσι εξελίσσεις τη σκέψη σου πάνω στη φιλοσοφία της φωτογραφίας. Κάθε στυλ που δημιουργείς είναι κάτι επιπλέον στο σύνολο της δουλειάς που έχεις κάνει. Δεν θέλω να είμαι ένας φωτογράφος που να κάνει συγκεκριμένα πράγματα, να έχω μανιέρα. Προσωπικά, μ’ αρέσει η καλαισθησία στη φωτογραφία. Ασχολούμαι πάρα πολύ με το κάδρο και τον φωτισμό. Δοκιμάζω καινούργια μηχανήματα και καμιά φορά κάνω τρέλες για να ξεπεράσω το συμβατικό. Αλλοτε πετυχαίνει, άλλοτε όχι. Μ’ αρέσει όμως στις ταινίες μου κάθε φορά να έχω κάτι μπερδεμένο, που να μην ακολουθεί τον δρόμο του κανονικού», παραδέχεται η Ολυμπία Μυτιληναίου.
Κούτρας και Αβρανάς
Ολη αυτή η σκέψη της, φαίνεται χαρακτηριστικά στις συνεργασίες της με τον Αλέξανδρο Αβρανά και τον Πάνο Κούτρα στις ταινίες «Miss Violence» και «Στρέλλα», αποτελώντας παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο η δουλειά της συνομιλεί με διαφορετικές κάθε φορά κινηματογραφικές γλώσσες. «Εικαστικά ταιριάζω και με τους δύο. Γι’ αυτό βγάλαμε ωραίες δουλειές. Ο Πάνος είναι πολύ ευέλικτος στη δημιουργία, φιλικός κι έχει τ’ αφτιά του ανοιχτά.
Από την άλλη, ο Αλέξανδρος κάνει για μένα πολιτικό σινεμά. Προσωπικά, κάνω πιο πολύ πολιτικό και φιλοσοφικό σινεμά παρά εμπορικό. Δεν έχω πλησιάσει ποτέ εμπορικό σκηνοθέτη, ούτε βέβαια κι αυτοί εμένα βλέποντας τη δουλειά μου», επισημαίνει η δημιουργός και συνεχίζει δίνοντας ως ενδεικτικό δείγμα της δουλειάς της την ταινία «Quiet Life» που θα προβληθεί απόψε στο φεστιβάλ. «Η μαγεία της φωτογραφίας είναι να ξέρεις το υλικό και το καθένα τι ψυχολογία δημιουργεί ώστε να το χρησιμοποιήσεις. Εχει πολύ μεγάλη σημασία να μπορέσεις ν’ αγγίξεις την ιστορία πρώτα του σεναρίου. Και νομίζω ότι στο “Quiet Life” έγινε. Είναι, βέβαια, μια σκληρή ταινία γιατί κι ο Αβρανάς είναι σκληρός. Μιλάει για τη φιλοσοφία της αδικίας».
Παρά τη σταδιακή εξέλιξη των τελευταίων χρόνων, οι γυναίκες που εργάζονται στην Ελλάδα ως διευθύντριες φωτογραφίας παραμένουν ελάχιστες. Ο χώρος του κινηματογράφου κουβαλάει δομές κι αντιλήψεις που δυσκολεύουν αρκετά την εξέλιξή τους, απαιτώντας απ’ όσες επιμένουν να ξεπεράσουν περισσότερα εμπόδια απ’ όσα συναντούν οι άνδρες συνάδελφοί τους. «Τα εμπόδια είναι πολλά, ορατά κι αόρατα. Η δουλειά μας είναι ανδροκρατούμενη και θέλει πάρα πολλή δουλειά και τύχη για να προχωρήσεις. Κι αυτό δεν ισχύει μόνο στην Ελλάδα. Σε όλο το κόσμο είναι ένα πολύ μικρό ποσοστό των γυναικών τεχνικών που ασχολούνται με τη διεύθυνση φωτογραφίας. Είναι χαρακτηριστικό πως μόλις φέτος γυναίκα πήρε Όσκαρ φωτογραφίας για πρώτη φορά μετά από 98 χρόνια. Δεν θεωρώ ότι υπάρχει ισότητα στον κινηματογράφο όπως και σε κανέναν άλλο χώρο, βέβαια», καταλήγει η Ολυμπία Μυτιληναίου.
