Πλανήτης σε επιφυλακή: Εκτοξεύονται οι εξοπλισμοί, έρχεται νέα αύξηση το 2026

Σχεδόν 2,9 τρισ. δολάρια διέθεσαν οι χώρες του κόσμου για στρατιωτικές δαπάνες το 2025, ποσό αυξημένο κατά 2,9% σε σύγκριση με το 2024. Μεταξύ 2023 και 2024, βέβαια, οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες είχαν ενισχυθεί κατά 9,7%.

Η τάση, ωστόσο, παραμένει ξεκάθαρα ανοδική: οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν για 11η συνεχόμενη χρονιά ενώ το επονομαζόμενο «στρατιωτικό βάρος» – το ποσοστό του παγκόσμιου ΑΕΠ που αφιερώνεται σε αυτές – ήταν, στο 2,5%, το υψηλότερο από το 2009. Στην πραγματικότητα, αν αφήσει κανείς «εκτός» τις ΗΠΑ, που δαπάνησαν 954 δισ. δολάρια, ποσό μειωμένο κατά 7,5% σε σύγκριση με το 2024, αφού δεν ενέκριναν πέρυσι κανένα νέο πακέτο οικονομικο-στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία, βλέπει το ποσοστό της αύξησης των στρατιωτικών δαπανών να επανέρχεται στο 9,2%.

Και αν κοιτάξει μόνο την Ευρώπη, το βλέπει να εκτοξεύεται στο 14%, φτάνοντας τα 864 δισ. δολάρια. Οσο για τη συνέχεια, δεδομένων των συνεχιζόμενων πολέμων, της αβεβαιότητας και της γεωπολιτικής αναταραχής, οι ερευνητές του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνας για την Ειρήνη (SIPRI), που παρουσίασε σε έκθεσή του όλα αυτά τα στοιχεία, αναμένουν πως «η αύξηση αυτή πιθανότατα θα συνεχιστεί και το 2026 και πέραν αυτού».

Ειδικότερα για τις ΗΠΑ, το SIPRI προβλέπει πως η μείωση των στρατιωτικών δαπανών τους το 2025 πιθανόν να αποδειχθεί βραχύβια: οι δαπάνες που ενέκρινε το Κογκρέσο για το 2026 έχουν ξεπεράσει το ένα τρισ. δολάρια, σημειώνοντας σημαντική αύξηση σε σχέση με το 2025, και θα μπορούσαν να φτάσουν ακόμη και το 1,5 τρισ. δολάρια το 2027, αν εγκριθεί η πιο πρόσφατη δημοσιονομική πρόταση του Ντόναλντ Τραμπ.

Οι ερευνητές του Διεθνούς Ινστιτούτου, που έχει την έδρα του στη Στοκχόλμη, συμπεριλαμβάνουν και την Ουκρανία και τη Ρωσία στην «Ευρώπη», γεγονός που εξηγεί, αλλά σε έναν μόνο βαθμό, τη μεγάλη αύξηση των στρατιωτικών δαπανών στην περιοχή: οι δαπάνες της Ρωσίας αυξήθηκαν πέρυσι κατά 5,9% φτάνοντας τα 190 δισ. δολάρια, ή το 7,5% του ΑΕΠ της ενώ εκείνες της Ουκρανίας κατά 20%, φτάνοντας τα 84,1 δισ. δολάρια, ή το 40% του ΑΕΠ της. Στο μεταξύ, η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, και ο φόβος πως η Ρωσία θα μπορούσε να αποτελέσει μια ευρύτερη απειλή, ώθησε πολλά (άλλα) ευρωπαϊκά κράτη, ιδίως τα κράτη – μέλη του ΝΑΤΟ, να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες.

Ο αμυντικός προϋπολογισμός της Γερμανίας αυξήθηκε κατά 24%, φέρνοντάς την τέταρτη στον κατάλογο των χωρών με τις υψηλότερες στρατιωτικές δαπάνες, πίσω από τις ΗΠΑ, την Κίνα και τη Ρωσία. Ο αντίστοιχος προϋπολογισμός της Ισπανίας αυξήθηκε κατά 50%, της Πολωνίας κατά 23%, της Ιταλίας κατά 20%.

Στη χώρα μας, οι αμυντικές δαπάνες κατέγραψαν το 2025 σύμφωνα με το SIPRI αύξηση 5,6%, φτάνοντας στα 8,4 δισεκατομμύρια δολάρια, ή στο 3% του ΑΕΠ.  Συγκριτικά, οι αμυντικές δαπάνες της Τουρκίας αυξήθηκαν πέρυσι κατά 7,2%, φτάνοντας στα 30 δισ. δολάρια, ή 1,9% του ΑΕΠ. Το ΝΑΤΟ, βέβαια, που έθεσε το καλοκαίρι, υπό την πίεση του Τραμπ, έναν νέο στόχο να αυξηθούν οι δαπάνες στο 5% έως το 2035, εκτίμησε πέρυσι πως όλα τα κράτη – μέλη του έφτασαν τον στόχο του 2%. Σύμφωνα όμως με το SIPRI, στην πραγματικότητα το 2% το πέτυχαν μόνο 23 από τα 32 κράτη – μέλη του ΝΑΤΟ – τα υπόλοιπα έκαναν λίγη «δημιουργική λογιστική».