Αν μου έλεγε κανείς πριν από λίγες μέρες ότι το Ισλαμαμπάντ θα εξελισσόταν σε σκηνικό διπλωματικού θρίλερ με ρυθμούς Netflix, θα το αντιμετώπιζα με επαγγελματική δυσπιστία. Κι όμως, εδώ είμαι – δεύτερη φορά μέσα σε δέκα ημέρες – και ακόμα προσπαθώ να καταλάβω αν καλύπτω ένα ρεπορτάζ ή συμμετέχω ως κομπάρσος σε σενάριο διεθνούς παραγωγής.
Η αφετηρία ήταν το Μεγάλο Σάββατο. Αφιξη μέσω Κωνσταντινούπολης στις 3.30 τα ξημερώματα με το άγχος αν θα μας δοθεί βίζα ή θα γυρίσουμε πίσω πριν καν πατήσουμε Πακιστάν! Τελικά, η βίζα εγκρίθηκε «λόγω των συνομιλιών», μια φράση που εδώ ακούγεται σαν μαγικό ξόρκι που ανοίγει πόρτες και κλείνει ερωτήσεις. Από εκεί και πέρα, όλα έμοιαζαν να κινούνται σε μια λογική ελεγχόμενου χάους.
Στον πρώτο γύρο, στο συνεδριακό κέντρο δίπλα στο ξενοδοχείο Serena – στην περιβόητη «κόκκινη ζώνη» –, βρέθηκα σε ένα περιβάλλον όπου υπήρχαν μόνο δημοσιογράφοι από όλο τον κόσμο και μια αίσθηση ότι η μεγάλη αίθουσά του μπορεί ανά πάσα στιγμή να μετατραπεί σε αίθουσα διαπραγματεύσεων ή σε σκηνή από πολιτικό θρίλερ με πρωταγωνιστές τον πρόεδρο Τραμπ και τους Ιρανούς!
Και πράγματι, εκεί, στο ίδιο τραπέζι, βρέθηκαν πρόσωπα που μέχρι πρόσφατα θα τα έβλεπες μόνο σε τηλεοπτικά γραφήματα: ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, ο Στιβ Γουίτκοφ, ο Τζάρεντ Κούσνερ, απέναντι από ιρανούς εκπροσώπους όπως ο Γκαλιμπάφ και ο Αραγτσί. Μια εικόνα που, όπως έλεγαν και οι πιο ψύχραιμοι διπλωμάτες, «δεν θα έπρεπε να είναι εύκολη – αλλά έγινε».
Εκεί έμαθα και κάτι ακόμη: ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού Ασίμ Μουνίρ δεν είναι απλώς παράγοντας. Είναι ο άνθρωπος – κλειδί. Με πρόσβαση και στις δύο πλευρές και ρόλο που θυμίζει περισσότερο πολιτικό παρά στρατιωτικό κινεί τα νήματα μιας διαδικασίας που κανείς δεν παραδέχεται πόσο εύθραυστη είναι.
Στη δεύτερη άφιξη τη Δευτέρα το πρωί όλα ήταν διαφορετικά! Τώρα είχαμε την απαραίτητη βίζα, αλλά ο δεύτερος γύρος συνομιλιών δεν έγινε ποτέ. Οι Ιρανοί έθεσαν όρους, οι Αμερικανοί δεν τους δέχτηκαν και το σχέδιο για τις συνομιλίες κατέρρευσε! Η παράταση τώρα της εκεχειρίας που ανακοίνωσε ο Τραμπ έχει δημιουργήσει μια προσωρινή ανάσα, αλλά όχι λύση. Οι Πακιστανοί εργάζονται ασταμάτητα με Ουάσιγκτον και Τεχεράνη, προσπαθώντας να αποτρέψουν μια νέα ένταση στα Στενά του Ορμούζ. Και κυρίως να ξαναστήσουν έναν δεύτερο γύρο συνομιλιών που διαρκώς μετατίθεται.
Αυτό που δεν περίμενα ήταν η απόλυτη οργάνωση των Πακιστανών. Από τα μέτρα ασφαλείας μέχρι τη μεταφορά μας με βανάκι στο ξενοδοχείο μας, όταν με τον εικονολήπτη μου μπήκαμε στο συνεδριακό κέντρο για να δούμε τι συμβαίνει πριν ακόμα ανοίξει στην απαγορευμένη «κόκκινη ζώνη».
Κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά, έμαθα και για τη σχέση του αρχιτέκτονα Κωνσταντίνου Δοξιάδη με το Πακιστάν! Ο άνθρωπος που σχεδίασε την πόλη του Ισλαμαμπάντ το 1959 μάλλον δεν θα μπορούσε να φανταστεί ότι οι ήσυχες λεωφόροι του που θυμίζουν γειτονιές στη Φιλοθέη και το Ψυχικό θα φιλοξενούσαν κάποτε τέτοιου είδους σημαντικά γεωπολιτικά γεγονότα!
Ολα αυτά μέσα στο Πάσχα. Με την ελληνίδα πρέσβη και τον εικονολήπτη μου σε ένα αφγανικό εστιατόριο αντί για πασχαλινό τραπέζι. Ισως η πιο όμορφη λεπτομέρεια όλου του ρεπορτάζ.
Κι αν υπάρχει ένα τελευταίο «μάθημα», όπως λένε βετεράνοι διπλωμάτες από αυτές τις συνομιλίες, είναι απλό: όπως σε κάθε διαπραγμάτευση, έτσι και στο Ισλαμαμπάντ τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται και τίποτα δεν τελειώνει όταν νομίζεις ότι τελειώνει.
Ο Φάνης Παπαθανασίου είναι δημοσιογράφος της ΕΡΤ
με ειδίκευση σε διπλωματικά και διεθνή θέματα
