Μέχρι χθες, σχεδόν λιώναμε στις αγάπες με την Τουρκία. Παρά τις πρωτοφανείς αμφισβητήσεις της Αγκυρας εις βάρος της ελληνικής κυριαρχίας λίγο πριν το εκεί προγραμματισμένο ταξίδι του, ο Μητσοτάκης τελικά πήγε. Ομως οι οικοδεσπότες, που έσταζαν μέλι, τώρα απειλούν ευθέως την Ελλάδα και την Κύπρο με πόλεμο. Γιατί; Τι άλλαξε; Πάντως στα ελληνοτουρκικά απολύτως τίποτα επαρκές για τέτοια μεταστροφή. Αλλαξε όμως αλλού: εμφανής νευρικότητα έχει καταλάβει την Τουρκία από τις εξελίξεις στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή. Αυτή οδήγησε στην πρωτοφανούς ιλαρότητας απειλή Φιντάν περί πολέμου.
Η Τουρκία βρίσκεται σε δεινή θέση που ουδείς ανέμενε πριν από το Ιράν, όταν όλα έδειχναν να εξελίσσονται ραγδαία υπέρ της. Η διάψευση υπήρξε παταγώδης – όμως αυτό χαρακτηρίζει τις περιόδους ριζικών μεταβάσεων. Και οφείλεται στην πλήρη στρατιωτική και διπλωματική επικράτηση του Ισραήλ με πρώτιστη ασφαλώς την ταύτιση των Ηνωμένων Πολιτειών μαζί του στην ολική ανακατάταξη της περιοχής, κάνοντας τον Ερντογάν να χάνει ξαφνικά τη γη κάτω απ’ τα πόδια του και πιθανότατα να εκτιμά ότι τον τύλιξαν μαζί σε μία κόλλα χαρτί. Οχι παράλογα δε καθώς προδήλως παραπλανημένος πίστεψε ότι είχε καταστεί ο νέος κύριος περιφερειακός εταίρος της Ουάσιγκτον.
Ομως παρά τη σκληρή προσγείωση στην πραγματικότητα, ο Ερντογάν διατηρεί προφανώς σώας τας φρένας. Που σημαίνει ότι μπορεί μεν να επανέφερε την παλιά γνωστή εμπρηστική ρητορική εναντίον του Ισραήλ – που απέφυγε συστηματικά στις αρχές του πολέμου στο Ιράν προφανώς μέχρι να δει πού θα καθίσουν τα πράγματα –, αλλά δεν έχει διανοηθεί να απειλεί με πόλεμο το Ισραήλ: γνωρίζει καλά ότι αυτό μπορεί να απαντηθεί εμπράκτως. Οπότε τι κάνει; Απειλεί την Ελλάδα και την Κύπρο για τη συμμαχία τους μαζί του!
Πρόκειται για εντυπωσιακά νευρική ερασιτεχνική συμπεριφορά, σπάνια στην ιστορία των διεθνών σχέσεων όπως και για τον ίδιο. Και που αν εξεταστεί προσεκτικά, συνιστά το ακριβώς αντίθετο από εκείνο που αρχικά μοιάζει: είναι καλό νέο. Και αυτό για τρεις πολύ σημαντικούς λόγους:
Πρώτον, επειδή άθελά του ενδυναμώνει de facto τη ζωτικής σημασίας αυτή τριπλή συμμαχία: πετυχαίνει δηλαδή το ακριβώς αντίθετο από αυτό που άτσαλα επιχειρεί, υπό την κρίσιμη φυσικά προϋπόθεση ότι είναι γνήσια αποφασισμένη η Ελλάδα.
Δεύτερον, επειδή όπως έχουν διαμορφωθεί οι ανεπίστρεπτες εξελίξεις, κατά βάθος κινείται εχθρικά και προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Και αυτό είναι το μέγιστο ζητούμενο για την Ελλάδα και την Κύπρο σήμερα. Και το κάνει μόνος του.
Τρίτον, επειδή ακτινογραφεί ολοκάθαρα την Τουρκία: μια χώρα που ξέρει μόνο να εκτοξεύει απειλές πλην αποκλειστικά εκεί όπου εκτιμά ότι δεν θα έχουν κόστος. Γιατί αυτές οι κωμικές ιαχές της Αγκυρας περί πολέμου γι’ αλλού πηγαίνανε, αλλού κατέληξαν, όμως το βέβαιο είναι ότι ουδέποτε θα τις αποτολμούσε. Ειδικά δε σε αυτό το πλαίσιο.
Η Τουρκία απειλεί συνεχώς, αλλά πράττει μόνον όταν δεν υπάρχει αντίπαλος: χτυπάει αποκλειστικά εκεί που τα πάντα έχουν ήδη διαλυθεί εντελώς από πριν: στην Κύπρο μετά την προδοσία της χούντας, στο Ιράκ, στη Συρία, στη Λιβύη. Αληθινούς πολέμους; Και τέτοιους; Ποτέ. Τους τρέμει.
