Στις 30 Μαΐου του 1924, μία μέρα μετά την 471η επέτειο της Άλωσης της Κωνσταντινουπόλεως, οι άνθρωποι που είχαν ήδη ξεκινήσει τις διεργασίες για την ίδρυση της Α.Ε.Κ. αποφάσισαν να δώσουν σάρκα και οστά στο όραμά τους. Πραγματοποίησαν λοιπόν την πρώτη έκτακτη Ιδρυτική Γενική Συνέλευση, από την οποία προέκυψε και το πρώτο ιδρυτικό καταστατικό του συλλόγου!
Η ημερομηνία αυτή δεν επιλέχθηκε τυχαία! Ήταν η επόμενη μέρα της καταστροφής. Της πτώσης της Βασιλεύουσας. Και η ίδρυση της Α.Ε.Κ. έμελλε να συμβολίζει την επόμενη μέρα, την αναγέννηση ενός ολόκληρου λαού μέσα από ένα αθλητικό σωματείο. Την (ανα)γέννηση ενός συλλόγου κυριολεκτικά μέσα από τις στάχτες του, όπως ακριβώς κάνει και ο φοίνικας που αποτελεί τη σφραγίδα του.
Μία σφραγίδα, η οποία δεν επιλέχθηκε καθόλου τυχαία, αλλά αποτελεί «μνημείο ιστορίας», καθώς είναι πανομοιότυπη με αυτή της «Κοινής Αλύτρωτων και Προσφύγων Επιτροπείας», στην οποία ο Κωνσταντίνος Π. Σπανούδης ήταν πρωτεργάτης!
Σε αυτή τη Γενική Συνέλευση σκιαγραφήθηκε το όραμα για τη δημιουργία ενός συλλόγου με αναφορά στην προσφυγιά και τις χαμένες πατρίδες. Χαρακτηριστικό είναι άλλωστε και το απόσπασμα το οποίο αναφέρει το σκοπό ίδρυσης της Α.Ε.Κ.:
«Σκοπός του συλλόγου είναι η περισυλλογή και συγκέντρωσις των εκ Κωνσταντινουπόλεως εν Αθήναις και Πειραιεί αθλητών προς συνέχισην του έργου των διαφόρων Αθλητικών Σωματείων Κωνσταντινουπόλεως, των οποίων ενεργά μέλη ήσαν οι αθληταί ούτοι, καθώς και η διάδοσις της γυμναστικής και του φιλάθλου αισθήματος παρά τη νεολαία και ιδία τη εκ Κωνσταντινουπόλεως τοιαύτη, προς διάπλασιν αλκίμων σωμάτων, ψυχών θαρραλέων και χαρακτήρων ευγενικών, ικανών προς εκπλήρωσιν πάντων των προς την Πατρίδα, τα άτομα, την Κοινωνίαν και την οικογένειαν υποχρεώσεων, ενισχυομένης ούτω εν πνεύματι αμίλλης και αδιασπάστου εθνικής αλληλεγγύης της προόδου του Έθνους»…
Πρέπει επίσης να υπογραμμίσουμε ότι ένας ακόμα σκοπός του συλλόγου, όπως αποτυπώνεται στο Κεφάλαιον Β’, στο 3 ο άρθρο και στην β’ παράγραφο είναι ο ακόλουθος:
«Δια της εξευρέσεως καταλλήλου γηπέδου προς εγκατάστασιν Γυμναστηρίου, όπου θα ασκούνται εις πάντα τα είδη και συστήματα αθλήσεως και γυμναστικής τα μέλη του Συλλόγου».
Στο καταστατικό γίνεται λόγος για ίδρυση τμημάτων αθλητικού, ποδοσφαίρου, κολύμβησης, βόλεϊ, μπάσκετ και μπέις μπολ (σ. σ. με αυτή τη σειρά). Στο κεφάλαιο Δ’ εκεί όπου αναφέρεται η Διοίκηση του συλλόγου γίνεται ξεκάθαρο ότι θα αποτελείται από έξι μέλη. Εξ ου και τα ονόματα του Προέδρου Κωνσταντίνου Π. Σπανούδη, του Αντιπροέδρου Νικηφόρου Ελεόπουλου, του Γενικού Γραμματέα Κωνσταντίνου Δημόπουλου, του Ταμία Τιμολέοντα Τάγαρη και των Συμβούλων Μενέλαου Καροτζιέρη και Μιλτιάδη Ιερεμιάδη.
Η αίτηση σύστασης του συλλόγου κατατέθηκε στις 2 Ιουλίου του 1924 στις αρμόδιες αρχές και στις 18 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους, το Πρωτοδικείο Αθηνών με την υπ’ αριθμόν 3844 απόφαση αναγνώρισε τη σύσταση του σωματείου (δημοσιεύτηκε δύο μέρες αργότερα στις 20 Σεπτέμβρη).
Το 16σέλιδο ιδρυτικό καταστατικό του συλλόγου περιλαμβάνει 42 άρθρα, (όσα πιθανότατα και λόγω σύμπτωσης, είναι και τα ιδρυτικά μέλη του). Μάλιστα στη τρίτη σελίδα του, ο Γραμματέας των εν Αθήναις Πρωτοδικών Δημ. Π. Δαμιανός, την 1η Οκτωβρίου του 1924, λίγες μέρες δηλαδή μετά την απόφαση του Δικαστηρίου υπέγραψε το καταστατικό ίδρυσης της Αθλητικής Ένωσις Κωνσταντινουπόλεως»!
Αξίζει τέλος να αναφέρουμε ότι το πρώτο καταστατικό τυπώθηκε στο κέντρο της Αθήνας, στην οδό Μέτωνως 3, από το τυπογραφείο Σφενδόνη.
Τα «Αρτεμίσια», ο Σ.Α.Σ.Κ. και η «κληρονομιά»
Όλοι επίσης γνωρίζουν την προγονική σχέση της Α.Ε.Κ. με τον Α. Σ. Πέραν. Μία σχέση η οποία διατηρήθηκε παρά τις αντιξοότητες εκείνης της εποχής. Ωστόσο αυτό που πρέπει να γίνει κρυστάλλινα ξεκάθαρο είναι η σύνδεση της Α.Ε.Κ. με όλους τους αθλητικούς συλλόγους της Βασιλεύουσας!
Ο σύλλογος λοιπόν που ιδρύθηκε στην Αθήνα δύο χρόνια μετά τα γεγονότα της Μικρασιατικής καταστροφής από επιφανείς Κωνσταντινουπολίτες, ήθελε να συνεχίσει το έργο του Σ.Α.Σ.Κ. Του Συνδέσμου Αθλητικών Σωματείων Κωνσταντινουπόλεως που ιδρύθηκε το 1922 στην Πόλη!
Στόχος και σκοπός του εν λόγω Συνδέσμου -όπως αναφέρεται στο ιδρυτικό καταστατικό του- ήταν η επικοινωνία και η αμοιβαία υποστήριξη των αθλητικών σωματείων, η τακτική διοργάνωση αγώνων, η διενέργεια αθλητικών στατιστικών και η με κάθε τρόπο ενίσχυση του αθλητισμού.
Μάλιστα εκτός από τις τοπικές αθλητικές συναντήσεις που θα διοργάνωνε ο Σύνδεσμος, θα επιδίωκαν την οργάνωση και διεθνών αθλητικών συναντήσεων! Αυτό το εγχείρημα απέβλεπε στην τακτική και σταθερή επαφή των αθλητικών σωματείων της Κωνσταντινούπολης με συλλόγους από άλλες χώρες και γενικότερα με τις εξελίξεις που αφορούσαν τον αθλητισμό σε διεθνές επίπεδο.
Δικαίωμα συμμετοχής στον Σύνδεσμο είχε κάθε σωματείο, χωρίς να τίθενται εθνικοί περιορισμοί, αρκεί να γίνονταν αποδεκτά το καταστατικό και οι κανονισμοί του. H επιλογή της Αρτέμιδος, ως συμβόλου που παρέπεμπε στην αρχαία Ελλάδα και του κιτρινόμαυρου χρώματος, που συνδεόταν με το Βυζάντιο, αναδείκνυαν τη διαχρονική συνέχεια του ελληνικού αθλητισμού και της ελληνορθόδοξης κοινότητας της Πόλης.
Όπως αναφέρεται στην Εγκυκλοπαίδεια του Μείζονος Ελληνισμού η προσπάθεια των συλλόγων των Ρωμιών της Πόλης για τη διεξαγωγή αθλητικών δρώμενων σε σταθερή βάση ήταν και η διοργάνωση των αγώνων «ΑΡΤΕΜΙΣΙΑ» το 1922. Η πρώτη απόπειρα για την καθιέρωση αθλητικών συναντήσεων διεθνούς εμβέλειας επιχειρήθηκε τον Μάιο του 1922.
Επρόκειτο για τη διοργάνωση διεθνών αθλητικών αγώνων στο περίφημο στάδιο του Ταξίμ. Μάλιστα στην επιτροπή που ήταν υπεύθυνη για τη διεξαγωγή των αγώνων κλήθηκαν να συμμετάσχουν εκπρόσωποι των αθλητικών ομοσπονδιών όλων των εθνοτήτων της Κωνσταντινούπολης. Το πρόγραμμα της διοργάνωσης περιλάμβανε μεταξύ άλλων αγωνίσματα κλασικού αθλητισμού και ποδοσφαιρικές συναντήσεις.
Όσον αφορά τον αθλητικό εξοπλισμό για την εκγύμναση και προπόνηση των αθλουμένων, σπουδαίο ρόλο διαδραμάτισε η λειτουργία χειμερινού γυμναστηρίου στο κέντρο του Πέραν. Στα ίδια δημοσιεύματα αναφέρεται ότι το γυμναστήριο στεγαζόταν αρχικά στην αίθουσα «Σπόνεκ» στο Γαλατά-σεράι και έπειτα στις εγκαταστάσεις του συλλόγου «Ερμής», απέναντι από το κτήριο της αγγλικής πρεσβείας. Ωστόσο η προσπάθεια αυτή δεν είχε συνέχεια εξαιτίας των δυσχερών συνθηκών μετά τα γεγονότα της Σμύρνης.
Στο πρώτο λοιπόν καταστατικό της Α.Ε.Κ., στο άρθρο 3 του κεφαλαίου Β’ και συγκεκριμένα στη σημείωση Δ’, αναφέρει: «Δια της τελέσεως υπό του Συλλόγου των από τα διάφορα Αθλητικά Σωματεία τελουμένων εν Κωνσταντινούπολει ΑΡΤΕΜIΣΙΩΝ».
Οι αλλαγές στο καταστατικό του 1929
Στις 4 Δεκεμβρίου του 1928 δημοσιεύτηκε στον Τύπο της εποχής η πρόσκληση στην Έκτακτη Γενική Συνέλευση του συλλόγου με βασικό θέμα την τροποποίηση του Καταστατικού. Όλες οι αλλαγές που αποφασίστηκαν επικυρώθηκαν «δια της υπ’ αριθμόν 1816 και ημερομηνίαν 14 Μαΐου 1929 αποφάσεως του Πρωτοδικείου Αθηνών».
Η πιο εμφανής αλλαγή αφορά τα άρθρα και τις σελίδες. Το πρώτο ήταν 16σέλιδο και περιελάμβανε 42 άρθρα, ενώ το δεύτερο ήταν 22σέλιδο και είχε ένα επιπλέον (43). Δυστυχώς, η πιο σημαντική αλλαγή αφορούσε τη διοργάνωση των Αρτεμισίων. Οι σχέσεις Ελλάδος – Τουρκίας και οι συνθήκες μετά τα γεγονότα της Μικρασιατικής καταστροφής, δεν επέτρεπαν στην ΑΕΚ να κάνει πραγματικότητα τη διεξαγωγή των αγώνων που είχαν οραματιστεί οι ιδρυτές της που ήταν Κωνσταντινουπολίτες και μέλη του Σ.Α.Σ.Κ. και επιθυμούσαν να φέρουν στην Ελλάδα ένα κομμάτι του αθλητικού εαυτού τους, του πολιτισμού και της κουλτούρας τους.
Έτσι στο κεφάλαιο Β’ των σκοπών του Συλλόγου, στο άρθρο 2 παράγραφος Δ όπου αρχικά αναφερόταν: «Δια της τελέσεως υπό του Συλλόγου των από τα διάφορα Αθλητικά Σωματεία τελουμένων εν Κωνσταντινούπολει ΑΡΤΕΜIΣΙΩΝ», τροποποιήθηκε ως εξής: «Δια της τελέσεως υπό του συλλόγου καθ’ έκαστον έτος εσωτερικών αγώνων».
Όπως προκύπτει από τα επίσημα έγγραφα η Διοίκηση αρχικά ήταν 6μελής. Μετά την τροποποίηση τα μέλη της Διοίκησης αυξήθηκαν σε 12. Αξίζει επίσης να αναφέρουμε ότι υπήρξαν τροποποιήσεις και σε άλλα άρθρα, όπως στα 28, 29 και 42. Σε αυτά οι αλλαγές έγιναν διότι αφορούσαν στους συνδέσμους ΕΓΑΣ και ΠΕΕ, οι οποίοι είχαν μετονομαστεί πλέον σε ΣΑΓΣ / ΑΓΣΕ και ΕΠΟ…
