ΕΕ κατά Τραμπ: «Οι επιθέσεις στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο είναι απαράδεκτες»

Η Ευρωπαϊκή Ένωση απάντησε στις δηλώσεις της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ περί απειλής της εθνικής κυριαρχίας των ΗΠΑ από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ), μία ημέρα μετά την ανακοίνωση της Ουάσιγκτον ότι θα εργαστεί για να «αδρανοποιήσει συστηματικά» το διεθνές δικαστήριο που επιδιώκει να διώξει ποινικά τους υπεύθυνους για τα σοβαρότερα εγκλήματα παγκοσμίως.

Ο εκπρόσωπος της ΕΕ, Anouar El Anouni, δήλωσε την Τρίτη: «Στεκόμαστε σταθερά υπέρ του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Οι επιθέσεις ή οι απειλές κατά του Δικαστηρίου, των εκλεγμένων αξιωματούχων, του προσωπικού ή όσων συνεργάζονται με αυτό είναι απλώς απαράδεκτες.»

Ο El Anouni υπογράμμισε τον ρόλο του ΔΠΔ στην αναζήτηση των υπευθύνων για εγκλήματα όπως η γενοκτονία και τα εγκλήματα πολέμου, σημειώνοντας ότι «το Δικαστήριο δεν στοχεύει κυρίαρχα κράτη ούτε συνιστά απειλή για την κυριαρχία τους».

Αντίθετα, πρόσθεσε, το ΔΠΔ «ασκεί δικαιοδοσία επί ατόμων, δραστών των πιο σοβαρών εγκλημάτων που απασχολούν τη διεθνή κοινότητα».

Κλιμάκωση από την κυβέρνηση Τραμπ

Από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία πέρυσι, η κυβέρνησή του έχει εργαστεί συστηματικά για να περιορίσει τη δράση του δικαστηρίου της Χάγης. Μέχρι στιγμής, έντεκα αξιωματούχοι του –ανάμεσά τους ο γενικός εισαγγελέας και οκτώ δικαστές– έχουν τεθεί υπό αμερικανικές κυρώσεις, αντιμετωπίζοντας ακυρώσεις πιστωτικών καρτών, αποκλεισμό λογαριασμών σε Amazon και Google, καθώς και ταξιδιωτικές απαγορεύσεις στις ΗΠΑ.

Η ανακοίνωση της Δευτέρας σηματοδότησε όμως δραματική κλιμάκωση. Σε βίντεο που δημοσίευσε, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio υποστήριξε ότι το ΔΠΔ «απειλεί κάθε πτυχή του πολιτικού και νομικού μας συστήματος». Σε άρθρο του, προειδοποίησε για το ενδεχόμενο Αμερικανοί συνοριοφύλακες και εκλεγμένοι αξιωματούχοι να «συρθούν ενώπιον διεθνούς δικαστηρίου» και να δικαστούν από ξένους δικαστές.

Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε σε ανακοίνωσή του ότι η εκστρατεία κατά του ΔΠΔ θα περιλαμβάνει «ευρύ φάσμα ενεργειών», μεταξύ αυτών την άσκηση πίεσης σε άλλες χώρες να αποχωρήσουν από το Δικαστήριο και «ενισχυμένο έλεγχο» των κρατών που αρνούνται να το πράξουν ενώ λαμβάνουν αμερικανική βοήθεια.

Αντιδράσεις και νομικές επισημάνσεις

Χώρες που ενδέχεται να επηρεαστούν από τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν την Ουκρανία, όπου το ΔΠΔ ξεκίνησε το 2022 έρευνα για πιθανά εγκλήματα πολέμου μετά τη ρωσική εισβολή.

Νομικοί ειδικοί χαρακτήρισαν τις δηλώσεις του Rubio ως παρερμηνεία των αρμοδιοτήτων του ΔΠΔ. Το Δικαστήριο μπορεί να ερευνήσει εγκλήματα που διαπράχθηκαν σε χώρες που έχουν υπογράψει το καταστατικό του ή από πολίτες αυτών των χωρών, καθώς και περιπτώσεις που παραπέμπονται από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Επιπλέον, μπορεί να παρέμβει μόνο όταν ένα κράτος δεν μπορεί ή δεν επιθυμεί να διερευνήσει τα εγκλήματα το ίδιο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν υπογράψει το καταστατικό του ΔΠΔ.

Για τους Αμερικανούς πολίτες στο εξωτερικό, οι πιθανότητες δίωξης από το ΔΠΔ είναι περιορισμένες, καθώς περίπου 100 χώρες έχουν υπογράψει συμφωνίες με τις ΗΠΑ ώστε να μην παραδίδουν Αμερικανούς στο Δικαστήριο.

Κριτική από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Ο πρώην εκτελεστικός διευθυντής της Human Rights Watch, Kenneth Roth, δήλωσε: «Το ΔΠΔ δεν διεκδικεί δικαιοδοσία για πράξεις εντός των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Rubio προσπαθεί να παρουσιάσει την επιδίωξη ατιμωρησίας για αμερικανικά εγκλήματα πολέμου ως ζήτημα εθνικής κυριαρχίας, αγνοώντας το κυρίαρχο δικαίωμα άλλων κρατών να επικαλούνται το ΔΠΔ για εγκλήματα που διαπράχθηκαν στο έδαφός τους.»

Πρώην ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ σε θέματα κυρώσεων εκτίμησε ότι η κυβέρνηση Τραμπ προσπαθεί να αποτρέψει πιθανές έρευνες για τις ενέργειές της. «Δίνει την εντύπωση μιας προληπτικής εκστρατείας απέναντι σε οποιαδήποτε δράση του ΔΠΔ σχετικά με τη Βενεζουέλα ή άλλες περιοχές», ανέφερε.

Η εκτίμηση αυτή ενισχύθηκε από τον ίδιο τον Rubio, ο οποίος επικαλέστηκε εκκλήσεις ακτιβιστών για δίωξη της κυβέρνησης Τραμπ για ενέργειες όπως οι απελάσεις μεταναστών ή οι επιθέσεις σε σκάφη που, σύμφωνα με αξιωματούχους, μετέφεραν ναρκωτικά.

Ο Roth προχώρησε ακόμη περισσότερο, δηλώνοντας: «Ο Τραμπ θέλει να μπορεί να διαπράττει εγκλήματα πολέμου στο έδαφος χωρών που έχουν αποδεχθεί τη δικαιοδοσία του ΔΠΔ – αυτό είναι το πραγματικό ζήτημα.»