Τα πιο ευτυχισμένα Ελληνόπουλα ζουν στο Βόρειο Αιγαίο, την Κρήτη και τη Θεσσαλία, φοιτούν στο δημοτικό, είναι γένους αρσενικού, ζουν με δύο γονείς, έχουν έναν ακόμα αδελφό ή αδελφή, καλή σχολική επίδοση, υψηλή υποστήριξη από συνομηλίκους και υψηλή ικανοποίηση από τη γειτονιά και την καθημερινή τους ζωή.
Αυτά είναι μερικά από τα συμπεράσματα πρόσφατης μελέτης της Ειρήνης Λεριού για το Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Μελετών (ΚΕΠΕ). Η μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε 3.046 μαθητές κατά την σχολική περίοδο 2024-2025 καλύπτει ηλικίες από 5 έως 18 ετών.
Με μια κουβέντα, προκύπτει ότι οκτώ στα δέκα παιδιά στην Ελλάδα δηλώνουν ευτυχισμένα. Αναλυτικά όπως αποτυπώνεται στον σχετικό χάρτη, η ευτυχία των παιδιών εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Ένας από αυτούς, η περιφέρεια στην οποία κατοικούν.
Στην πρώτη τριάδα, καταγράφονται το Βόρειο Αιγαίο (84,13%), η Κρήτη (84,03%) και η Θεσσαλία (82,80%) ενώ το χαμηλότερο ποσοστό ευτυχίας κατά δήλωση των παιδιών (68,97%) σημειώνεται στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη. Στις ενδιάμεσες θέσεις βρίσκονται η Κεντρική Μακεδονία (80,47%), η Αττική (79,20%) και η Στερεά Ελλάδα (77,37%). Αλλος παράγοντας που επηρεάζει την ευτυχία είναι η δομή της οικογένειας, με τα παιδιά που ζουν με τους δύο γονείς να δηλώνουν ευτυχισμένα κατά 79,23% – αναμενόμενη, ίσως, παράμετρος. Αναμενόμενο επίσης το ότι τα παιδιά του Δημοτικού είναι τα πλέον ευτυχισμένα (91%), όπως, ίσως, και το ότι πιο ευτυχισμένα είναι τα παιδιά που έχουν καλή σχολική επίδοση (80,55%).
Οι διακριτές διαφορές
Δύο σημεία της έρευνας, όμως, ήταν αυτά που μας κίνησαν την περιέργεια για το τι μπορεί να αποκαλύπτουν – αυτά και συζητήσαμε ιδιαιτέρως με την ερευνήτρια του ΚΕΠΕ και επιστημονική υπεύθυνη του Παρατηρητηρίου Ευημερίας και Παιδικής Φτώχειας του κέντρου Ειρήνη Λεριού, η οποία και υπογράφει τη μελέτη.
Το πρώτο ήταν αυτό που ήθελε τα παιδιά με έναν αδελφό ή αδελφή να καταγράφουν το υψηλότερο ποσοστό ευτυχίας (80,54%), καταρρίπτοντας τη θεωρία ότι η ευτυχία «κρύβεται» στα πολλά αδέλφια. Για την ιστορία, ακολουθούν τα παιδιά με 2 αδέλφια (77,74%), τα μοναχοπαίδια (76,35%), τα παιδιά με 3-4 αδέλφια (70,93%) και τα παιδιά με πέντε αδέλφια ή και περισσότερα (63,64%). «Φαίνεται ότι σήμερα η οικονομική κατάσταση έχει αλλάξει και τα παιδιά που ανήκουν σε πολύτεκνες οικογένειες βιώνουν οικονομική στέρηση», επισημαίνει η ερευνήτρια.
Το δεύτερο σημείο αφορά τη στατιστική διαφορά στο φύλο, με τα αγόρια να δηλώνουν περισσότερο ευτυχισμένα (82,99%) από τα κορίτσια (74,01%). «Το εύρημα αυτό συνδέεται με θέματα ισότητας φύλου στην ελληνική κοινωνία, ακόμα και με τον τρόπο που πολλές οικογένειες μεγαλώνουν ακόμα και σήμερα τα κορίτσια – πιο “περιορισμένα”, ενώ τα αγόρια πιο “ελεύθερα”. Αυτό είναι πολύ κρίσιμο στοιχείο, ιδιαίτερα αν το συνδέσουμε με την έμφυλη βία και τις δολοφονίες γυναικών», επισημαίνει η Ειρήνη Λεριού.
Και συνεχίζει: «Γεννά το ερώτημα αν οι γυναίκες λόγω της ανατροφής τους είναι “προγραμματισμένες” να είναι περιορισμένες και να αφήνουν την ευτυχία τους στην άκρη, συχνά με το να ανέχονται συμπεριφορές μη ανεκτές και αν οι άντρες είναι “προγραμματισμένοι” να κάνουν ό,τι θέλουν προκειμένου αυτό να τους ευχαριστεί – άρα αυτό περιλαμβάνει και κακοποιητικές συμπεριφορές. Το εύρημα αυτό πρέπει να προβληματίσει και να αφυπνίσει για το πώς μεγαλώνουν τα δύο φύλα στην ελληνική οικογένεια».
Ευτυχία ή ευημερία
Έχει σημασία να επισημάνουμε τη διαφορά της ευτυχίας από την ευημερία και πώς η δεύτερη επηρεάζει την πρώτη. Η ευημερία υποδηλώνει ίσως μια αντικειμενική κατάσταση της ποιότητας ζωής μακροχρόνια, απαντά δηλαδή στην ερώτηση «πώς ζούμε».
Η ευτυχία, από την άλλη, υποδηλώνει ίσως μια υποκειμενική κατάσταση της ψυχής, κυρίως βραχυχρόνια, απαντά δηλαδή στο «πώς αισθανόμαστε», και, φυσικά, επηρεάζεται από την ευημερία. Από τις (αντικειμενικές) παραμέτρους της ευημερίας (συνθήκες διαβίωσης στο σπίτι, διατροφή, απουσία ανεργίας κηδεμόνων, δωρεάν υγεία, ηθική παιδεία από το ευρύτερο περιβάλλον και σχόλη, δηλαδή ελεύθερος χρόνος), τα δύο τελευταία είναι αυτά που σύμφωνα με τη μελέτη επηρεάζουν περισσότερο την ευτυχία (ηθική παιδεία από το ευρύτερο περιβάλλον 81,46% και σχόλη 81,42%).
«Ηθική παιδεία από το ευρύτερο περιβάλλον» θεωρείται αυτή που διδάσκει στα παιδιά την ενσυναίσθηση. Παράλληλα, λέγοντας «σχόλη», εννοούμε τον ελεύθερο χρόνο και δη το να έχουν τη δυνατότητα για ποιοτικές δραστηριότητες στη διάρκειά του όπως την ενασχόληση με τον αθλητισμό, την τέχνη, το να πηγαίνουν διακοπές (ανεξάρτητα από το πού) κ.λπ.
Ιδιαίτερη σημασία, τέλος, (με υψηλά ποσοστά) έχει η υποστήριξη, ο σεβασμός από τους συνομηλίκους (84,1%), η ικανοποίηση από την καθημερινότητα (84,79%) και από τη γειτονιά (82,4%).
