Οταν οι γνωστοί φανατικοί αντίπαλοι του συστήματος εκφράζουν τις πολιτικές τους ενστάσεις με κραυγές, ύβρεις, προσβολές, οριακές βιαιότητες, επιτηδευμένη αυθάδεια και συνεχή ενόχληση των πάντων εκτιμούν πως πολεμούν το σύστημα και το καθεστώς. Στην πραγματικότητα όμως πληγώνουν την πολιτική. Με τη συμπεριφορά τους δεν κλυδωνίζεται το σύστημα, υπονομεύεται η ουσία της πολιτικής. Σε άλλες χώρες – δυτικές κυρίως – που στην κουλτούρα επικρατεί η ψυχραιμία και το χιούμορ, τέτοια φαινόμενα αντιμετωπίζονται με αδιαφορία και σιωπή για τους προκλητικούς. Ετσι, περιθωριοποιούνται οι υπεύθυνοι και η πολιτική μένει αλώβητη.
Η πολιτική όμως πληγώνεται, όχι μόνο από τις ύβρεις και την περιφρόνηση των θεσμών. Κλυδωνίζεται, επίσης, από τη διαφθορά και την καταπάτηση της έννομης τάξης. Η διαφθορά, όμως, στην πολιτική ζωή της χώρας μας δεν πρόκειται να αναχαιτισθεί για όσο διάστημα το πολιτικό σύστημα παραμείνει με απαράλλαχτες τις θεμελιακές του δομές. Σε κάθε περίπτωση, ανεξάρτητα από τη φαυλότητα που προκαλούν οι δομές, αυτό δεν απαλλάσσει τους πολιτικούς που υποκύπτουν στην αθλιότητα και αγκαλιάζουν την παρανομία από τις ευθύνες τους. Η επιλογή του Πρωθυπουργού να μιλήσει για ενδεχόμενη θεσμοθέτηση του ασυμβίβαστου βουλευτή και υπουργού δεν θα λύσει το πρόβλημα. Διότι ο βουλευτής – και χωρίς να γίνεται υπουργός – δεν θα πάψει να ρουσφετολογεί και να παραβιάζει τους όποιους, νομικούς ή ηθικούς, κανόνες. Για να επανεκλεγεί θα χρειάζεται την υποστήριξη των παρανομούντων εκλογέων του – και των οικογενειών τους.
Ο μόνος τρόπος αποκοπής της πολιτικής από τον ομφάλιο λώρο σύνδεσής της με τη ρουσφετολογία και τη διαφθορά είναι η κατάργηση του σταυρού προτίμησης. Οπως έχω επανειλημμένα εξηγήσει ο σταυρός προτίμησης είναι ο θυρωρός εισόδου της διαφθοράς και των πελατειακών σχέσεων στην πολιτική (βλ. σχετ. άρθρο μου στα «ΝΕΑ», «Ο σταυρός προτίμησης και πάλι», 9 Ιουλίου 2025). Ο αγώνας μεταξύ υποψηφίων για την εξασφάλιση της εύνοιας των εκλογέων – του ιδίου συνήθως κόμματος – γίνεται τόσο εξοντωτικός, ώστε συχνά να παραβλέπει και το εμπόδιο της παρανομίας και της ανήθικης πίεσης.
Το βήμα, του πολιτικού και του ψηφοφόρου, από το «κάνε μου την εξυπηρέτηση, να σε ψηφίσω» στο «κάνε μου τη δουλειά, και πάρε τόσα» είναι πολύ μικρή. Εξαρτάται τελείως από τις αρχές και τη συνείδηση του πολιτικού, κάτω από πίεση, να μη ζητήσει παράνομες ρυθμίσεις. Κάτι βέβαια που δεν τον απαλλάσσει από τη σχετική ευθύνη. Δεν υπάρχει, άλλωστε, χώρα, δημοκρατική, στον κόσμο – εκτός τελευταία της Κύπρου (!) – που να υιοθετεί τον σταυρό προτίμησης. Μήπως είμαστε, υποτίθεται, η «μόνη» δημοκρατία; Η πιο διεφθαρμένη, πάντως, ίσως…
Το βιβλίο του Ανδρέα Ανδριανόπουλου, «Πόλεμος στο Ιράν: Οι Τραγικές Αστοχίες της Ευρώπης», Επίκεντρο 2026, βρίσκεται στα βιβλιοπωλεία
