Σημαντικά σημάδια βελτίωσης καταγράφονται το τελευταίο διάστημα στο μέτωπο της εισιτηριοδιαφυγής στα μέσα μαζικής μεταφοράς της πρωτεύουσας, σύμφωνα με στελέχη του Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών της Αθήνας (ΟΑΣΑ). Η εντατικοποίηση των ελέγχων, η αξιοποίηση νέων τεχνολογικών εργαλείων και η αναδιοργάνωση των ελεγκτικών μηχανισμών, φαίνεται να αποδίδουν, περιορίζοντας ένα φαινόμενο που για χρόνια προκαλούσε σημαντικές απώλειες εσόδων. Καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση των επιδόσεων έχει διαδραματίσει η αύξηση της παρουσίας ελεγκτών σε κομβικά σημεία του δικτύου, όπως σε σταθμούς με υψηλή επιβατική κίνηση και σε γραμμές όπου παραδοσιακά καταγραφόταν αυξημένη παραβατικότητα.
Παράλληλα, η πιο στοχευμένη κατανομή των ελέγχων, με βάση δεδομένα και στατιστικές αναλύσεις, επιτρέπει την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων. Σημαντική είναι και η συμβολή της ηλεκτρονικής εισιτηριοδότησης, η οποία έχει αλλάξει τη φιλοσοφία των μετακινήσεων. Η χρήση πιστωτικών – χρεωστικών και προσωποποιημένων καρτών, όπως και η δυνατότητα παρακολούθησης της επιβατικής συμπεριφοράς, δημιουργούν ένα πιο «ελεγχόμενο» περιβάλλον, δυσκολεύοντας την παραβίαση των κανόνων. Ταυτόχρονα, η διασύνδεση των συστημάτων επιτρέπει την ταχύτερη καταγραφή και διαχείριση των παραβάσεων.
Στελέχη της εταιρείας Οδικές Συγκοινωνίες (ΟΣΥ) επισημαίνουν ότι η αλλαγή δεν περιορίζεται μόνο στην καταστολή, αλλά επεκτείνεται και στην καλλιέργεια νέας κουλτούρας στους επιβάτες. Εκστρατείες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης επιχειρούν να αναδείξουν τη σημασία της καταβολής εισιτηρίου ως στοιχείου δικαιοσύνης και βιωσιμότητας του συστήματος, τονίζοντας ότι τα έσοδα επιστρέφουν σε βελτιωμένες υπηρεσίες.
Καλύτερες επιδόσεις
Ειδικότερα, σε επίπεδο ελέγχων κομίστρου, τον τελευταίο χρόνο οι συγκοινωνιακές εταιρείες της Αθήνας εμφανίζουν καλύτερες επιδόσεις. Με βάση τα επίσημα στοιχεία για το 2025 ο ΟΑΣΑ έχει προχωρήσει σε ουσιαστική αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού των ελεγκτών, το οποίο από 87 άτομα το 2022 ανήλθε σε 247 το 2025, σημειώνοντας άνοδο της τάξης του 184%.
Η αύξηση αποτυπώνεται και στον αριθμό των ελέγχων.
Στο Μετρό, που λειτουργεί υπό τη ΣΤΑΣΥ, οι έλεγχοι σχεδόν πενταπλασιάστηκαν μέσα σε μία πενταετία, φτάνοντας από περίπου 1 εκατ. το 2021 σε πάνω από 5,3 εκατ. το 2025.
Στα λεωφορεία οι έλεγχοι αυξήθηκαν σχεδόν εννέα φορές, από περίπου 325.000 σε σχεδόν 2,9 εκατομμύρια την ίδια περίοδο.
Συνολικά, την τριετία 2022 – 2025, οι έλεγχοι εκτινάχθηκαν από 1,1 εκατομμύριο σε περισσότερους από 5,3 εκατομμύρια.
Σε επίπεδο παραβάσεων, παρότι καταγράφηκε αρχικά αύξηση από 52.188 το 2022 σε 121.625 το 2024, στη συνέχεια παρατηρήθηκε σαφής αποκλιμάκωση, με τις παραβάσεις να υποχωρούν στις 85.391 το 2025. Οσον αφορά την εξέλιξη του ποσοστού παραβατικότητας σε σχέση με τους ελέγχους, από 4,6% το 2022 μειώθηκε σε 2,6% το 2023, 2,3% το 2024 και 1,6% το 2025, επίπεδο στο οποίο παραμένει και το 2026 σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία.
Ως αποτέλεσμα ανοδική τάση καταγράφεται και στις επικυρώσεις εισιτηρίων στο δίκτυο της ΣΤΑΣΥ, οι οποίες αυξήθηκαν από 168,8 εκατομμύρια το 2022 σε 221 εκατομμύρια το 2025.
Πρόκληση
Ωστόσο, παρά τα θετικά σημάδια, το φαινόμενο δεν έχει εξαλειφθεί, λένε στελέχη του ΟΑΣΑ. Η εισιτηριοδιαφυγή εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση, ιδιαίτερα σε ώρες αιχμής ή σε συγκεκριμένες γραμμές, όπου ο όγκος των επιβατών καθιστά δύσκολο τον πλήρη έλεγχο. Επιπλέον, κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες εξακολουθούν να επηρεάζουν τη συμπεριφορά μέρους του επιβατικού κοινού.
Στο πλαίσιο αυτό, ο ΟΑΣΑ σχεδιάζει περαιτέρω παρεμβάσεις, με έμφαση στην ενίσχυση του προσωπικού ελέγχου, την επέκταση των «έξυπνων» τεχνολογιών και την αυστηροποίηση των διαδικασιών επιβολής προστίμων. Στόχος είναι η εδραίωση μιας σταθερής τάσης μείωσης της παραβατικότητας, που θα ενισχύσει τη βιωσιμότητα και την αξιοπιστία των αστικών συγκοινωνιών της πρωτεύουσας.
Η μέχρι τώρα εικόνα δείχνει ότι η συνδυαστική προσέγγιση –έλεγχοι, τεχνολογία και ενημέρωση – μπορεί να φέρει απτά αποτελέσματα. Το ζητούμενο πλέον είναι η διατήρηση και ενίσχυση αυτής της δυναμικής σε βάθος χρόνου.
