Ο Νίκος Γιαννακόπουλος ανήκει στους επαγγελματίες της διεθνούς αγοράς τέχνης που κινούνται με άνεση ανάμεσα στην επιμέλεια, τη στρατηγική ανάπτυξη κοινού και τη διαχείριση συλλεκτικών σχέσεων. Με εξειδίκευση στη δυναμική της παγκόσμιας αγοράς τέχνης εργάζεται στην Jack Shainman Gallery στη Νέα Υόρκη, όπου αναπτύσσει το διεθνές δίκτυο συλλεκτών και συνεργάζεται με ιδρύματα και μουσεία.
Στην πορεία του έχει εμπλακεί ενεργά στην υποστήριξη καλλιτεχνών, στην οργάνωση θεσμικών συνεργασιών και στην ανάπτυξη σχέσεων με συλλέκτες και επιμελητές, ενώ παράλληλα έχει αποκτήσει εμπειρία σε σημαντικούς οργανισμούς της αγοράς, όπως οίκοι δημοπρασιών και διεθνείς φουάρ.
Με αφετηρία την Αθήνα και σταθερό σημείο αναφοράς τη διεθνή σκηνή της Νέας Υόρκης, προσεγγίζει την τέχνη ως πεδίο διαλόγου ανάμεσα στην αισθητική, την αφήγηση και τις ανθρώπινες σχέσεις και μιλάει στα «ΝΕΑ» για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει και τον τρόπο που καλείται να κινηθεί ένας επαγγελματίας σε ένα τόσο πολύπλοκο και διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον.
Τι ρόλο παίζει η ελληνική σας ταυτότητα μέσα στον πολύπλοκο και ανταγωνιστικό κόσμο της σύγχρονης τέχνης στη Νέα Υόρκη;
Νομίζω πως παίζει τεράστιο ρόλο. Συχνά νιώθω ότι κινούμαι ανάμεσα σε δύο κόσμους που λειτουργούν πολύ διαφορετικά: την ελληνική ευαισθησία με την οποία μεγάλωσα και τον πολύ γρήγορο, ανταγωνιστικό ρυθμό της Νέας Υόρκης. Ταυτόχρονα, αυτό είναι που με ενεργοποιεί περισσότερο.
Με ενδιαφέρει πολύ ποιες εμπειρίες, ποιοι τρόποι δουλειάς και ποια ποιότητα σκέψης που έχω καλλιεργήσει εδώ θα μπορούσαν κάποια στιγμή να επιστρέψουν στην Ελλάδα. Σκέφτομαι συχνά όχι μόνο πώς λειτουργώ εδώ, αλλά και πώς θα ήθελα κάποια στιγμή να παρουσιαστεί αυτή η εμπειρία στον ελληνικό χώρο. Για μένα αυτή η συνεχής «μετάφραση» ανάμεσα στους δύο κόσμους βρίσκεται στον πυρήνα της δουλειάς μου.
Ποιες θεωρείτε ως τις πιο σημαντικές προκλήσεις για έναν νέο επαγγελματία στον χώρο της τέχνης σήμερα;
Ο θόρυβος, η υπερπληροφόρηση και η ταχύτητα με την οποία όλα εμφανίζονται και εξαφανίζονται. Είναι πολύ εύκολο να παρασυρθεί κανείς από τη δυναμική της αγοράς ή από όποια τάση κυκλοφορεί τη δεδομένη στιγμή. Το πιο δύσκολο είναι να χτίσεις πραγματική κρίση, υπομονή και συνέπεια. Και η αλήθεια είναι ότι οι προκλήσεις δεν γίνονται απαραίτητα ευκολότερες. Συχνά, όσο προχωράς, γίνονται πιο σύνθετες. Το κλειδί, για μένα, είναι η γνήσια περιέργεια, το πάθος και η μακροπρόθεσμη αφοσίωση. Να παραμένεις πραγματικά παρών στο πεδίο, να παρατηρείς, να ακούς και να μαθαίνεις μέσα στον χρόνο.
Πώς διαμορφώνονται οι επιλογές σας μέσα σε ένα περιβάλλον όπως η Νέα Υόρκη, όπου οι τάσεις γεννιούνται και εξαντλούνται με μεγάλη ταχύτητα;
Προσπαθώ συνειδητά να μη λειτουργώ αντιδραστικά στις τάσεις, αν και φυσικά τις παρακολουθώ. Με ενδιαφέρει περισσότερο η συνέπεια της δουλειάς ενός καλλιτέχνη μέσα στον χρόνο παρά η στιγμιαία απήχηση. Το στοίχημα είναι να μάθεις και τι να αγνοείς.
Σε έναν κόσμο όπου η εικόνα καταναλώνεται γρήγορα, τι κάνει ένα έργο τέχνης να αντέχει στον χρόνο και να ζητά δεύτερη ή τρίτη ανάγνωση;
Η πολυπλοκότητα χωρίς επιτήδευση. Ενα έργο που αντέχει είναι συνήθως εκείνο που δεν εξαντλείται στην πρώτη ματιά. Για μένα όμως όλα ξεκινούν από την ειλικρίνεια της δημιουργίας. Οταν ένα έργο είναι πραγματικά ειλικρινές και προκύπτει από μια πραγματική ανάγκη του καλλιτέχνη, αυτό φαίνεται. Και δύσκολα το ανταγωνίζεται κάτι άλλο.
Ποιο είναι το στοιχείο που αναζητάτε σε έναν καλλιτέχνη όταν αποφασίζετε να τον υποστηρίξετε σε μια διεθνή πλατφόρμα;
Την εσωτερική αναγκαιότητα της δουλειάς. Για μένα είναι σημαντικό να πιστεύω πραγματικά στη δουλειά και να κατανοώ, όσο καλύτερα μπορώ, τον τρόπο σκέψης του καλλιτέχνη μέσα στη διαδικασία του. Εχει σημασία να τον ακούς, να καταλαβαίνεις τις ανάγκες, τις προθέσεις και τους στόχους του. Φυσικά, αυτά διαφέρουν από καλλιτέχνη σε καλλιτέχνη. Από εκεί και πέρα, κοιτάζω πάντα τη συνέπεια και την εξέλιξη της δουλειάς μέσα στον χρόνο.
Πώς αντιμετωπίζετε τη σύγκρουση ανάμεσα σε αυτό που είναι «αγαπημένο» για εσάς καλλιτεχνικά και αυτό που η αγορά θεωρεί επικερδές;
Είναι μια πραγματικότητα, που προσπαθώ να μην τη βλέπω ως απόλυτη σύγκρουση. Μακροπρόθεσμα, η αγορά τείνει να αναγνωρίζει την ουσία. Η δουλειά μου είναι να υπερασπίζομαι τον χρόνο που χρειάζεται ένα έργο ή ένας καλλιτέχνης για να ωριμάσει, ακόμη κι αν αυτό δεν είναι άμεσα εμπορικό. Αν κυνηγάς μόνο το άμεσο, συνήθως χάνεις τη διάρκεια.
Οταν σχεδιάζετε να ασχοληθείτε με έναν καλλιτέχνη μακροπρόθεσμα, ποια στοιχεία θεωρείτε ως ενδείξεις ότι η δουλειά του έχει βάθος και όχι μόνο συγκυριακή απήχηση;
Κοιτάζω αν υπάρχει εσωτερική εξέλιξη χωρίς να χάνει τον πυρήνα της. Επίσης με ενδιαφέρει πώς ο καλλιτέχνης σκέφτεται: οι αναφορές του, η πειθαρχία του, η ικανότητά του να αντέχει περιόδους σιωπής. Η συγκυριακή απήχηση συνήθως φαίνεται πολύ γρήγορα, το βάθος αποκαλύπτεται πιο αργά.
Σε μια εποχή όπου η εμπειρία της τέχνης μετακινείται όλο και περισσότερο από τον φυσικό στον ψηφιακό χώρο, ποιο είναι το χαρακτηριστικό εκείνο που εξακολουθεί να κάνει τη ζωντανή επαφή με ένα έργο αναντικατάστατη;
Η κλίμακα, η υλικότητα και ο χρόνος της σωματικής παρουσίας απέναντι στο έργο. Το σώμα αντιλαμβάνεται πράγματα που η οθόνη απλώς δεν μπορεί να μεταφέρει. Το ίδιο ισχύει και όταν περπατάς μέσα σε μια έκθεση. Δεν είναι εικόνα. Είναι διαδρομή, ρυθμός, χρόνος παρουσίας. Η εμπειρία ξεδιπλώνεται σταδιακά. Αυτή η εμπειρία δεν μεταφέρεται με τον ίδιο τρόπο ψηφιακά. Η ψηφιακή εικόνα είναι χρήσιμη, αλλά η φυσική συνάντηση παραμένει αναντικατάστατη. Για μένα, αυτό δεν αλλάζει.
