Eχει επισημανθεί ότι ο τελικός αριθμός των εδρών δεν επηρεάζεται σε καμία περίπτωση από τη διαφορά του πρώτου με το δεύτερο κόμμα αλλά από το ποσοστό των κομμάτων που δεν θα καταφέρουν να πιάσουν το όριο του 3% και θα μείνουν εκτός Βουλής. Το 38,5% που απαιτείται να λάβει το πρώτο κόμμα για να εξασφαλίσει τις 151 έδρες – με το εκλογικό σύστημα του κλιμακωτού μπόνους που έχει ψηφίσει η ΝΔ – ισχύει στην περίπτωση που το ποσοστό της μη αντιπροσωπευόμενης ψήφου είναι 6%. Χρησιμοποιούμε στο παράδειγμά μας το συγκεκριμένο νούμερο γιατί αυτό ήταν το ποσοστό των κομμάτων που έμειναν εκτός Κοινοβουλίου στις δεύτερες εκλογές του Ιουνίου του 2023 όταν και εισήχθησαν τελικά στη Βουλή οχτώ κόμματα. Στις πρώτες εκλογές του Μαΐου που είχαν γίνει με απλή αναλογική, κοινοβουλευτικές έδρες είχαν καταλάβει πέντε σχηματισμοί με το ποσοστό των κομμάτων που έμειναν εκτός να φτάνει στο 16%. Επί της ουσίας η απλή αναλογική δεν λειτούργησε υπέρ των μικρότερων κομμάτων αλλά μπορεί να ισχυριστεί κάποιος ότι περισσότερο αλλοίωσε παρά ενίσχυσε την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση. Δεν μπορούμε να υπολογίσουμε το αντίστοιχο νούμερο για τις επόμενες αναμετρήσεις μια σύντομη όμως ιστορική αναδρομή μας δείχνει ότι με την εξαίρεση των πρώτων εκλογών του 2012 όπου το ποσοστό της μη αντιπροσωπευόμενης ψήφου έφτασε στο 19% στις υπόλοιπες περιπτώσεις τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν: 6% τον Ιούνιο του 2012, 8,6% τον Ιανουάριο του 2015, 6,4% τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους και 8% το 2019. Παρατηρούμε λοιπόν συνήθως μια διακύμανση της συγκεκριμένης μεταβλητής από το 6% έως το 8% περίπου.
Προχωρώντας τους υπολογισμούς μας διαπιστώνουμε ότι η αύξηση του ποσοστού των κομμάτων που θα μείνουν τελικά εκτός Βουλής μειώνει το όριο της αυτοδυναμίας για το πρώτο κόμμα. Ετσι αν το ποσοστό της μη αντιπροσωπευόμενης ψήφου διαμορφωθεί στο 6% το ποσοστό για τις 151 έδρες είναι 38,5%. Με 8% εκτός Βουλής η αυτοδυναμία επιτυγχάνεται με 37,9%. Με 10% το πρώτο κόμμα χρειάζεται 37,5%, με 12% εκτός 36,8% με 14% ο πήχης της αυτοδυναμίας πέφτει στο 36,3%, με 16% στο 35,6% ενώ με 20% εκτός βουλής το ποσοστό της αυτοδυναμίας περιορίζεται στο 34,3%.
Με βάση τα τελευταία δημοσκοπικά δεδομένα στην επόμενη Βουλή είναι πιθανό να εισέλθουν έξι κόμματα: η ΝΔ με 132 έδρες, το ΠΑΣΟΚ με 44, η Πλεύση Ελευθερία και η Ελληνική Λύση με 37, το ΚΚΕ με 31 και ο ΣΥΡΙΖΑ με 19. Πέντε ακόμη σχηματισμοί βρίσκονται μεταξύ 2% και 3% ενώ αναμένεται και η επίσημη ανακοίνωση τουλάχιστον δύο κομμάτων, της κ. Καρυστιανού και του κ. Τσίπρα, που με βάση τη δυνητικά καταγεγραμμένη πρόθεση διεκδικούν με σοβαρές αξιώσεις την είσοδό τους στο επόμενο Κοινοβούλιο. Οσο περισσότερα κόμματα επομένως καταλάβουν έδρες τόσο ανεβαίνει το όριο της αυτοδυναμίας κι όσο παρακινδυνευμένη κι αν είναι οποιαδήποτε εκτίμηση, το σενάριο που συγκεντρώνει τις μεγαλύτερες πιθανότητες είναι αυτό του σχετικά μικρού ή μεσαίου ποσοστού της μη αντιπροσωπευόμενης ψήφου, γεγονός που λογικά θα διατηρήσει τον πήχη της αυτοδυναμίας σε ποσοστά άνω του 36% – 37%.
Ο Αντώνης Παπαργύρης είναι διευθυντής ερευνών GPO
