Καθ’ όλη τη διάρκεια του 2021, οι αμερικανικές και βρετανικές μυστικές υπηρεσίες CIA και Μ16 συνέλεγαν πληροφορίες σχετικά με μια πιθανή ρωσική στρατιωτική εισβολή στην Ουκρανία. Ωστόσο, μέχρι την τελευταία στιγμή, οι Ευρωπαίοι και οι Ουκρανοί αρνήθηκαν να πάρουν σοβαρά αυτό το ενδεχόμενο. Κανείς δεν θέλησε να πιστέψει τις εκθέσεις τους.
Σε μια εκτενή έρευνα, η «Guardian» εξερεύνησε τα παρασκήνια εκείνης της περιόδου. «Οταν γύρισα από τη Μόσχα, ο πρόεδρος Τζο Μπάιντεν με ρώτησε αν ο Πούτιν θα το έκανε. Του απάντησα “ναι”».
Επειτα από μια έντονη συνομιλία με τον ρώσο πρόεδρο τον Νοέμβριο του 2021, ο τότε διευθυντής της CIA Γουίλιαμ Μπερνς διαμόρφωσε μια βαθιά προσωπική πεποίθηση: το Κρεμλίνο σχεδίαζε να εισβάλει στην Ουκρανία. Είχε στη διάθεσή του ανησυχητικά σήματα που είχαν εντοπίσει οι αμερικανικές και βρετανικές υπηρεσίες πληροφοριών πολλούς μήνες πριν από την κρίσιμη ημερομηνία της 24ης Φεβρουαρίου 2022.
Πράγματι, στις 24 Φεβρουαρίου 2022 η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία, πυροδοτώντας τη μεγαλύτερη στρατιωτική επιχείρηση που έχει γνωρίσει η Ευρώπη από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Καθώς η ρωσική εισβολή μπαίνει στο πέμπτο της έτος, ορισμένα μέσα ενημέρωσης επιχειρούν να κάνουν έναν αριθμητικό απολογισμό αυτού του πολέμου. Και σύμφωνα με τους «New York Times», οι οποίοι βασίζονται σε έκθεση του Center for Strategic and International Studies (CSIS) που δημοσιεύθηκε στα τέλη Ιανουαρίου, οι συνέπειες της ρωσικής επίθεσης είναι «συγκλονιστικές».
Στο ανθρωπιστικό επίπεδο, η έκθεση εκτιμά σε 1,8 εκατομμύρια τον αριθμό των ρώσων και ουκρανών στρατιωτών που σκοτώθηκαν, τραυματίστηκαν ή αγνοούνται από την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022. Οι απώλειες είναι μεγαλύτερες στη ρωσική πλευρά, με σχεδόν 325.000 να έχουν σκοτωθεί μεταξύ Φεβρουαρίου 2022 και Δεκεμβρίου 2025, έναντι 100.000 έως 140.000 στην ουκρανική πλευρά. Από την αρχή του πολέμου, ήταν δύσκολο να καθοριστεί ένας ακριβής απολογισμός θυμάτων, καθώς η Ρωσία θεωρείται ύποπτη για συστηματική υποτίμηση του αριθμού των νεκρών και τραυματιών της, ενώ η Ουκρανία δεν δημοσιεύει επίσημα στοιχεία.
Στο υλικό επίπεδο, η UNICEF αναφέρει περισσότερα από 1.700 σχολεία που έχουν υποστεί μεγάλες ζημιές ή έχουν καταστραφεί στην Ουκρανία και βεβαιώνει ότι το ένα τρίτο των παιδιών της Ουκρανίας παραμένει εκτοπισμένο. Σήμερα, στην τέταρτη «επέτειο» της «ειδικής επιχείρησης» που θα έπρεπε να διαρκέσει μόνο μερικές ημέρες, το Κρεμλίνο φαίνεται λιγότερο έτοιμο από ποτέ να τερματίσει αυτόν τον καταστροφικό πόλεμο. Τόσο για την Ουκρανία που πλήττεται αδιάκοπα, όσο και για τη Ρωσία που θυσιάζει δεκάδες χιλιάδες άνδρες, στέλνοντάς τους αναλώσιμους στο μέτωπο. Η ρωσική οικονομία στηρίζεται πια μόνο στον πόλεμο, κι ας υποστηρίζει το αντίθετο η προπαγάνδα του Κρεμλίνου.
Πού βρισκόμαστε σε αυτόν τον πόλεμο, που διαρκεί τέσσερα χρόνια; Ο Ντόναλντ Τραμπ αναφέρει συχνά με ικανοποίηση ότι η ειρήνη δεν υπήρξε ποτέ τόσο κοντά… Ενώ περισσότερο από ποτέ αυτός ο πόλεμος φαίνεται πως θα διαρκέσει πολύ. Η Ρωσία δεν είναι σε θέση να επιτύχει στρατιωτικά τους στόχους της, και οι δύο πλευρές έχουν σοβαρές απώλειες, αλλά οι Ουκρανοί συνεχίζουν να αντέχουν. Ισως να υπάρξει μια εκεχειρία, μια αλλαγή στην ένταση ή τη φύση της σύγκρουσης, αλλά τίποτα δεν φαίνεται να οδηγεί στο τέλος του πολέμου. Η Ρωσία δεν συμμετέχει σε μια διαδικασία διαπραγμάτευσης, δεν έχει μετακινηθεί ποτέ από τις θέσεις της και δεν κάνει καμία παραχώρηση.
Οσο για την Ευρώπη, έχει πλέον ξυπνήσει και αποφεύγει μάλλον με ψυχραιμία την «ταπείνωση της αδράνειας» που βίωνε το προηγούμενο διάστημα. Η γεωπολιτική της «ενηλικίωση» απαιτεί στρατηγική ψυχραιμία.
Ο Σωτήρης Ντάλης είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης, πρόεδρος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου
