Η εσωτερική διαρροή προπανίου (από τέσσερις δεξαμενές συνολικής χωρητικότητας 36 κυβικών μέτρων) που τροφοδοτούσε τους φούρνους του εργοστασίου και η οποία δεν ανιχνεύθηκε από συστήματα αισθητήρων «εκρηκτικού μείγματος» ίσως είναι αυτή που προκάλεσε – σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις των αρμόδιων αξιωματικών της Πυροσβεστικής – τη φονική έκρηξη και στη συνέχεια τη μεγάλη πυρκαγιά, τα ξημερώματα της Δευτέρας, στις εγκαταστάσεις της μπισκοτοβιομηχανίας «Βιολάντα» στα Τρίκαλα. Ομως ερευνάται και το ενδεχόμενο η έκρηξη να σχετίζεται και με διασκορπισμένη σκόνη αλεύρου σε νεφοποιημένη μορφή που έχει προκαλέσει (όπως και η ζάχαρη) τουλάχιστον 6-7 εκρήξεις σε εργοστασιακούς χώρους κυρίως στις ΗΠΑ και στον Καναδά με δεκάδες νεκρούς. Μάλιστα ορισμένες από αυτές τις εκρήξεις – όπως αυτή το 2008 στην Τζόρτζια των ΗΠΑ – ήταν υποδαπέδιες (σε υπόγειες αποθήκες) οδηγώντας σε σχετικές συστάσεις ασφαλείας. Ομως για το δραματικό συμβάν στα Τρίκαλα ερευνώνται και άλλες εκδοχές.
Εντός των επομένων 24ώρων αναμένεται λοιπόν να σχηματίσει την πρώτη εικόνα για το δραματικό συμβάν η αναβαθμισμένη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού του Πυροσβεστικού Σώματος, ενώ στο σημείο έχει σπεύσει και κλιμάκιο του Τμήματος Εξουδετέρωσης Εκρηκτικών Μηχανισμών της ΕΛ.ΑΣ. Ηδη έχουν ληφθεί 3-4 καταθέσεις υπευθύνων του εργοστασίου και υπαλλήλων και έχουν ζητηθεί τα σχέδια του κτιρίου, η δομή του εργοστασίου, αλλά και τα δεδομένα του συστήματος πυρανίχνευσης που έχουν καταθέσει οι μηχανικοί του εργοστασίου, οι οποίοι έχουν τη σχετική ευθύνη. Επίσης έχουν ζητηθεί σχετικά δεδομένα για τη συντήρηση των εν λόγω συστημάτων ανίχνευσης που πολλές φορές εντοπίζονται προβληματικά και «εγκαταλελειμμένα».
Η μοιραία διαρροή
Το αρχικό συμπέρασμα των στελεχών της Πυροσβεστικής από τη σφοδρότητα της έκρηξης είναι ότι οφείλεται σε διαρροή προπανίου, το οποίο θεωρείται το πιο αποτελεσματικό ενεργειακά για τη λειτουργία των συστημάτων, είναι όμως εξαιρετικά επικίνδυνο. Τα ίδια στελέχη θυμίζουν το τραγικό δυστύχημα στις 24 Αυγούστου 1999 στο 178ο χιλιόμετρο της Εθνικής Οδού Αθηνών – Λαμίας, στα Καμένα Βούρλα, με το βυτιοφόρο που μετέφερε 18 τόνους προπανίου, που προκάλεσε τεράστια έκρηξη, με αποτέλεσμα τον θάνατο πέντε ανθρώπων (ανάμεσά τους τρεις πυροσβέστες ) και τον τραυματισμό πολλών άλλων. Παρόμοιες πολύνεκρες εκρήξεις σε εργοστάσια, τρένα, αλλά και σε συνοικίες που χρησιμοποιούσαν ή μετέφεραν προπάνιο έχουν σημειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες στις ΗΠΑ (Αριζόνα, Μιλγουόκι, Ιλινόις), στον Καναδά, στη Γαλλία και αλλού.
Οπως εξήγησαν στα «ΝΕΑ» στελέχη της Πυροσβεστική, κάθε χρήση προπανίου λ.χ. σε εργοστάσια πρέπει να συνοδεύεται από συστήματα ανίχνευσης εύφλεκτων αερίων, με αισθητήρα υπερύθρων, υπερηχητικούς εντοπιστές διαρροών για σάρωση σωληνώσεων σε λειτουργία κ.λπ. Ομως σε πολλές περιπτώσεις διαπιστώνεται η κακή συντήρηση τέτοιου είδους συστημάτων-αισθητήρων, πολλά από τα οποία μάλιστα λειτουργούν με μπαταρία. Με την ομαλή λειτουργία τους να επαφίεται στις δηλώσεις των μηχανικών, ενώ δεν είναι προαπαιτούμενη η αυτοψία της Πυροσβεστικής.
Σημειώνεται ότι συνδικαλιστές από τα Τρίκαλα ανέφεραν ότι είχαν πραγματοποιήσει επίσκεψη στο εργοστάσιο της «Βιολάντα» το περασμένο καλοκαίρι, κατά τη διάρκεια της οποίας εντόπισαν προβληματικά συστήματα πυρανίχνευσης. Χωρίς όμως να δίνονται περισσότερες λεπτομέρειες εάν υπήρξαν τελικώς διορθωτικές κινήσεις. Ακόμη άλλοι συνδικαλιστές ανέφεραν ότι είχαν δεχθεί αναφορές από υπαλλήλους για «μυρωδία» ύποπτου αερίου στις εγκαταστάσεις του εργοστασίου. Κάτι που επιχειρείται να διαπιστωθεί αν είναι ορθό, με το δεδομένο ότι σε πολλές περιπτώσεις τοποθετούνται στα συστήματα χρήσης προπανίου (άοσμο, άχρουν, άγευστο) θειούχες ενώσεις για να είναι αντιληπτή η οσμή του.
