Ανεξάρτητα από τις αποφάσεις που μπορεί να έχετε πάρει για το 2026, ένα πράγμα είναι σίγουρο: αυτό που όλοι προσδοκάμε είναι μια ευτυχισμένη, νέα χρονιά. Στο πλαίσιο αυτό, η απώλεια βάρους ή η αποταμίευση χρημάτων μπορεί να αποτελούν αξιόλογους στόχους, όμως οι ειδικοί επιμένουν ότι ο ταχύτερος δρόμος προς την ευτυχία περνά μέσα από τη φροντίδα της ψυχικής και συναισθηματικής υγείας.
Πλήθος επιστημονικών δεδομένων επιβεβαιώνουν ότι απλές γνωστικές και συμπεριφορικές στρατηγικές μπορούν να αυξήσουν την ευτυχία και να μειώσουν το στρες. Και μία σημαντική λεπτομέρεια είναι ότι πρόκειται για συνήθειες που μπορούν να υιοθετηθούν χωρίς επιπλέον κόστος, συνακόλουθα είναι προσβάσιμες σε όλους. Υπάρχει όμως μία σημαντική προϋπόθεση – απαιτείται διάθεση και πρόθεση για αλλαγές.
Η ψυχολόγος Valentina Ogaryan, PhD, κλινική διευθύντρια στο Κέντρο Ολοκληρωμένης Ογκολογίας Simms/Mann του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Λος Αντζελες (UCLA), σταχυολογεί για εμάς τις πιο, τεκμηριωμένα, αποτελεσματικές συμβουλές για ηρεμία, ισορροπία και ευτυχία τη νέα χρονιά (ή οποιαδήποτε στιγμή μέσα στον χρόνο).
Δώστε χρόνο στο παιχνίδι
Το παιχνίδι δεν είναι μόνο για τα παιδιά – και σίγουρα δεν είναι κάτι επιπόλαιο. Το Εθνικό Ινστιτούτο Παιχνιδιού των ΗΠΑ (National Institute for Play) αναφέρει ότι η ενασχόληση με δραστηριότητες απλώς για διασκέδαση μειώνει το στρες και αυξάνει το αίσθημα αισιοδοξίας αλλά και την ψυχική ανθεκτικότητα. Πρόσφατη ανασκόπηση μελετών έδειξε επίσης ότι το παιχνίδι βελτιώνει την ψυχική υγεία.
«Οι ενήλικοι μπορούν να ωφεληθούν από το παιχνίδι όσο και τα παιδιά», λέει η Dr Ogaryan, «όχι ως ανταμοιβή, αλλά ως κάτι που βοηθά στη ρύθμιση του εαυτού μας».
Τι μπορούν να κάνουν οι ενήλικοι; Να «χορέψουν» με τον σκύλο τους, να φτιάξουν μια κατασκευή, να τραγουδήσουν καραόκε ή γενικότερα να κάνουν οτιδήποτε φαίνεται διασκεδαστικό, προτείνει η ειδικός. Επιμένει όμως ότι την ώρα του παιχνιδιού οι οθόνες (κινητό, τάμπλετ κ.ο.κ.) πρέπει να είναι κλειστές.
Πείτε «ναι» στη φυσική άσκηση
Είτε κανείς χορεύει είτε κάνει σκι, γιόγκα, ποδήλατο, πεζοπορία ή βάρη, ο κανόνας παραμένει ίδιος: η φυσική δραστηριότητα συμβάλλει στην ευτυχία και την ευεξία. Ανασκόπηση μελέτης του 2018 σε περισσότερους από 1,2 εκατομμύρια ενηλίκους στις ΗΠΑ έδειξε ότι κάθε μορφή άσκησης σχετίζεται «σημαντικά και ουσιαστικά» με καλύτερη αυτοαναφερόμενη ψυχική υγεία.
Αρκεί κανείς να ασκείται έστω για 45 λεπτά τρεις έως πέντε φορές την εβδομάδα για να βιώσει τα οφέλη. Ακόμη όμως και σύντομες περίοδοι φυσικής άσκησης ενισχύουν την υγεία του εγκεφάλου, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC).
«Η κίνηση ενισχύει τη διάθεση και βοηθά στη ρύθμιση του νευρικού συστήματος», σημειώνει η Dr Ogaryan. Επιπλέον και σύμφωνα πάντα με την ίδια, η άσκηση βελτιώνει την ποιότητα του ύπνου – και ο ύπνος είναι θεμελιώδης για την ψυχική υγεία.
Ο ύπνος παίζει ρόλο
«Ο ύπνος παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση του στρες», επισημαίνει η ειδικός του UCLA. Ερευνες δείχνουν ότι η έλλειψη επαρκούς ύπνου αυξάνει τον κίνδυνο για διάφορες παθήσεις, μεταξύ των οποίων και η κατάθλιψη.
Αν και το στρες συχνά διαταράσσει τον ύπνο, η σωστή υγιεινή ύπνου μπορεί να συμβάλει καθοριστικά: σταθερή ώρα κατάκλισης, δροσερό, σκοτεινό και ήσυχο υπνοδωμάτιο, αποφυγή social media και ειδήσεων είναι μερικές από τις βασικές συμβουλές για… όνειρα γλυκά.
Καταναλώστε με μέτρο
Είναι αδιαμφισβήτητο ότι στη σύγχρονη εποχή βομβαρδιζόμαστε διαρκώς από πληροφορίες και διαφημίσεις, κάτι που οδηγεί εύκολα σε υπερδιέγερση. «Υπό τις συνθήκες αυτές πολύ βοηθητικό για τη μείωση του στρες είναι απλώς να “καταναλώνουμε” λιγότερα», λέει η Dr Ogaryan – λιγότερες ειδήσεις, λιγότερα social media, λιγότερη πληροφορία, λιγότερο θόρυβο, λιγότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες. «Στην πραγματικότητα στόχος είναι η μείωση των ερεθισμάτων».
Πώς όμως μπορεί κανείς να πετύχει αυτόν τον στόχο; Να ορίσει μία ώρα μέσα στην ημέρα που θα παρακολουθεί και θα διαβάζει ειδήσεις ή θα κάνει scrolling στο κινητό, ώστε να περιορίσει χρονικά την έκθεσή του σε αυτά τα ερεθίσματα. Ισως ακόμη θα μπορούσε κάποιος να ορίσει μία ημέρα την εβδομάδα ως 24ωρο αποχής από τις οθόνες.
Συγκέντρωση στο τώρα
Με τόσο πολλά να συμβαίνουν διαρκώς γύρω μας, η εστίαση στο «εδώ και τώρα» μπορεί να κάνει τη ζωή πιο διαχειρίσιμη. «Οταν όλα μοιάζουν υπερβολικά, ας μικρύνουμε λίγο τον κόσμο μας και ας συγκεντρωθούμε στη στιγμή», επιμένει η ειδικός του UCLA.
Και προτείνει, κάποιες φορές, να αντιμετωπίζουμε τα πράγματα μέρα με τη μέρα ή ακόμη και ώρα με την ώρα. Να ρωτάμε τον εαυτό μας: ποια είναι η επόμενη σωστή κίνηση, χωρίς την ανάγκη να γνωρίζουμε την έκβαση όλων. Να αφήνουμε το μέλλον για αργότερα και να εστιάζουμε στο παρόν, στιγμή τη στιγμή.
Μια καθημερινή «άγκυρα»
Η καθημερινότητα συχνά είναι ασφυκτικά γεμάτη. Η Dr Ogaryan προτείνει τη δημιουργία μιας καθημερινής «άγκυρας» – μιας, δηλαδή, μικρής ρουτίνας που λειτουργεί ανακουφιστικά και χωρεί ακόμη και στην πιο φορτωμένη μέρα.
Ισως να είναι ένας δεκάλεπτος περίπατος ή η απόλαυση (χωρίς περισπασμούς) του πρωινού καφέ, δημιουργώντας έτσι μια συνθήκη ηρεμίας για το νευρικό σύστημα. Είναι βέβαιο ότι η πρακτική αυτή δεν αρκεί για να εξαφανίσει το χάος της ημέρας, αλλά δύναται να βοηθήσει κάποιον ώστε να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις με μεγαλύτερη ηρεμία.
Η καλοσύνη δεν είναι μόνο για τους άλλους
Οι περισσότεροι έχουμε έναν αυστηρό εσωτερικό κριτή. Ομως αυτή η φωνή αυξάνει το στρες, ενεργοποιώντας την ίδια αντίδραση μάχης ή φυγής που προκαλούν και τα επικριτικά λόγια των άλλων.
Για να νιώσουμε λοιπόν πιο ευτυχισμένοι, η ίδια συστήνει να αντικαταστήσουμε αυτή τη φωνή με μια πιο συμπονετική. Για παράδειγμα, αντί να… κατσαδιάσει κανείς τον εαυτό του, «πώς τα κατάφερες έτσι; Είσαι ανίκανος», είναι προτιμότερο να αντιδράσει με μεγαλύτερη συμπάθεια, όπως θα έκανε σε έναν φίλο: «Εχεις πολλά αυτή τη στιγμή, αλλά μπορείς να τα καταφέρεις».
Η σύνδεση με άλλους
Οι άνθρωποι είμαστε κοινωνικά όντα. Το στρες μπορεί να μας απομονώσει, όμως η σύνδεση λειτουργεί θεραπευτικά.
Η ειδικός μάς παροτρύνει να χαμογελάσουμε στην ταμία του σουπερμάρκετ, να μιλήσουμε με έναν φίλο, να καλημερίσουμε τον γείτονα… Η αιτία; Ακόμη και μικρές, φευγαλέες αλληλεπιδράσεις μειώνουν το αίσθημα της μοναξιάς και αυξάνουν την ευεξία.
Ζήτησε υποστήριξη
«Αν δοκιμάσεις αυτές τις πρακτικές και η ευτυχία εξακολουθεί να σου διαφεύγει, ζήτησε βοήθεια από γιατρό ή ψυχοθεραπευτή», καταλήγει η Dr Ogaryan. Τα προβλήματα ψυχικής υγείας είναι από τα συχνότερα παγκοσμίως – πιο συχνά ακόμη και από τον διαβήτη ή τις καρδιοπάθειες.
