Οι παλαιότεροι έχουν εικόνες από τις οικοδομικές πιάτσες του κέντρου της Αθήνας των προηγούμενων πολλών δεκαετιών. Ξημερώματα, στα χρόνια της δεκαετίας του ’70 και του ’80, έβλεπες σοβατζήδες με τα πηλοφόρια και μπογιατζήδες με τις ταβανόβουρτσες ανά χείρας να αναμένουν στην πλατεία Κοτζιά, απέναντι από Μέγαρο Γεωργίου Σταύρου της Εθνικής Τράπεζας τους εργολάβους, προκειμένου να αναλάβουν το σοβάτισμα ή το βάψιμο σπιτιών και πολυκατοικιών. Τα ισόγεια και ημιυπόγεια, πέριξ της πλατείας Κάνιγγος, επί των οδών Θεμιστοκλέους και Εμμανουήλ Μπενάκη, ταπεινά καφενεία αποτελούσαν το σημείο συνάντησης για τις επιμέρους συντεχνίες των μπετατζήδων, των χτιστών, των πλακάδων, των πατωματζήδων, των ηλεκτρολόγων, των υδραυλικών και άλλων ειδικοτήτων.
Εκεί, ανάμεσα στους γλυκόπικρους καφέδες και τα πρωινά τσιγάρα, ανθούσε μια ανοιχτή αγορά εργασίας για ειδικευμένους και ανειδίκευτους χειρώνακτες, για νέους, φοιτητές, σπουδαστές, μα και μεγαλύτερους σε ηλικία πληγωμένους από τις ατυχίες, τις αστοχίες και την ανέχεια εργαζομένους.
Ξεκινούσε κατά τις 6 το πρωί η αναζήτηση και έκλεινε κατά τις 7 για όσους έβρισκαν δουλειά. Αργότερα στη δεκαετία του ’90 σιγά – σιγά η συγκεκριμένη ανοιχτή αγορά εργασίας άρχισε να φθίνει και ύστερα κατακτήθηκε από μετανάστες, προερχόμενους από τις καταρρέουσες τότε Λαϊκές Δημοκρατίες. Αλβανοί ανειδίκευτοι, μα και δεξιοτέχνες πετράδες, και μαζί τους πιο καλά εκπαιδευμένοι Πολωνοί κυριάρχησαν με τα χρόνια στην οικοδομή και ευρύτερα στα τεχνικά επαγγέλματα.
Οι περισσότεροι από αυτούς πρόκοψαν, έστησαν σχήματα και ομάδες, έγιναν εργολάβοι, με αποτέλεσμα σταδιακά να χαθεί για τους δικούς μας η επαφή, η μνήμη και η εμπειρία από αυτές τις ταπεινές, μα πάντα κρίσιμες και χρήσιμες δουλειές.
Αργότερα, στα χρόνια της υπερδεκαετούς μεγάλης οικονομικής καθίζησης και κρίσης, οι περισσότεροι ξένοι ειδικευμένοι και έμπειροι τεχνίτες αναζήτησαν ευκαιρίες σε άλλους τόπους. Πολλοί Αλβανοί μετοίκησαν στην Ιταλία, στην Ελβετία, στη Γερμανία και στη Βρετανία και οι περισσότεροι των Πολωνών επέστρεψαν στην πατρίδα τους, η οποία βαθμιαία βρήκε άλλον δρόμο να διαβεί και πλέον έχει εξελιχθεί σε μια οικονομία με ακαθάριστο ετήσιο προϊόν που ξεπερνά το 1 τρισ. ευρώ.
Και σε εμάς εδώ έμεινε μια πολύ στενή αγορά εργασίας τεχνικών επαγγελμάτων, παρότι έχει καταστεί πανάκριβη και εισοδηματικά εξαιρετικά αποδοτική. Οσοι δραστηριοποιούνται σε τεχνικές εργασίες και σχετίζονται με κατασκευές ή συνδέονται με τη βιομηχανία γνωρίζουν πόσο μεγάλο είναι το κενό και το έλλειμμα ειδικευμένων εργαζομένων στην τρέχουσα περίοδο.
Για να ολοκληρώσεις μια ηλεκτρική εγκατάσταση π.χ. σε μια κατοικία επιβάλλεται να αναζητήσεις και να κλείσεις ηλεκτρολόγο τουλάχιστον έξι μήνες νωρίτερα. Και με την τιμή ανοιχτή, ανάλογα με τι εκείνος θα βρει και τις δυσκολίες που θα έχει το έργο. Το ίδιο περίπου συμβαίνει και με τα όποια υδραυλικά έργα.
Μεγάλη προσπάθεια αναζήτησης μαστόρων και ολοκληρωμένων κατασκευαστικών συνεργείων θα πρέπει να κάνουν όσοι επιλέξουν να οικοδομήσουν σπίτι μόνοι, χωρίς ενδιάμεσο κατασκευαστή. Γενικώς οι μαστοράντζες της παλαιάς εποχής είναι λίγοι, δυσεύρετοι και ως εκ τούτου πανάκριβοι.
Αλλά και οι οργανωμένες επιχειρήσεις, μικρές και μεγάλες, δεν βρίσκουν ειδικευμένους τεχνίτες, παρότι προσφέρουν αμοιβές καλύτερα του μέσου όρου. Οι μεγάλοι κατασκευαστές επίσης αναζητούν απεγνωσμένα οδηγούς και χειριστές βαρέων οχημάτων. Περιττό να σημειώσει κανείς πόσο κρίσιμη είναι η συνεισφορά τους στην έγκαιρη ολοκλήρωση και παράδοση των έργων. Ακόμη, όπως μεταφέρουν οι υπεύθυνοι εργατικού δυναμικού μεγάλων βιομηχανικών επιχειρήσεων, αφάνταστα δύσκολη δουλειά είναι επίσης η αναζήτηση και εύρεση ειδικευμένων χειριστών ενδοβιομηχανικών ανυψωτικών οχημάτων, των περίφημων κλαρκς. Και προφανώς οι αμοιβές τους έχουν αρχίσει πλέον και ξεφεύγουν.
Ανάλογα προβλήματα εύρεσης οδηγών αντιμετωπίζουν και μεγάλες διεθνείς μεταφορικές εταιρείες. Στην περίπτωση αυτή το πρόβλημα είναι πανευρωπαϊκό, όπως προκύπτει από το πλήθος των αγγελιών που κατακλύζουν τα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης και τις ειδικές ιστοσελίδες.
Αλλά δεν είναι οι μόνες. Οι χημικές βιομηχανίες αναζητούν με την αυτή ένταση ειδικευμένο προσωπικό για θέσεις ευθύνης. Μεγάλες εκτυπωτικές μονάδες επίσης, τυπογραφεία κυρίως και άλλες, αναζητούν επί ματαίω εργαζομένους πρόθυμους να εμπλακούν με το μελάνι. Η μουντζούρα απωθεί, έπαψε να προσελκύει, παρότι πριν λίγα χρόνια οι θέσεις εργασίας που προσέφεραν ήταν περιζήτητες.
Κοινώς, μπορεί να πει κανείς, ότι σε τούτους τους χρόνους τα τεχνικά επαγγέλματα δεν είναι ελκυστικά, παρότι η ζήτηση είναι αυξημένη και οι προαναφερόμενες αμοιβές πολύ καλύτερες από άλλες. Είναι σαν να έχει χαθεί η αλυσίδα μνήμης και ενδιαφέροντος για παραγωγικές και δημιουργικές δουλειές.
Το παράδοξο είναι ότι οι νεότεροι προτιμούν ανειδίκευτες δουλειές του ποδαριού χωρίς πολλές δεσμεύσεις. Η άνθηση του ντελίβερι είναι χαρακτηριστική σε τούτα τα χρόνια. Πολλοί νέοι είναι ικανοποιημένοι με τα 50-60 ευρώ ημερησίως (μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις, να φθάνουν και τα 80 έως 100 ευρώ με τα πουρμπουάρ), να έλκονται από το ζην επικινδύνως πάνω σε ένα σκούτερ ή ένα παπί στους δρόμους της Αθήνας και των άλλων των πόλεων, παρά να προσπαθήσουν οτιδήποτε άλλο, που μπορεί να απαιτεί κάποιου τύπου εκπαίδευση και επιπλέον δέσμευση.
Οπως και να έχει, η αγορά εκεί έξω έχει συγκεκριμένες ανάγκες και προσφέρει σημαντικά περισσότερα από την κοπιαστική, επικίνδυνη, υπεραπλουστευτική και εν πολλοίς ανειδίκευτη, χωρίς καμία προοπτική, μεταφορά φαγητού πόρτα – πόρτα. Φεύγοντας από εκεί με το ζόρι θα τους έχει μείνει το δίπλωμα μοτοσικλέτας γιατί απλούστατα το όχημα θα έχει ρετάρει…
