Ξέρω ότι συμβαίνει. Οτι είναι, κατά κάποιον τρόπο, αναμενόμενο. Οτι πρόκειται για το αποτέλεσμα της «συνεργασίας» μιας ιδέας που διεγείρει το συλλογικό θυμικό με τους νόμους του εμπορίου. Θυμάμαι, για παράδειγμα, λίγο μετά το 2000, όταν – θεωρώ λόγω του πολέμου στο Ιράκ – είχε καταγραφεί παγκοσμίως μια αντιπολεμική και αντισυστημική τάση, μεγάλοι οίκοι μόδας λάνσαραν ανάλογα σύμβολα, όπως το σήμα της ειρήνης, ως πανάκριβα αξεσουάρ. Είναι κακό; Δεν ξέρω. Είναι ωστόσο η συμβολοποίηση με σκοπό την εμπορευματοποίηση μιας ιδέας. Ή ενός μύθου όπως σκέφτηκα όταν είχα δει κάποτε σε σουβενιρομάγαζο το πορτρέτο του Τσε να διακοσμεί προφυλακτικά – ίσως ως χιουμοριστικό υπαινιγμό για το πώς κάνει κάτι η επανάσταση.
Κάτι ανάλογο βλέπω να συμβαίνει και με το κίνημα Free Palestine. Γίνεται όλο και περισσότερο «αφίσα, κάρτα, κορνίζα». Η παλαιστινιακή σημαία μπήκε αρχικά ως στάμπα σε πάνινες τσάντες και στη συνέχεια σε τισέρτ. Και μέχρι εδώ καλά, ας πούμε ότι είναι «αναγνωριστικά στοιχεία». Στο εμπόριο όμως, όταν γίνει η αρχή, η συνέχεια είναι ανεξέλεγκτη. Ο νόμος της προσφοράς και της ζήτησης, σου λέει – και δεν είναι τυχαίο ότι η προσφορά προηγείται της ζήτησης.
Και τι δεν έχω δει τον τελευταίο καιρό. Τη σημαία και τα χρώματα της Παλαιστίνης σε δαχτυλίδια, σκουλαρίκια, μπρασελέ. Σε καπέλα, καπελαδούρες και κασκέτα. Προχθές, στην παραλία, είδα θερμός με το σύνθημα Free Palestine. Και μια φίλη μού έστειλε φωτογραφία με κύριο που άπλωνε στην άμμο πετσέτα με την αφίσα της ταινίας “Kill Bill”, όπου όμως ο τίτλος είχε γίνει “Kill Bibi” η Ούμα Θέρμαν με την ολόσωμη κίτρινη φόρμα και τη σπάθα ήταν στη θέση της. Εχω δει επίσης σαγιονάρες με «αναφορές» στην παλαιστινιακή σημαία, πανάκριβα αθλητικά, δερμάτινα σανδάλια. Στα μαγαζιά με σουβενίρ, πλάι στα «γλυπτά» με κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική, έχουν αρχίσει να εμφανίζονται «παλαιστινιακές» κούπες. Να μη μιλήσω για το πριντ «καφίγια» που άρχισαν πλέον να το υιοθετούν και κάποιοι οίκοι.
Ναι, ξέρω, ο κόσμος έχει την ανάγκη να εκδηλώσει τη στήριξή του στους άμαχους της Γάζας, και πολύ καλά κάνει. Εχουμε όμως σκεφτεί ότι, εκμεταλλευόμενοι αυτή την ανάγκη και, κυρίως, το δράμα ενός λαού, κάποιοι βγάζουν λεφτά; Οτι στήνεται ένα εμπόριο που δεν συνεισφέρει τίποτα επί της ουσίας, κολακεύει όμως τον ναρκισσισμό της διαμαρτυρίας; Διότι αυτός που φοράει «παλαιστινιακή» βερμούδα, έστω και αν έχει αγνές προθέσεις, στην ουσία περιφέρει το δικό του ηθικό πλεονέκτημα.
Μια καλή ιδέα θα ήταν τα χρήματα από αυτό το εμπόριο να συγκεντρώνονταν σε ένα ελεγχόμενο ταμείο και να διετίθεντο για ανθρωπιστική βοήθεια. Ας βρεθεί τρόπος να γίνει και εγώ θα ανοίξω βιοτεχνία με καφίγιες.
Παραθεριστική διαμαρτυρία
Ενας άλλος κίνδυνος για δίκαια καθ’ όλα κινήματα είναι το να εκπέσουν σε θέαμα (είναι κι αυτό το «χάπενινγκ» που μπήκε στη ζωή μας πριν από λίγες δεκαετίες και χάθηκε η μπάλα). Μεθαύριο, σου λέει, στα νησιά και σε άλλα θέρετρα, ραντεβού να διαμαρτυρηθούμε για την Παλαιστίνη. Λίγο μετά το μπάνιο και λίγο πριν από τις ποτάρες, θα βάλουμε πάνω από τις βερμούδες τις καφίγιες μας και θα βροντοφωνάξουμε τα συνθήματά μας. Και θα βγουν καταστηματάρχες από μπραντσάδικα, «μεταουζερί» και καφτανάδικα (μαγαζιά που πουλάνε καφτάνια) να μας χειροκροτήσουν.
Τώρα εγώ γιατί τραγουδάω εκείνο το τραγούδι του Σταύρου Κουγιουμτζή σε στίχους Μιχάλη Μπουρμπούλη που λέει «Σου στέλνω χαιρετίσματα με δυο μικρά πουλιά / λιγότερα συνθήματα και πιο πολλή δουλειά»;
