Σ.Σ. Καρυάς: Μνημείο θηριωδίας του ναζισμού

Ιστορικός τόπος κηρύχθηκε ο Σταθμός της Καρυάς στη Φθιώτιδα από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεώτερων Μνημείων, καθώς αποτελεί τεκμήριο της καταναγκαστικής εργασίας στην Ελλάδα. Η Καρυά βρισκόταν στην περιοχή της ιταλικής κατοχής, αλλά οι Γερμανοί είχαν πλήρη έλεγχο του σιδηροδρομικού δικτύου. Η στρατηγική σημασία του σημείου ήταν καθοριστική, καθώς εκεί η γραμμή περνούσε κοντά στο Λειανοκλάδι, σημαντικό σταθμό διαλογής. Το 1943, εβραίοι άνδρες από τη Θεσσαλονίκη οδηγήθηκαν στην Καρυά για καταναγκαστική εργασία. Εκεί, υπό τη διοίκηση της γερμανικής οργάνωσης Todt, και με σκοπό την εξυπηρέτηση των στρατιωτικών αναγκών της Βέρμαχτ, κλήθηκαν να διανοίξουν μια σιδηροδρομική τομή μήκους 100 και βάθους 20 μέτρων σε βραχώδη βουνοπλαγιά, ώστε να δημιουργηθεί παρακαμπτήρια γραμμή στη διαδρομή Αθήνα – Θεσσαλονίκη. Οι υποσιτισμένοι και εξουθενωμένοι εργάτες αναγκάζονταν να σπάζουν πέτρες με τα χέρια και να φορτώνουν βαγονάκια υπό βίαιες συνθήκες. Πολλοί πέθαναν είτε από εξάντληση είτε από εκτελέσεις. Μετά την ολοκλήρωση των έργων, το εργοτάξιο εγκαταλείφθηκε. Οι ξύλινοι στρατώνες αφαιρέθηκαν από αντάρτες και σήμερα σώζονται μόνο ένα πέτρινο κτίριο και ένα πηγάδι. Το έγκλημα των Ναζί στην Καρυά τεκμηριώνεται από το φωτογραφικό αρχείο του γερμανού μηχανικού Χανς Χέρμαν Ρέσλερ, το οποίο διασώθηκε το 2002 από τον Ανδρέα Ασσαέλ, γιο επιζώντα του Ολοκαυτώματος και στο οποίο περιλαμβάνονται πολύτιμες φωτογραφίες που τεκμηριώνουν τις απάνθρωπες συνθήκες καταναγκαστικής εργασίας εκατοντάδων Ελλήνων Εβραίων από το γκέτο της Θεσσαλονίκης στο εργοτάξιο της Καρυάς το 1943.