«Το να γράφεις είναι σαν να πέφτεις {LF}σε τρικυμισμένη θάλασσα»

Η τελευταία φορά που συγκινήθηκα ήταν πριν από καιρό στην αναμονή ενός ιατρείου όταν χτύπησε το τηλέφωνο. Η γραμματέας υπενθύμιζε το ραντεβού σε μια γυναίκα στην άλλη γραμμή. Ξαφνικά η φωνή της έκανε μια μικρή παύση, χαμήλωσε και είπε «συλλυπητήρια». Τότε ακριβώς σκέφτηκα πως η ακύρωση ενός ραντεβού ορισμένες φορές σημαίνει και την ακύρωση της ίδιας της ζωής.

Αν μπορούσα να γράφω μετά μουσικής, θα επέλεγα μουσικές που έντυσαν ταινίες του παγκόσμιου κινηματογράφου, όπως του Nino Rota, καθώς επίσης τα ορχηστρικά του Μάνου Χατζιδάκι.

Το πιο οδυνηρό στη διαδικασία της συγγραφής είναι η ίδια η συγγραφή. Είναι σαν να στέκεσαι στα βράχια και να πέφτεις σε τρικυμισμένη θάλασσα με τη θέλησή σου. Ετσι, ζεις για ένα διάστημα στο σκοτάδι του βυθού, τα πνευμόνια σου πονάνε από την ασφυξία, σχεδόν αμφίβιο συνηθίζεις στον πόνο. Τότε ακριβώς βγαίνεις στο φως. Οσο διαρκεί η διαδικασία της γραφής, ο χρόνος είναι αμείλικτος, σταματημένος στο μηδέν. Επειτα οι δείκτες του ρολογιού κινούνται ξανά. Μέχρι να βρεις την επόμενη ταραχώδη θάλασσα για την καταβύθισή σου.

Τρία βιβλία που θα πρότεινα οπωσδήποτε για μια βιβλιοθήκη Λυκείου θα ήταν Η ζωή εδώ και τώρα της βραβευμένης με Νομπέλ ποιήτριας Βισουάβα Σιμπόρσκα, το δυστοπικό μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας του Τζορτζ Οργουελ 1984 / Ο Μεγάλος Αδερφός και, τέλος, Η δίκη του Φραντς Κάφκα, για τη σπουδαιότητα και τη διαχρονικότητά τους. Και πολλά ακόμα βεβαίως βιβλία – παράθυρα ελλήνων και ξένων συγγραφέων, που αποτελούν αφορμή για συζήτηση.

Η κριτική που αποδέχομαι αφορά οτιδήποτε συμβάλλει στη βελτίωσή μου ως ανθρώπου και ποιήτριας. Μεγάλη σημασία έχουν ο τρόπος, η ειλικρίνεια και η αγάπη με τα οποία γίνεται μια κριτική. Τότε το όφελος φτάνει στο αποκορύφωμά του.

Η αυτοκριτική ξεκινάει από τον καθρέφτη μου και επεκτείνεται στα κείμενά μου στην οθόνη του υπολογιστή και στα τετράδια. Γίνεται με αυστηρότητα και αυτοαγάπη και έχει ως στόχο το να μπορώ να κοιτάζω στα μάτια μου την αλήθεια, να με γνωρίζω ολοένα και πιο βαθιά και να γράφω με ειλικρίνεια. Μόνο έτσι, νομίζω, καταφέρνουμε να πλησιάσουμε τον Αλλο, να τον αγαπήσουμε και να τον αποδεχτούμε.

Η αρχή ενός κλασικού βιβλίου που ζηλεύω είναι οι πρώτες λέξεις της Αννας Καρένινα του Λέοντος Τολστόι, για την αλήθεια και την οδύνη που κουβαλούν: «Ολες οι ευτυχισμένες οικογένειες μοιάζουν μεταξύ τους, αλλά κάθε δυστυχισμένη οικογένεια είναι δυστυχισμένη με τον δικό της μοναδικό τρόπο».

Οταν ακούω για την «κρίση της λογοτεχνίας» ή τη «λογοτεχνία της κρίσης», σκέφτομαι ότι δεν είναι άσχετα μεταξύ τους. Εξάλλου η λογοτεχνική γραφή, και η τέχνη εν γένει, είναι ένας ζωντανός οργανισμός που αναπνέει στον κόσμο που ζούμε. Βρίσκεται εντός ιστορικής πραγματικότητας. Δεν μπορεί να είναι ξεκομμένη από την κοινωνία και το παρόν της και γι’ αυτό συνομιλεί διαρκώς μαζί τους. Πρόκειται για μια σχέση αμφίδρομη.