Η επέλαση των Γάλλων

Ενα από τα καλύτερα «σκληρά» αστυνομικά μυθιστορήματα του βέλγου συγγραφέα Ζορζ Σιμενόν (1903-1989), είναι η βάση του ψυχολογικού δράματος «Ο θάνατος της Μπελ» (Belle, Γαλλία, 2024) του Μπενουά Zακό, ταινίας που ξεχωρίζει με άνεση ανάμεσα στις νέες παραγωγές της κινηματογραφικής εβδομάδας που αρχίζει από σήμερα. Οπως τα περισσότερα των «σκληρών» μυθιστορημάτων του πολυγραφότατου Σιμενόν, ο «Θάνατος της Μπελ» (εκδόσεις Αγρα) έχει σε πρώτο πλάνο όχι τόσο το μυστήριο αυτό καθαυτό αλλά μια αίσθηση αβεβαιότητας που επικρατεί καθ’ όλη τη διάρκειά του. Οπως ο Σιμενόν στις σελίδες του, έτσι και ο Ζακό με τις εικόνες του, παρακολουθεί, «αμίλητα», ασχολίαστα, τα γεγονότα που ξεκινούν από τη στιγμή που η φιλοξενούμενη στο σπίτι ενός ζευγαριού (Σαρλότ Γκενσμπούρ, Γκιγιόμ Κανέ) βρίσκεται δολοφονημένη. Στο σπίτι ήταν ο άντρας αλλά λέει ότι κοιμόταν. Ολα τα βλέμματα πάνω του. Ομως το αν είναι ή όχι ο δολοφόνος, παύει κάποια στιγμή να είναι θέμα πρωταρχικής σημασίας. Ο ίδιος ο χαρακτήρας του άντρα, η στάση του, το γεγονός ότι απαντά στις περισσότερες ερωτήσεις με «ναι» ή «όχι», το ότι χειρίζεται κάθε τι που συμβαίνει γύρω του λες και δεν έχει κανένα συναίσθημα, ή λες και το θέμα δεν τον αφορά καν (όχι όμως με ψυχρότητα), είναι το στοιχείο που δίνει στην ταινία χαρακτήρα. Ο άντρας δεν θα κάνει καμία κίνηση για να υπερασπιστεί τον εαυτό του γιατί δεν πιστεύει ότι χρειάζεται υπεράσπιση, κάτι που από μόνο του τον ενοχοποιεί περισσότερο. Τον απομονώνουν, του επιβάλλουν να πάρει άδεια από το σχολείο όπου διδάσκει, τον αποπαίρνουν προκλητικά, τον ανακρίνουν και εκείνος τα δέχεται όλα αδιαμαρτύρητα. Δεν θα υψώσει ποτέ τη φωνή, δεν θα χάσει ποτέ την ψυχραιμία του. Και γι’ αυτούς ακριβώς τους λόγους, το ενδιαφέρον μας απέναντί του δεν θα μειωθεί ποτέ σε αυτή την υποδειγματικής οικονομίας ταινία (μόλις μιάμιση ώρα) την οποία σκέφτεσαι για πολύ αφότου τελειώσει.

Ενας σκύλος στο εδώλιο

Στον Μεσαίωνα γινόταν συνέχεια, τα ζώα κατηγορούνταν για… μαγεία, δικάζονταν και…  καταδικάζονταν. Αλλά ο Μεσαίωνας ήταν… Μεσαίωνας. Είναι δυνατόν σήμερα, να συμβαίνει κάτι παρόμοιο; Μα και βέβαια είναι! Αρκεί να δει κανείς τη «Δίκη ενός σκύλου» (Le Procès du chien, Γαλλία / Ελβετία, 2024) της οποίας η ιστορία τοποθετείται στην Ελβετία αλλά είναι εμπνευσμένη από (τουλάχιστον) ένα περιστατικό, το οποίο συνέβη στη Γαλλία, στην καρδιά του… «πολιτισμού». Εν ολίγοις, το περιστατικό επίθεσης ενός σκύλου εναντίον μιας γυναίκας θα σημάνει τη δίκη του ίδιου του σκύλου με το ενδεχόμενο θανατικής ποινής ανοιχτό! Γυναίκα το «θύμα» (Αναμπέλα Μορέιρα), γυναίκα η δικηγόρος της (Αν Ντορβάλ), γυναίκα και η δικηγόρος του σκύλου που υποδύεται η σκηνοθέτρια της ταινίας Λετισιά Ντος. Αρα, κατά κάποιο τρόπο, έχουμε να κάνουμε με μια καθαρά γυναικεία (πέρα από το απολύτως παρανοϊκή) υπόθεση η οποία πυροδοτείται από ένα εξαιρετικά καλογραμμένο σενάριο στο οποίο το σκυλί δείχνει να είναι το μόνο λογικό πλάσμα! Η δικηγόρος της ενάγουσας χρησιμοποιεί την ηθική για τις προσωπικές της πολιτικές φιλοδοξίες, το «θύμα» του σκύλου είναι μια φτωχή μετανάστρια από την Πορτογαλία και η δικηγόρος του σκύλου, ο άξονας της ιστορίας και η αφηγήτριά της, έχει πολλά προσωπικά ζητήματα να λύσει, κυρίως με τον εαυτό της. Παρά τον κωμικό τόνο της, η ταινία της Ντος, στο τέλος σε αφήνει με ένα σφίξιμο στο στομάχι. Γιατί σου υπενθυμίζει το κτήνος που μπορεί στ’ αλήθεια να γίνει ο άνθρωπος.

Εμμονή με την Τζέιν Οστεν

Ο λογοτεχνικός «εθισμός», η εμμονή με κάποιον συγκεκριμένο συγγραφέα, το πάθος για το έργο του, η ανάγνωση των κειμένων του και η εμπέδωση σε αυτά, ίσως να μην είναι φαινόμενο συχνό, δεν είναι όμως και εντελώς σπάνιο. Η ιδέα αυτή στηρίζει ικανοποιητικά την ταινία «Η Τζέιν Οστεν με κατέστρεψε» (Jane Austen Wrecked My Life, Γαλλία, 2024) στην οποία μια νεαρή Γαλλίδα, η Αγκάτ (Καμίγ Ράδερφορντ), είναι τόσο παθιασμένη με την προσωπικότητα και το έργο της Τζέιν Οστεν (1775-1817) που το μόνο που επιθυμεί είναι να βιώσει τον έρωτα σαν σε μυθιστόρημα της βρετανίδας συγγραφέα και να γίνει, βεβαια, η ίδια συγγραφέας. Δεν θα περάσει πολύς χρόνος για να υποψιαστείς ότι κάποια στιγμή κάτι θα τη «συνεφέρει» γιατί μια τέτοια κατάσταση δεν είναι φυσιολογικό να συνεχιστεί για πολύ. Αυτή η αλλαγή και το πώς θα προκύψει, είναι που απασχολεί τη σκηνοθέτιδα Λορά Πιανί, η οποία στην πορεία πλάθει διάφορες συμπαθητικές μικροκαταστάσεις σχετικές με την Αγκάτ και τη φιλοσοφία της για τη ζωή. Χωρίς να αποτελεί κάτι σπουδαίο, η «Τζέιν Οστεν» διακρίνεται από μια ειλικρινή ευαισθησία και ευγένεια, όπως και ένα διακριτικό χιούμορ που πηγάζει από αυτήν ακριβώς την αλλόκοτη συμπεριφορά της Αγκάτ που με τον τρόπο της κάνει μια ρομαντική αλλά και σνομπίστικη αντεπίθεση στον σύγχρονο κόσμο του κυνισμού που την αφήνει εντελώς αδιάφορη.

{MES}Μεταφυσικός τρόμος{MES}
Η κατάρα των Αζτέκων «περιορισμένη» σε έναν σιδηροδρομικό σταθμό της Βαρκελώνης είναι το πλαίσιο στο οποίο κινείται το ισπανικό μεταφυσικό θρίλερ {ARXTR}«Τελευταίος σταθμός Ροκαφόρτ»{ARXTR} (Estación Rocafort, Ισπανία, 2024, 90’) του Λούις Πριέτο. Οσο ήσυχος δείχνει ο ερημικός σταθμός, τόσο τρόμο κρύβει (μάλιστα, ο σταθμός αυτός έχει στην πραγματικότητα τη φήμη του καταραμένου). Κάποιος που το γνωρίζει καλά είναι ένας πρώην αστυνομικός και αργότερα συγγραφέας (Ξαβιέ Γκουτιέρεζ), ο οποίος έζησε εκεί τη χειρότερη εμπειρία της ζωής του και εξαιτίας της αποσύρθηκε από το επάγγελμα. Το παρελθόν του αστυνομικού θα βρεθεί ξανά μπροστά του όταν μια νεαρή κοπέλα, υπάλληλος του σταθμού (Ναταλία Αζαχάρα) αρχίζει και «βλέπει» φρικαλέα πράγματα ζώντας από τη δική της πλευρά εφιαλτικές καταστάσεις που είχαν πριν χρόνια συμβεί εκεί. Η συνθήκη σε ταινίες αυτού του τύπου είναι ότι οι εξηγήσεις περιττεύουν και πολλά πράγματα αναγκαζόμαστε να τα δεχτούμε μέσα στο «κάδρο» της μεταφυσικής που στόχο έχει να προκαλέσει τρόμο στον θεατή – όπως και γίνεται. Οντως, ο τρόμος εδώ είναι συχνά υπόγειος, εσωτερικός, ή προκύπτει μέσα από σκιές σε στιγμές που δεν το περιμένεις, όχι όμως με τη μουσική στη διαπασών για να σε ξεκουφάνει αλλά ακόμα και χωρίς καθόλου μουσική, κάτι που λειτουργεί αποτελεσματικότερα.
{MES}Επίσης στις αίθουσες{MES}
Το μενού των νέων ταινιών της εβδομάδας συμπληρώνουν η περιπέτεια Φόρμουλα 1 {ARXTR}«F1»{ARXTR} (ΗΠΑ, 2025) του Τζόζεφ Κοζίνσκι (Top Gun Maverick) με τον Μπραντ Πιτ σε ρόλο πρώην οδηγού που επιστρέφει στις πίστες, το θρίλερ {ARXTR}«M3gan 2.0»{ARXTR} (ΗΠΑ, 2025) του Τζέραρντ Τζόνστον, όπου η κούκλα – μηχανή θανάτου της πρώτης ταινίας (M3gan) επιστρέφει σε νέες περιπέτειες που στοχεύουν αμείλικτα τη νοημοσύνη του θεατή και το ακατάληπτο ελληνικό φιλμ {ARXTR}«Eidyllia»{ARXTR} (2025) του Γιώργου Παπαγαρουφάλη, το οποίο κάποια σχέση φαίνεται να έχει με το γύρισμα μιας ανεξάρτητης ελληνικής ταινίας σχετικής με τη θρησκεία και παράλληλα με τις παραισθησιογόνες ουσίες που δοκιμάζει το δημιουργικό ντουέτο της στην επαρχία, τις οποίες ουσίες θαρρείς ότι έχει πάρει η ίδια η ταινία.
{MES}Τρεις επανεκδόσεις{MES}
Οι τρεις καλές επανεκδόσεις της εβδομάδας είναι η {ARXTR}«Αποστροφή»{ARXTR} (Repulsion, Αγγλία, 1965) του Ρόμαν Πολάνσκι, σημείο αναφοράς στον κινηματογραφικό τρόμο και ίσως το πιο επιτυχημένο «κλειστοφοβικό θρίλερ» όλων των εποχών με πρωταγωνίστρια την Κατρίν Ντενέβ, η επική {ARXTR}«Αποστολή»{ARXTR} (The mission, ΗΠΑ / Αγγλία / Γαλλία, 1986) του Ρόλαν Τζοφέ, μια ιστορία μεταμέλειας με φόντο τη Νότια Αμερική του 18ου αιώνα, όπου ένας σκληρός δουλέμπορος (Ρόμπερτ Ντε Νίρο), στρέφεται μετανιωμένος προς τη θρησκεία μέσω ενός ιησουίτη ιερέα (Τζέρεμι Αϊρονς) και ο {ARXTR}«Ανθρωπος που γνώριζε πολλά»{ARXTR} (The man who knew too much, ΗΠΑ, 1956) του Αλφρεντ Χίτσκοκ, μια κοσμοπολίτικη ταινία μυστηρίου με τους Τζέιμς Στιούαρτ και Ντόρις Ντέι εις αναζήτηση του απαχθέντος παιδιού τους σε Μαρόκο και Ευρώπη. Αυτή η ταινία όπου ακούγεται και το βραβευμένο με Οσκαρ τραγούδι «Que sera, sera» είναι το μοναδικό ριμέικ που γύρισε ποτέ ο Χίτσκοκ και μάλιστα ταινίας του ιδίου, 22 χρόνια πριν στην Αγγλία.