Τι εξετάζει το Συμβούλιο της Επικρατείας και τι προβλέπει η κοινοτική οδηγία

Σημαντικές προσδοκίες για τη μερική ή πλήρη επαναφορά των δώρων στο Δημόσιο (13ος και 14ος μισθός) δημιουργεί η πρόσφατη συζήτηση στη μείζονα Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας, έπειτα από αγωγή εκπαιδευτικού δημοσίου υπαλλήλου που διεκδικεί την καταβολή δώρων για τα έτη 2023 και 2024. Κομβικό σημείο στη διαδικασία αποτέλεσε η επίκληση της Οδηγίας 2022/2041/ΕΕ, η οποία στοχεύει στη διασφάλιση επαρκούς κατώτατου μισθού και στη σύγκλιση των όρων αμοιβής μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στα κράτη-μέλη της ΕΕ.

Η Οδηγία μεταφέρθηκε στην ελληνική έννομη τάξη με τον Νόμο 5163/2024, ο οποίος καθόρισε τον εισαγωγικό μισθό στο Δημόσιο στα 880 ευρώ – ίσο με τον κατώτατο στον ιδιωτικό τομέα. Ωστόσο, σε αντίθεση με τον ιδιωτικό τομέα, όπου οι εργαζόμενοι λαμβάνουν κανονικά δώρα Χριστουγέννων και Πάσχα, οι δημόσιοι υπάλληλοι παραμένουν αποκλεισμένοι από την καταβολή των δύο επιπλέον μισθών. Το κενό αυτό ερμηνεύεται από τους ενάγοντες ως παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης, βάσει τόσο του Συντάγματος όσο και του ευρωπαϊκού δικαίου.

Παρά το γεγονός ότι το Μισθοδικείο πρόσφατα απέρριψε την επαναφορά των δώρων στους συνταξιούχους δικαστές, νομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι η απόφαση αυτή δεν προδικάζει την έκβαση της υπόθεσης για τους εν ενεργεία δημοσίους υπαλλήλους, καθώς διαφέρει τόσο το αντικείμενο όσο και το συνταγματικό και κοινοτικό πλαίσιο αξιολόγησης.

Η Ολομέλεια του ΣτΕ καλείται να εξετάσει εάν η χρονική περίοδος της επίδικης αγωγής εμπίπτει στο χρονικό πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας, εάν οι όροι της επιβάλλουν de facto εξίσωση μισθών και παροχών και κατά πόσο τα κράτη-μέλη έχουν περιθώριο να διαφοροποιούν την πολιτική αμοιβών στο Δημόσιο. Επίσης, θα πρέπει να αξιολογηθεί η εξέλιξη του δημοσιονομικού πλαισίου της χώρας, καθώς και η νομοθετική μεταχείριση των δημοσίων υπαλλήλων σε σύγκριση με τους ιδιωτικούς εργαζομένους.

Το οικονομικό κόστος

Το οικονομικό βάρος μιας ενδεχόμενης επιστροφής υπολογίζεται από το Γενικό Λογιστήριο σε 1,6 δισ. ευρώ ετησίως, εάν εφαρμοστεί πλήρως. Εναλλακτικά, η χορήγηση ενός ειδικού επιδόματος, ως υποκατάστατο των δώρων, θα περιόριζε την επιβάρυνση στα 350-400 εκατ. ευρώ. Δεν αποκλείεται, επίσης, το ενδεχόμενο η απόφαση του ΣτΕ να μην είναι απολύτως δεσμευτική ως προς τη μορφή της επιστροφής, αφήνοντας στην κυβέρνηση περιθώριο για σταδιακή εφαρμογή ανάλογα με τις δημοσιονομικές δυνατότητες.

Σε περίπτωση θετικής έκβασης, η εφαρμογή της απόφασης του ΣτΕ θα απαιτήσει είτε άμεση νομοθετική παρέμβαση είτε διοικητική πράξη της κυβέρνησης, η οποία και θα αναλάβει το πολιτικό κόστος της επιλογής. Η απόφαση αναμένεται να καθαρογραφεί εντός του β’ εξαμήνου 2025, αλλά οι πολιτικές της συνέπειες αναμένονται να αποτυπωθούν νωρίτερα στη δημόσια συζήτηση.