«Οι μουσικοί πρέπει να μένουν ανοιχτοί στο απρόβλεπτο»

Μια γιορτή που ανοίγει έναν ακόμη δρόμο στην εξερεύνηση, θα μπορούσε να υποτιτλίσει το 2ο Φεστιβάλ Κρουστών στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ, το οποίο στήνει μια σκηνή όπου η παράδοση συναντά τον αυτοσχεδιασμό – και το αντίθετο. Απρόβλεπτες συναντήσεις όπως αυτή με το διεθνώς αναγνωρισμένο σύνολο OPERcussion, αλλά και αυτοσχεδιαστικές διαδρομές από σπουδαίους καλλιτέχνες όπως η ομάδα Seli Kanou, μουσική και χορός, το τρίο των Χάικ Γιαζιτζιάν, Γιώτη Κιουρτσόγλου και Βαγγέλη Καρίπη, ο ντράμερ και συνθέτης Σερτζάν Ιβάνοβιτς με το σχήμα Modular την Πέμπτη στις 20.30. Ιδανική εισαγωγή είναι, μία ώρα νωρίτερα, η συναυλία του διακεκριμένου φλαουτίστα της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης Γιάννη Ανισέγκου, υπό τον τίτλο «Drum ‘n’ Breath», που συμπράττει με το μουσικό σύνολο κρουστών Arrhythmic Percussion. Μαζί με τους Κώστα Αργυρόπουλο, Δημήτρη Ζαχαράκη, Πανάγιω Καραμούζη, Καζούγιο Τσουνεχίρο στα κρουστά θα παρουσιάσουν έργα των Αντρέ Ζολιβέ, Τζορτζ Κραμπ, Ιάννη Ξενάκη, Αρβο Περτ και Ριουίτσι Σακαμότο. Πρόκειται, όπως λέει ο Γιάννης Ανισέγκος, για «πέντε έργα συνθετών διαφορετικής καταγωγής αλλά με κοινό στοιχείο την ανάγκη για διερεύνηση του μυστηρίου και του τελετουργικού κάθε πρωτόγονης καλλιτεχνικής έκφρασης του ανθρώπου. Πρόθεσή μας είναι να προσκαλέσουμε το ακροατήριο να συμμετάσχει μαζί μας σε μια σύντομη μουσική τελετουργία μέσα από τη χρήση δύο εκ των αρχαιότερων μουσικών οργάνων, των κρουστών και του αυλού».

Η φιλοσοφία πίσω από αυτή τη μουσική προσέγγιση αποκαλύπτει πώς η διαφορετική φύση του ήχου του φλάουτου και των κρουστών δημιουργεί μια ιδιαίτερη δυναμική. «Ο διαφορετικός τρόπος με τον οποίο παράγεται ο ήχος στο φλάουτο και στα κρουστά δημιουργεί μια ιδιαίτερη πρόκληση για τη συνύπαρξή τους. Από τη μία το φλάουτο βασίζεται στην αναπνοή, από την άλλη τα κρουστά στη φυσική πράξη της κρούσης. Το φλάουτο, ως μονοφωνικό πνευστό, δημιουργεί τονικά ύψη και σχηματίζει μελωδίες. Τα κρουστά, αντίθετα, προσφέρουν ένα τεράστιο φάσμα ηχοχρωμάτων, συνηχήσεων και πολυρυθμικών δομών. Τα έργα της συναυλίας λειτουργούν σαν ένας ανορθόδοξος διάλογος ανάμεσα στον αέρα και την κρούση, αναδεικνύοντας τη διαφορετική φύση του ήχου και τις άπειρες εκφραστικές του δυνατότητες».

Το Arrhythmic Percussion παίζει με την έννοια του ρυθμού. Πιστεύετε ότι υπάρχει χώρος για «απορυθμισμένες» εμπειρίες στη μουσική αντίληψη του σημερινού κοινού;

Η δομή και η αποδόμηση του ρυθμού στη μουσική είναι δύο στοιχεία ανεξάρτητα, που συμπληρώνουν όμως το ένα το άλλο. Στο πρόγραμμα της συναυλίας μας τα δύο αυτά στοιχεία εναλλάσσονται διαρκώς μεταξύ τους. Θεωρώ εξίσου δύσκολη την υποταγή του εκτελεστή σε ένα αυστηρό σύστημα μετρικών αξιών, όπως αυτό εμφανίζεται στα έργα των Ξενάκη και Ζολιβέ, όσο και τη μίμηση των στοιχείων της φύσης απαλλαγμένης από συμμετρίες της παραδοσιακής σημειογραφίας που χρησιμοποιούν οι Σακαμότο και Κραμπ.

Το φεστιβάλ αναδεικνύει την πολυπολιτισμικότητα των κρουστών, από τη Δυτική Αφρική μέχρι τα Βαλκάνια. Ποια είναι η θέση της σύγχρονης λόγιας μουσικής μέσα σε αυτό το ηχητικό σύμπαν;

Ο ρυθμός ως απαρχή της μουσικής έκφρασης και επικοινωνίας από την ιστορία της ανθρωπότητας συναντάται σε κάθε γωνιά της γης, σε κάθε χρονική περίοδο και σε κάθε πολιτισμό. Η κατανόηση και οργάνωση του χρόνου αποτελούσαν αρχέγονη ανάγκη του ανθρώπου. Αυτό που ίσως άλλαζε σε κάθε πολιτισμό και σε κάθε εποχή είναι η χρήση και η σημειογραφία του ρυθμού. Η σύγχρονη λόγια μουσική ενσωματώνει όλες τις παραδόσεις και τα μουσικά ρεύματα του παρελθόντος, πειραματίζεται, διερευνά και πηγαίνει ακόμα παραπέρα. Το πεδίο είναι ελεύθερο και ανεξάντλητο. Ο κάθε συνθέτης έχει στη διάθεσή του όλα αυτά τα διαφορετικά στοιχεία και προσπαθεί εκεί μέσα να βρει την ταυτότητά του.

Ανήκετε στην Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, ένα σώμα με κλασικό ρεπερτόριο. Ποιοι είναι οι εσωτερικοί «συντονισμοί» που απαιτούνται από έναν μουσικό όταν κινείται από το συμφωνικό στο εναλλακτικό πεδίο;

Οταν ένας μουσικός εισέρχεται σε ένα νέο και άγνωστο για εκείνον πεδίο, θεωρώ σημαντικό να παραμένει ανοιχτός στην αποδοχή του διαφορετικού και απρόβλεπτου. Η δουλειά της ορχήστρας είναι άρρηκτα δεμένη με την αναζήτηση τονικού συντονισμού και συγκερασμού μεταξύ των οργάνων. Η απουσία σαφώς ορισμένου τονικού ύψους στα περισσότερα κρουστά όργανα με φέρνει αντιμέτωπο με έναν τελείως διαφορετικό και άγνωστο κόσμο. Παράλληλα, το τεράστιο δυναμικό εύρος και η ποικιλία των ηχοχρωμάτων των κρουστών οργάνων αποτελούν για μένα μια μεγάλη πρόκληση στη δημιουργία διαλόγου ανάμεσα στο φλάουτο και τα κρουστά.