Κοντά στη ρήξη η Συμφωνία Σύνδεσης με το Ισραήλ;

Τον περασμένο Σεπτέμβριο, όταν η τότε υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, η «πράσινη» Αναλένα Μπέρμποκ, είχε προειδοποιήσει πως η στρατιωτική πίεση του Ισραήλ θέτει σε κίνδυνο τους ομήρους της Χαμάς στη Γάζα, οι Χριστιανοδημοκράτες τής είχαν ασκήσει έντονη κριτική. Πολύ πιο πρόσφατα, στη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου εν όψει των ομοσπονδιακών εκλογών, ο υποψήφιος του CDU, Φρίντριχ Μερτς, υποσχέθηκε να συνεχίσει να προμηθεύει με όπλα το Ισραήλ και να υποδεχθεί στη Γερμανία τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, παρά το ένταλμα σύλληψης που εκκρεμεί σε βάρος του από το ΔΠΔ της Χάγης. Και εντούτοις, αυτή την εβδομάδα, ο καγκελάριος Μερτς άσκησε επανειλημμένως δριμεία κριτική στην κυβέρνηση Νετανιάχου για τις «ακατανόητες» πλέον, στα μάτια του, επιχειρήσεις του ισραηλινού στρατού στη Γάζα, με τον υπουργό Εξωτερικών του, Γιόχαν Βάντεφουλ, να προειδοποιεί ότι προϋπόθεση για τις εξαγωγές όπλων είναι η μη παραβίαση του διεθνούς δικαίου.

Η αλλαγή είναι αισθητή στη στάση της Γερμανίας, όπως είναι αισθητή και στη στάση της ΕΕ συνολικά: λίγες ημέρες προτού αποφασίσει τελικά η τελευταία την επανεξέταση της Συμφωνίας Σύνδεσης με το Ισραήλ, η Κάγια Κάλας ήταν πεπεισμένη, σύμφωνα με το Politico, πως δεν υπήρχε η απαραίτητη πλειοψηφία.

Δέκα από τα 27 κράτη-μέλη, βέβαια, ανάμεσά τους η Γερμανία, η Ιταλία και η Ελλάδα, αντιτάχθηκαν στην αναθεώρηση αυτής της Συμφωνίας. Ακόμα και μεταξύ των 17 που τη στήριξαν, με πιο πρόσφατη προσθήκη στον κατάλογο τη Γαλλία, αρκετά κράτη θα προτιμούσαν να αποδειχθεί αρκετή αυτή η λεκτική πίεση στην κυβέρνηση του Ισραήλ. Το μείζον ερώτημα λοιπόν είναι: Και αν δεν αποδειχθεί αρκετή;

Η ΕΕ έχει ήδη αναστείλει, από το 1996, συνολικά 26 συμφωνίες σύνδεσης με άλλες χώρες – τον Νίγηρα, τη Συρία, την Καμπότζη… Δεν υπάρχει όμως τυποποιημένη διαδικασία, πρόκειται για μια ad hoc επανεξέταση, χωρίς ακριβή μέθοδο ή καθορισμένο χρονοδιάγραμμα. Γνωρίζουμε πως έχει κληθεί να τη διενεργήσει η διπλωματική υπηρεσία της Κάλας, και δη η υπηρεσία του πρώην ειδικού απεσταλμένου για τα ανθρώπινα δικαιώματα Ολοφ Σκουγκ, Νο 2 σήμερα στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει επίσης να εμπλακεί σε αυτό το έργο, καθώς πολλές πολιτικές συνεργασίας και εμπορίου εμπίπτουν στις αρμοδιότητές της. Οπως αναφέρει όμως πηγή της διπλωματικής υπηρεσίας στη «Le Monde», «όλοι αναμένουν μια πιθανή έλλειψη ενθουσιασμού από την Κομισιόν» για το θέμα.

Ούτως ή άλλως, η ακύρωση ολόκληρης της Συμφωνίας Σύνδεσης θα απαιτούσε ευρωπαϊκή ομοφωνία, ένα απίθανο σενάριο. Μια ενισχυμένη πλειοψηφία, ωστόσο, θα μπορούσε να αναστείλει τμήματά της – για παράδειγμα, τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου που επιτρέπει τις αδασμολόγητες ισραηλινές εξαγωγές στην ΕΕ, τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του Ισραήλ, ή τη συμμετοχή του στο Horizon, το εμβληματικό πρόγραμμα επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας της ΕΕ.

Σε αυτό το φόντο, δε, το ισραηλινό ΥΠΕΞ εξαπέλυσε χθες δριμεία επίθεση κατά του γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, κατηγορώντας τον για «σταυροφορία εναντίον του εβραϊκού κράτους», μετά τη δημόσια έκκλησή του προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να «σκληρύνουν τη συλλογική θέση» τους απέναντι στο Ισραήλ εάν δεν βελτιωθεί άμεσα η ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα, τονίζοντας παράλληλα ότι η αναγνώριση ενός παλαιστινιακού κράτους, υπό προϋποθέσεις, «δεν είναι απλώς ηθικό καθήκον, αλλά πολιτική αναγκαιότητα».

«Αντί να ασκήσει πίεση στους τζιχαντιστές τρομοκράτες, ο Μακρόν θέλει να τους ανταμείψει με ένα παλαιστινιακό κράτος», ανέφερε το ισραηλινό υπουργείο. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η εθνική του εορτή θα είναι η 7η Οκτωβρίου», πρόσθεσε, αναφερόμενο στην άνευ προηγουμένου πολύνεκρη επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ το 2023, που πυροδότησε τον πόλεμο στη Γάζα.