Μία χρονιά – ορόσημο για το ποδόσφαιρο

Κύμα ρατσισμού

Το 1993 το κύμα ρατσισμού ολοένα μεγάλωνε. Η δυσωδία του ήταν αισθητή σε ολόκληρη την Ευρώπη, σαν εφιάλτης που επανέρχεται, ενώ συνέβαιναν εγκλήματα και ψηφίζονταν νόμοι εναντίον των μεταναστών από τις πρώην αποικίες. Πολλοί λευκοί νέοι δεν έβρισκαν δουλειά και την πλήρωναν όσοι είχαν σκούρο δέρμα. Εκείνη τη χρονιά πρωταθλήτρια Ευρώπης αναδείχθηκε για πρώτη φορά μια γαλλική ομάδα, η Ολιμπίκ Μαρσέιγ.

Το γκολ της νίκης ήταν έργο του Μπαζίλ Μπολί, ενός Αφρικανού από την Ακτή Ελεφαντοστού, με κεφαλιά ύστερα από κόρνερ που εκτέλεσε ένας άλλος Αφρικανός, ο Αμπεντί Πελέ, γεννημένος στην Γκάνα. Ταυτόχρονα, κανείς δεν μπορούσε να αρνηθεί, ούτε οι πιο ένθερμοι και τυφλοί οπαδοί της ανωτερότητας της λευκής φυλής, ότι οι καλύτεροι παίκτες της Ολλανδίας ήταν οι βετεράνοι Ρούουντ Γκούλιτ και Φρανκ Ράικαρντ, παιδιά σκουρόχρωμων από το Σουρινάμ, και ότι ο Αφρικανός Εουσέμπιο ήταν ο καλύτερος ποδοσφαιριστής της Πορτογαλίας.

Ο Ρούουντ Γκούλιτ, η «Μαύρη Τουλίπα», ήταν δηλωμένος εχθρός του ρατσισμού. Με την κιθάρα στο χέρι, παράλληλα με τους αγώνες, τραγούδησε σε αρκετές συναυλίες εναντίον του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική, και το 1987, όταν αναδείχθηκε κορυφαίος παίκτης της Ευρώπης, αφιέρωσε τη χρυσή μπάλα του στον Νέλσον Μαντέλα, που βρισκόταν πολλά χρόνια φυλακισμένος επειδή είχε διαπράξει το έγκλημα να πιστεύει ότι οι μαύροι είναι κι αυτοί άνθρωποι.

Ο Γκούλιτ εγχειρίστηκε τρεις φορές στο ίδιο γόνατο. Και τις τρεις φορές οι αθλητικοί σχολιαστές τον είχαν ξεγράψει. Ομως εκείνος αναστήθηκε, με τη θέλησή του και μόνο: «Οταν δεν παίζω, είμαι σαν μωρό χωρίς πιπίλα». Τα γρήγορα, εύστοχα πόδια του και η επιβλητική του κορμοστασιά, με τη σγουρή του χαίτη ράστα, τον έκαναν λαϊκό ίνδαλμα στις ισχυρότερες ομάδες της Ολλανδίας και της Ιταλίας. Αντίθετα, δεν τα πήγαινε καθόλου καλά με τους προπονητές, ούτε με τη διοίκηση της ομάδας, καθώς είχε την κακή συνήθεια να είναι ανυπάκουος και να καταδικάζει την κουλτούρα του χρήματος που κάνει το ποδόσφαιρο μια αξία παραπάνω στο χρηματιστήριο.

Η πατροκτονία

Στα τέλη του χειμώνα του 1993 η Εθνική Κολομβίας έπαιξε στο Μπουένος Αϊρες έναν αγώνα για τα προκριματικά του Μουντιάλ. Οταν οι Κολομβιανοί παίκτες μπήκαν στο γήπεδο, τους σφύριξαν, τους αποδοκίμασαν, τους έβρισαν. Οταν βγήκαν, το κοινό τούς αποχαιρέτησε όρθιο, με ζητωκραυγές που ακούγονται μέχρι σήμερα. Η Αργεντινή έχασε 5-0. Ως συνήθως, τον σταυρό σήκωσε ο  τερματοφύλακας, όμως η ξένη νίκη γιορτάστηκε όπως ποτέ άλλοτε.

Ολοι ανεξαιρέτως οι Αργεντινοί ευχαριστήθηκαν το θαυμάσιο παιχνίδι των Κολομβιανών, που ήταν μια απόλαυση για τα μάτια: ένας χορός των ποδιών, που δημιουργούσε τη δική του μουσική, με χορογραφικές αλλαγές.
Ο «Πίμπε» Βαλντεράμα ήταν μεγαλείο. Εκείνος ο μαύρος, παιδί του λαού, έκανε τους πρίγκιπες να ζηλέψουν, και οι μαύροι παίκτες ήταν οι βασιλιάδες της γιορτής: τον Περέα δεν τον έφτανε κανείς, τον «Τρένο» Βαλένσια δεν τον σταματούσε τίποτα, κανείς δεν τα έβγαζε πέρα με τα πλοκάμια του Ασπρίγια, που τον αποκαλούσαν «χταπόδι», και κανείς δεν μπορούσε να ανακόψει τους κεραυνούς του Ρινκόν. Από το χρώμα της επιδερμίδας και το χρώμα της χαράς, η ομάδα αυτή θύμιζε την Εθνική Βραζιλίας στις καλές της εποχές.

Οι Κολομβιανοί ονόμασαν εκείνη τη συντριβή των Αργεντινών «πατροκτονία». Γιατί μισό αιώνα νωρίτερα ήταν Αργεντινοί οι πατέρες του ποδοσφαίρου στην Μπογκοτά, το Μεντεγίν και το Κάλι, αν και ο Πεδερνέρα, ο Ντι Στέφανο, ο Ρόσι, ο Ριάλ, ο Ποντόνι και ο Μορένο είχαν γεννήσει ένα γιο που τους είχε βγει μάλλον Βραζιλιάνος.

Το γκολ του Ζίκο

1993 και η Κασίμα έπαιζε με την Τοχόκου Σεντάι στο Τόκιο, στον τελικό του Αυτοκρατορικού Κυπέλλου. Ο Βραζιλιάνος Ζίκο, το αστέρι της Κασίμα, πέτυχε το γκολ της νίκης, ένα από τα ωραιότερα γκολ της καριέρας του. Η μπάλα έφτασε σ’ αυτόν με διαγώνια σέντρα από δεξιά. Ο Ζίκο, που εκείνη τη στιγμή βρισκόταν στο ημικύκλιο της περιοχής, μπήκε στην περιοχή, αλλά πήδηξε νωρίτερα. Οταν κατάλαβε ότι η μπάλα βρισκόταν πίσω του, γύρισε στον αέρα και, οριζοντιωμένος ακόμα, τη χτύπησε με τακουνάκι. Ηταν ένα ανάποδο ψαλίδι, απ’ την ανάποδη.  «Μπορείς να μου περιγράψεις το γκολ;» παρακαλούσαν οι τυφλοί.

Ο μέρμηγκας κι ο τζίτζικας

Την ίδια εποχή ο γλεντζές τζίτζικας νίκησε το εργατικό μυρμήγκι 2-0. Στον τελικό του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος αναμετρήθηκαν η Γερμανία και η Δανία. Οι γερμανοί παίκτες είχαν έρθει έπειτα από νηστεία, αποχή και σκληρή δουλειά. Ο Δανοί είχαν έρθει έπειτα από μπίρες, γυναίκες και ξάπλα στον ήλιο. Η Δανία είχε αποκλειστεί στα προκριματικά και οι παίκτες της είχαν πάει διακοπές όταν κλήθηκαν, την τελευταία στιγμή, να αντικαταστήσουν τη Γιουγκοσβλαβία, απούσα λόγω πολέμου.  Δεν είχαν καιρό ούτε διάθεση για προπόνησn κι εξάλλου έπρεπε να τα βγάλουν πέρα χωρίς τον καλύτερο παίκτη τους, τον Μίκαελ Λάουντρουπ, με το χαρούμενο κι εύστοχο πόδι, που μόλις είχε κερδίσει το Κύπελλο Πρωταθλητριών με τη φανέλα της Μπαρτσελόνα. Η γερμανική ομάδα αντίθετα, έπαιξε στον τελικό με τον Ματέους, τον Κλίνσμαν και όλα τα αστέρια της. Η Γερμανία που όφειλε να κερδίσει, έχασε από τη Δανία, που δεν είχε καμιά υποχρέωση κι έπαιξε σαν να ήταν το γήπεδο μια προέκτασn της παραλίας.