Τι θα δούμε να αλλάζει στην επόμενη δεκαετία;

Τι μέλλει γενέσθαι στην αγορά της τέχνης έως το 2034; Πώς θα διαμορφωθεί το τοπίο και ποιοι παράγοντες αναμένεται να έχουν καταλυτικό ρόλο στις εξελίξεις; Ερωτήματα που ταλανίζουν επαγγελματίες του χώρου και συλλέκτες, αλλά των οποίων η απάντηση αν και δεν είναι εύκολη, δεν είναι και αδύνατον να διατυπωθεί.

Οι περισσότερες εκθέσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας βασίζονται στα δεδομένα των προηγούμενων ετών. Με βάση τα γεωπολιτικά γεγονότα, τις διεθνείς τάσεις και την εικόνα της αγοράς συνοψίζουν την ευρύτερη εικόνα και τολμούν βραχυπρόθεσμες προβλέψεις που κινούνται στο ασφαλές εύρος που δίνει η διατύπωση «συγκρατημένη αισιοδοξία».

Πιο τολμηρή, ωστόσο, είναι η έκθεση που κοινοποίησε η διεθνής εταιρεία ερευνών αγοράς Expert Market Research, με έδρα στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς επιχειρεί να «δει» το τοπίο σε βάθος σχεδόν δεκαετίας. Και προβλέπει ότι η αγορά τέχνης θα παρουσιάσει σύνθετο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 3,10% την περίοδο 2025 – 2034, που σε απόλυτους αριθμούς μεταφράζεται σε 99,65 δισ. δολάρια. Για να γίνει σαφής η άνοδος που προβλέπει η συγκεκριμένη έκθεση θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι κατά το 2024 ο τζίρος στον κλάδο της αγοράς τέχνης ανήλθε σε 73,43 δισ. δολάρια.

Στους παράγοντες που θα συμβάλλουν προς αυτή την αναπτυξιακή κατεύθυνση είναι ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η πλήρης τεκμηρίωση προέλευσης των έργων, καθώς και η διεύρυνση των μορφών τέχνης, που περιλαμβάνει πλέον και ψηφιακά έργα. Επιπλέον, οι θεσμικές επενδύσεις και οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες που περιλαμβάνουν και την τέχνη συμβάλλουν στη διεύρυνση της αγοράς, σηματοδοτώντας τη σταδιακή ωρίμανση ενός συστήματος που συνδυάζει τον πολιτισμό με την οικονομία.

Αναλυτικότερα η έκθεση υποστηρίζει πως η ψηφιοποίηση που χτύπησε την πόρτα και του κόσμου της τέχνης επ’ αφορμή της πανδημίας έχει πλέον εισβάλλει δυναμικά μέσω εικονικών εκθέσεων και ψηφιακών δημοπρασιών οι οποίες πλέον έχουν καθιερωθεί διευρύνοντας τη βάση των συλλεκτών. Παράλληλα η «φούσκα» των NFTs μπορεί να έχει εκτονωθεί, η υποδομή και το ενδιαφέρον για την ψηφιακή ιδιοκτησία διατηρούνται, ωστόσο, σε υψηλά επίπεδα.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην αυξανόμενη παρουσία νεαρών συλλεκτών με πολυπολιτισμικό προφίλ οι οποίοι δείχνουν σαφή προτίμηση στη σύγχρονη, ψηφιακή και κοινωνικά ευαισθητοποιημένη τέχνη με έμφαση στη διαφορετικότητα, γεγονός που αναδιαμορφώνει τον τρόπο προώθησης και πώλησης των έργων.

Ως σημαντικός παράγοντας αναφέρεται, επίσης, τόσο η παγκοσμιοποίηση όσο και οι αναδυόμενες αγορές της Ασίας και της Μέσης Ανατολής σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η τέχνη πλέον αντιμετωπίζεται ξεκάθαρα ως επενδυτικό προϊόν που εντάσσεται στα χαρτοφυλάκια με ποικίλες μορφές.

Τέλος ιδιαίτερη μνεία γίνεται στον ρόλο των φουάρ, ο οποίος, σύμφωνα με την έκθεση, παραμένει καίριος, είτε πρόκειται για την παραδοσιακή μορφή τους, είτε για υβριδικά μοντέλα παρουσίασης. Ευέλικτες στρατηγικές όπως οι pop – up παρουσιάσεις και οι ψηφιακές πλατφόρμες εκτιμάται ότι θα συνεισφέρουν στη διεύρυνση του αγοραστικού κοινού και των νέων συνηθειών που αυτό υιοθετεί.

Ο Εγγονόπουλος ξεπέρασε τον Παρθένη

Σε τιμή υπερδιπλάσια της αρχικής εκτίμησης πωλήθηκε το απόγευμα της Τετάρτης στη δημοπρασία του οίκου Βέργος η ελαιογραφία του Νίκου Εγγονόπουλου «Η θέα της πόλεως» (φωτογραφία). Ο πλειοδότης το απέκτησε προς 352.168 ευρώ όταν η αρχική εκτίμηση κυμαινόταν μεταξύ 100.000 και 150.000 ευρώ. Το συγκεκριμένο έργο ξεπέρασε το ακριβότερο από πλευράς εκτίμησης έργο της δημοπρασίας, εκείνο του Κωνσταντίνου Παρθένη «Νεκρή φύση με ιαπωνικό βάζο» με τιμή εκκίνησης τις 120.000 ευρώ και ανώτατη εκτίμηση 160.000 ευρώ, το οποίο εν τέλει άλλαξε χέρια προς 152.488 ευρώ. Το τρίτο – βάσει των εκτιμήσεων έργο της βραδιάς – ένα Τριπλό Σινιάλο του Τάκι και τιμή εκκίνησης 80.000 ευρώ δεν κατάφερε να πωληθεί, με αποτέλεσμα να βρεθεί στην τριάδα των πιο ακριβών έργων η δημιουργία του Θεόφιλου «Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης καταδιώκων τον Ρεσίτ Πασά», η οποία πωλήθηκε προς 134.552 ευρώ όταν η ανώτατη εκτίμηση είχε οριστεί στις 90.000 ευρώ. Από τις ενδιαφέρουσες στιγμές της δημοπρασίας ήταν και η πώληση όχι ενός έργου του δημοφιλούς λαϊκού ζωγράφου αλλά της φουστανέλας του, η οποία πωλήθηκε προς 26.910 ευρώ αν και είχε εκτιμηθεί προς 7.000 ευρώ. O συνολικός τζίρος της δημοπρασίας έφτασε τα 2,2 εκατ. ευρώ και πωλήθηκε το 70% των 163 έργων που περιελάμβανε ο κατάλογος.

Η εξαγορά της Artnet ταράζει τα νερά

Αλλαγή στο τοπίο της παγκόσμιας αγοράς τέχνης και μάλιστα σοβαρή αποτελεί η εξαγορά της δημοφιλούς πλατφόρμας Artnet από την Beowolff Capital έναντι 73,7 εκατ. δολαρίων. Η επενδυτική εταιρεία, που έχει ήδη αποκτήσει το 65% των μετοχών της Artnet, σκοπεύει να την αποσύρει από το Χρηματιστήριο της Φρανκφούρτης και να ολοκληρώσει την εξαγορά με πρόταση προς τους υπόλοιπους μετόχους. Η Artnet που ιδρύθηκε το 1989 από τον Χανς Νόιεντορφ – τον πρώτο που δημιούργησε μια διαδικτυακή πλατφόρμα δημοσίευσης τιμών έργων τέχνης, καθιστώντας διαφανή και προσβάσιμα τα δεδομένα των δημοπρασιών σε παγκόσμιο επίπεδο – έχει καθιερωθεί ως βασικός παίκτης στην παγκόσμια αγορά τέχνης. Η Beowolff Capital, η οποία έχει ήδη εξαγοράσει και την Artsy, επιδιώκει να δημιουργήσει ένα διασυνδεδεμένο ψηφιακό σύστημα με τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, ενισχύοντας την καινοτομία και την πρόσβαση στον κόσμο της τέχνης.