«Εχουμε φτάσει στον κανιβαλισμό σε live streaming»

Μια κωμωδία με γκόθικ αισθητική, γεμάτη ανατροπές, για τη φαιδρότητα του μικροαστικού κόσμου είναι η «Βεγγέρα» του Ηλία Καπετανάκη στο ανέβασμα της Σοφίας Μαραθάκη για το Εθνικό Θέατρο, που συνεχίζεται έως την 1η Ιουνίου. Σαν ένα χορογραφημένο κόμικ, που αντλεί έμπνευση από τη συνήθεια των οικογενειών να ανταλλάσσουν επισκέψεις. Στην υπόθεση, η οικογένεια Νερουλού δέχεται ξαφνικά την επίσκεψη του κυρίου και της κυρίας Στενού, οι οποίοι συνοδεύονται από τον εργένη ανιψιό τους Νίκο. Εκείνος δράττεται της ευκαιρίας προκειμένου να δει από κοντά τις κόρες της οικογένειας Νερουλού που τόσο θαυμάζει από μακριά στους περιπάτους και στα νυφοπάζαρα. Στην ουσία, ελπίζει ότι θα μπορούσε μία εξ αυτών να είναι η μελλοντική του συμβία. Οικοδεσπότες και επισκέπτες αδυνατούν να συνεννοηθούν, το πρωτόκολλο καλής συμπεριφοράς πάει περίπατο και ένα κωμικό χάος προκαλεί ανατροπές και παρεξηγήσεις, οδηγώντας τη βεγγέρα στην απόλυτη καταστροφή. Για το ανέβασμα η σκηνοθέτρια μίλησε στο «Νσυν».

Μετά τη σκηνοθεσία του «Γενικού Γραμματέα» επιστρέφετε στον Καπετανάκη. Τι είναι αυτό που σας συγκινεί στο έργο και στο ύφος του;

Η σάτιρα και ο αυτοσαρκασμός είναι πεδία που με ενδιαφέρουν ιδιαίτερα, ίσως επειδή θεωρώ ότι είναι από τις λειτουργίες που μαs βοηθάνε να αντέξουμε την αθλιότητα της καθημερινότητας. Ο Καπετανάκης είναι καταπληκτικός συγγραφέας. Οσο για την επιλογή της «Βεγγέρας», δεν ήταν δική μου πρόταση, επιλέχθηκε από τον προηγούμενο καλλιτεχνικό διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου, τον Γιάννη Μόσχο.

Ποια ήταν η σκηνοθετική ανάγνωση για το έργο;

Το αντιμετώπισα σαν μια ιστορία τρόμου και γελοιότητας. Προσπάθησα να αναδείξω τη μουσικότητα του κειμένου και να ερευνήσω την ακρότητα της συνθήκης της υποχρεωτικής συναναστροφής. Με ενδιέφερε η διερεύνηση του πόσο τερατώδεις γινόμαστε στην καθημερινότητά μας.

Ως σκηνοθέτρια, τι σας ενδιαφέρει περισσότερο: να «διαβάσετε» ένα έργο ή να το «αποδομήσετε»;

Και τα δύο αλλά και τίποτα από τα δύο. Με ενδιαφέρει να σχετιστώ με το έργο, να βρω κάτι που να με αφορά.

Η «Βεγγέρα» φαίνεται να ισορροπεί ανάμεσα στην παρωδία, τη φάρσα και το υπαρξιακό βάθος. Πώς διαχειριστήκατε τη συνύπαρξη κωμικού και τραγικού;

Το έργο είναι ένα μονόπρακτο με μεγάλη πυκνότητα νοημάτων, πολλά μικροσυμβάντα και ανατροπές. Λόγω της έκτασής του, έχει κυρίως φαρσικά στοιχεία αλλά οι χαρακτήρες εμφανίζουν στιγμιαία συμπτώματα υπαρξιακού κενού. Αυτές οι στιγμιαίες αποκαλύψεις δεν προλαβαίνουν να εξελιχθούν ούτε να βαθύνουν στα πλαίσια του συγκεκριμένου έργου. Λειτουργούν πιο πολύ σαν υπενθύμιση ότι υπάρχει και μια σκοτεινιά σε όλο αυτό. Μια ματαιότητα και πολλή άγνοια. Τη συνύπαρξη των διαφορετικών στοιχείων τη διαχειρίστηκα τόσο με τη χρήση των θεατρικών μέσων (κίνηση, μουσική, σχήμα και χρώμα) όσο και με την ανάδειξη των αντιφάσεων των χαρακτήρων.

Η «Βεγγέρα» αποτυπώνει με ακρίβεια τη φαιδρότητα του μικροαστισμού. Πόσο διαχρονικός θεωρείτε ότι είναι αυτός ο κόσμος και πόσο μας αφορά σήμερα;

Θεωρώ ότι είναι απόλυτα διαχρονικός αυτός ο κόσμος και αυτός ο φαιδρός μικροαστισμός έχει πλέον χάσει τα ταξικά του χαρακτηριστικά κι έχει ταξιδέψει κάθετα σε όλες τις κοινωνικές τάξεις. Η μπουρδολογία, η κομπορρημοσύνη, η υποκρισία, ο χλευασμός δεν έχουν όρια όταν κοιτάξουμε με απόσταση και προσοχή τη σφαγή που ζούμε καθημερινά, θα αντιληφθούμε ότι το σύμπαν του έργου μάς αφορά.

Το φαινόμενο μοιάζει χαριτωμένο αλλά κρύβει και πολλή κοινωνική καταπίεση. Πιστεύετε πως οι σύγχρονες «βεγγέρες» – είτε σε κοινωνικά δίκτυα είτε σε οικογενειακά τραπέζια – έχουν εξίσου καταπιεστική ή γελοία διάσταση;

Σαφέστατα. Μάλιστα με την εμπλοκή των κοινωνικών δικτύων, την αντικειμενοποίηση της εικόνας μας, τη συνεχή έκθεσή μας στη γνώμη των άλλων, ακόμα και αγνώστων, φτάνουμε στον κανιβαλισμό σε live streaming…