Ενα Μπούκερ που «γιορτάζει τις διαφορές μας»

Μια ριζοσπαστική αγγλική μετάφραση όμορφων, γεμάτων ζωντάνια ιστοριών κέρδισε τις προτιμήσεις της επιτροπής του Διεθνούς Βραβείου Μπούκερ ξεχωρίζοντας την ινδή συγγραφέα Μπάνου Μούσταγκ και το βιβλίο της «Heart Lamp», μεταφρασμένο από την Ντίπα Μπάστι από τη γλώσσα Κάναντα. Η συγγραφέας, κατά την αποδοχή του βραβείου της, δήλωσε ότι αυτή η διάκριση σηματοδοτεί κάτι περισσότερο από προσωπικό επίτευγμα, ως μια επιβεβαίωση ότι τα μέλη της παγκόσμιας κοινότητας μπορούν να ευημερήσουν «όταν αγκαλιάζουμε τη διαφορετικότητα, γιορτάζουμε τις διαφορές μας και εξυψώνουμε ο ένας τον άλλον. Σε έναν κόσμο που συχνά προσπαθεί να μας διχάσει, η λογοτεχνία παραμένει ένας από τους χαμένους ιερούς χώρους όπου μπορούμε να ζήσουμε μέσα στο μυαλό του άλλου».

Η κάτοχος του φετινού Διεθνούς Μπούκερ, δικηγόρος και σημαντική φωνή της λογοτεχνίας γραμμένης στην Κάναντα, είναι ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών και κατά της θρησκευτικής καταπίεσης. Εχει εκδώσει έξι συλλογές διηγημάτων, ένα μυθιστόρημα, μια συλλογή δοκιμίων και μια ποιητική συλλογή. Τα δώδεκα διηγήματα που περιλαμβάνονται στο «Heart Lamp» γράφτηκαν στο διάστημα 1990-2023 και συνιστούν ένα χρονικό των ζωών των γυναικών στις πατριαρχικές κοινότητες της Νότιας Ινδίας. «Οι ιστορίες μου αφορούν τις γυναίκες. Αναφέρονται στο πώς η θρησκεία, η κοινωνία και η πολιτική απαιτούν την τυφλή υπακοή τους και με απάνθρωπη σκληρότητα τις μετατρέπουν σε υποτελείς. Τα καθημερινά περιστατικά που προβάλλονται στα μέσα ενημέρωσης και οι προσωπικές μου εμπειρίες αποτελούν την έμπνευσή μου. Ο πόνος, τα βάσανα και η ζωή αυτών των αβοήθητων γυναικών δημιουργούν μια βαθιά συναισθηματική αντίδραση μέσα μου. Δεν ασχολούμαι με εκτεταμένη έρευνα. Η καρδιά μου είναι το πεδίο σπουδών μου» λέει η ίδια στη συνέντευξή της στο bookerprizes.com. Η Μπάνου Μούσταγκ προσθέτει ότι τη διαμόρφωσαν οι κοινωνικές συνθήκες της Καρνατάκα της δεκαετίας του 1970. «Ηταν η εποχή των κινημάτων στην Καρνατάκα. Το κίνημα των Ντάλιτ, των αγροτών, το γλωσσικό ζήτημα, το κίνημα της εξέγερσης, οι αγώνες των γυναικών. Παράλληλα με επηρέασε ο περιβαλλοντικός ακτιβισμός και το θέατρο. Η άμεση ενασχόλησή μου με τις ζωές των περιθωριοποιημένων κοινοτήτων, των γυναικών και των όποιων παραμελημένων ατόμων μού έδωσε τη δύναμη να γράψω».

Μετάφραση από την Κάναντα

Η μεταφράστρια του «Heart Lamp» Ντίπα Μπάστι έχει βραβευτεί για πολλές μεταφράσεις της από την Κάναντα. Η γλώσσα Κάναντα ή καναντική ή καναρική είναι μια από τις αρχαίες κλασικές γλώσσες που μιλούν μέχρι και σήμερα στην Ινδία και κυρίως στην πολιτεία της Καρνάτακα 65 εκατομμύρια άνθρωποι. Στην ίδια συνέντευξη η Μπάστι χαρακτήρισε τη διαδικασία της μετάφρασης του «Heart Lamp» ως «μετάφραση με προφορά». Είναι η πρώτη ινδή μεταφράστρια που λαμβάνει το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ, όπως αντίστοιχα είναι η πρώτη φορά για τον ανεξάρτητο εκδοτικό οίκο And Other Stories με έδρα το Σέφιλντ, που εξέδωσε το «Heart Lamp» στην αγγλική γλώσσα. Η επιτροπή του Διεθνούς Μπούκερ σημείωσε εμφατικά για το μεταφραστικό έργο της Μπάστι ότι «επιτυγχάνει τη μετακίνηση από τη μια γλώσσα στην άλλη, περιέχοντας μια πολλαπλότητα αγγλικών. Είναι μια μετάφραση με υφή».