Οι κοινωνικοί προβληματισμοί πίσω από το γκλαμ

Το να πει κανείς ότι το φεστιβάλ των Καννών έχει (και) πολιτικό χαρακτήρα δεν αποτελεί, βέβαια, είδηση. Μπορεί σε επίπεδο φεστιβάλ οι Κάννες να θεωρούνται (και είναι) ο ορισμός του κινηματογραφικού glam, όμως την ίδια ώρα, σε αυτό το σημείο της νότιας Ευρώπης, ηχούν κάθε χρόνο φωνές από όλο τον κόσμο διατυμπανίζοντας προβλήματα από όλο τον κόσμο. Και ακούγονται. Eτσι και φέτος. Ο έντονος πολιτικός χαρακτήρας της φετινής διοργάνωσης φάνηκε από την πρώτη κιόλας μέρα στους προσγειωμένους λόγους των δύο αστέρων της τελετής έναρξης. Την πρόεδρο της φετινής κριτικής επιτροπής γαλλίδα ηθοποιό και παραγωγό Ζιλιέτ Μπινός, η οποία ανέφερε ότι είναι «καθήκον όλων των καλλιτεχνών να καταδικάζουν τους δαίμονες των βαρβαροτήτων μας» (πολέμους, διαταραχή του κλίματος, μισογυνισμό) και τον αμερικανό ηθοποιό και παραγωγό Ρόμπερτ ντε Νίρο, ο οποίος, έχοντας παραλάβει τον ειδικό Χρυσό Φοίνικα για το σύνολο της κινηματογραφικής προσφοράς του, είπε ότι «έχει φτάσει η ώρα για τον κάθε άνθρωπο που ενδιαφέρεται για την ελευθερία να διαμαρτυρηθεί, χωρίς βία αλλά με μεγάλο πάθος και αποφασιστικότητα».

Στάλιν και Γερμανία

Και πράγματι, από τη δική του πλευρά, το φεστιβάλ, ανοίγοντας τα χαρτιά του, παρουσίασε ταινίες που αφουγκράζονται ζητήματα που έχουν απασχολήσει κοινωνίες στο παρελθόν και, δυστυχώς, ακόμα και σήμερα παραμένουν επίκαιρα. Με τους «Δύο κατηγόρους» (επίσημο διαγωνιστικό τμήμα) ο ουκρανός σκηνοθέτης Σεργκέι Λόζνιτσα (αυστηρός κριτής της Ρωσίας μέσω των ταινιών του) επέστρεψε στη σκληρή περίοδο του κομμουνισμού της εποχής του Ιωσήφ Στάλιν και τοποθετώντας την ιστορία του στο 1937 δείχνει πώς ένας ιδεαλιστής, νέος δικηγόρος αποφασισμένος να ξεσκεπάσει ένα σκάνδαλο διαφθοράς στις φυλακές των πολιτικών κρατουμένων, θα βρεθεί μπροστά στο αδιέξοδο ενός συστήματος που τον καταβροχθίζει. Από τη Γερμανία έρχεται μια από τις πιο πολυσυζητημένες αλλά και πιο δύσκολες ως τώρα ταινίες του διαγωνιστικού προγράμματος, ο «Ηχος της πτώσης» (Sound of falling) της Μάσα Σιλίνσκι. Αποδομώντας την κλασική κινηματογραφική αφήγηση και με αποστομωτική έμπνευση, η σκηνοθέτρια μας μεταφέρει σε διάφορες περιόδους της ιστορίας της Γερμανίας, από τις αρχές του περασμένου αιώνα μέχρι τις μέρες μας και μιλάει για τη θέση της γυναίκας με εικόνες που χαράσσονται βαθιά στη μνήμη.

Η παράνοια της Covid

Με το «Eddington», στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, ο Αρι Αστερ, γνωστός από τη σουρεαλιστική ταινία «Ο Μπο φοβάται», επιστρέφει σε μια πιο πρόσφατη κατάσταση «τρέλας», εκείνη της περιόδου της Covid-19. Με κυνικό, διαπεραστικό χιούμορ που συχνά δίνει στην ταινία έναν σουρεαλιστικό τόνο και με άξονα της ιστορίας τη διαμάχη ανάμεσα στον σερίφη και τον δήμαρχο μιας μικρής πόλης ονόματι Εντινγκον (Χοακίν Φίνιξ, Πέδρο Πασκάλ αντιστοίχως), ο Αστερ σχολιάζει τις επιπτώσεις της πανδημίας σε μια ταινία που ξεφεύγοντας από τα στενά όρια ενός μικρόκοσμου γίνεται μια μελέτη της παγκόσμιας παράνοιας που άλλαξε για πάντα τη ζωή μας.

Στα παράλληλα προγράμματα, μια ταινία που επικοινώνησε άψογα με τον κόσμο είναι η τελευταία του Φατίχ Ακίν «Amrum», μια ευχάριστα δοσμένη ιστορία ενηλικίωσης τοποθετημένη στο χωριό Αμρουμ του γερμανικού βορρά στην εκπνοή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Εκεί όπου ένας πιτσιρικάς, του οποίου ο πατέρας πολεμά, προσπαθεί να βρει την ισορροπία ανάμεσα στην τοπική κοινότητα, μια μάνα που είναι μολυσμένη από τον ιό του ναζισμού και τον εαυτό του.

Αναμένονται με ενδιαφέρον

Σήμερα στο τμήμα Ενα Κάποιο Βλέμμα προβάλλεται η ταινία «Αετοί της δημοκρατίας» του Ταρίκ Σαλέχ, ο οποίος πριν από δύο χρόνια είχε κερδίσει το βραβείο σεναρίου για την επίσης πολιτική δημιουργία «Η συνωμοσία του Καΐρου» ενώ αύριο έχει το «Απλό ατύχημα» του Ιρανού Τζαφάρ Παναχί που είναι ένας από τους πολλούς ιρανούς καλλιτέχνες οι οποίοι έχουν ταλαιπωρηθεί αφάνταστα από το καθεστώς της πατρίδας τους επειδή επιμένουν να εκφράζουν ελεύθερα τη γνώμη τους. Με ενδιαφέρον, επίσης, περιμένουμε το ντοκιμαντέρ «Μια φορά στη Γάζα» των Αραμπα και Ταρζάν Νάσερ, ο τίτλος του οποίου μιλάει από μόνος του.