Η σιωπή {LF}του ανέμου {LF}και το κάλεσμα της Σαπφούς

Μια συλλογή ποιημάτων είναι, τις περισσότερες φορές, μια υπόσχεση: μια συμφωνία ανάμεσα στον αναγνώστη και τον χρόνο. Οταν όμως η συλλογή ανήκει στη Σαπφώ – τη γυναίκα-θρύλο, τη φωνή που ακόμα ψιθυρίζει από θραύσματα και καύκαλα παπύρων –, τότε αυτή η συμφωνία μετατρέπεται σε ρίσκο. Και οι εκδόσεις Σαιξπηρικόν φαίνεται να το γνώριζαν καλά όταν τόλμησαν την πιο πλήρη ελληνική έκδοση του ποιητικού της σώματος. O Βασίλης Παπαγεωργίου αναλαμβάνει το απαιτητικό έργο της μετάφρασης και του σχολιασμού του συνόλου των διασωθέντων έργων της Σαπφούς. Αυτή η συλλογή δεν περιορίζεται μόνο στα ολοκληρωμένα ποιήματα, αλλά περιλαμβάνει και τα σπαράγματα, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της ποιητικής κληρονομιάς της.

Η επιλογή να συμπεριληφθούν ακόμη και οι αποσπασματικοί στίχοι αντικατοπτρίζει μια βαθιά εκτίμηση για το έργο της Σαπφούς, αναγνωρίζοντας ότι ακόμη και τα θραύσματα της ποίησής της αποκαλύπτουν το εύρος και το βάθος του ταλέντου της. Ο Παπαγεωργίου, με σεβασμό προς το πρωτότυπο, αποφεύγει τη λογοκρισία ή την παράλειψη δυσνόητων στίχων, επιτρέποντας στον αναγνώστη να έρθει σε άμεση επαφή με το σύνολο του έργου της ποιήτριας.

Η μετάφραση χαρακτηρίζεται από ρέουσα νεοελληνική γλώσσα, διατηρώντας την ποιητικότητα και τη μουσικότητα του αρχαίου κειμένου. Η εισαγωγή και τα σχόλια του μεταφραστή προσφέρουν πολύτιμες ερμηνευτικές κατευθύνσεις, φωτίζοντας τις ποικίλες διαστάσεις της ποίησης της Σαπφούς. Η Σαπφώ δεν σημάδεψε μόνο την ελληνική ιστορία και ποίηση, αλλά και ολόκληρη την οικουμένη, με το έργο και τον βίο της να είναι άρρηκτα συνδεδεμένα.

Η έκδοση αυτή αποτελεί μια πολύτιμη προσθήκη στη βιβλιογραφία για τη Σαπφώ, προσφέροντας στους αναγνώστες την ευκαιρία να εξερευνήσουν την ποίησή της σε όλη της την έκταση και πολυπλοκότητα. Το μεγαλύτερο επίτευγμα της έκδοσης όμως δεν βρίσκεται ούτε στη φιλολογική πληρότητα ούτε στην προσεγμένη τυπογραφική αισθητική της – αν και τα δύο είναι αξιόλογα. Βρίσκεται στην ατμόσφαιρα. Η Σαπφώ εδώ δεν παρουσιάζεται ως σχολαστικό αντικείμενο φιλολογικής ανατομίας, αλλά ως παρουσία: σχεδόν ως σκιά που περνά πάνω απ’ τη σελίδα την ώρα που διαβάζεις. Δεν σε καλεί να την ερμηνεύσεις· σε καλεί να την αισθανθείς.

Στις μέρες μας, όπου ο ερωτισμός εκπίπτει σε προϊόν και η σιωπή θεωρείται αμηχανία, η φωνή της Σαπφούς – αποσπασματική, ψιθυριστή, και γι’ αυτό βαθιά σωματική – είναι μια πρόκληση. Και ταυτόχρονα, μια παρηγοριά. Η ποίησή της δεν ζητά κατανόηση. Ζητά επαφή. Και η παρούσα έκδοση το επιτυγχάνει με τρόπο που είναι σπάνιος: με σεβασμό, με τόλμη και, πάνω απ’ όλα, με αγάπη.

Διαβάζοντας, δεν νιώθεις ότι μελετάς μια αρχαία ποιήτρια. Νιώθεις ότι σου γράφει ένα γράμμα κάποια που ερωτεύτηκε χθες βράδυ.