Το βλέμμα του Μπέρνι Σάντερς στην Coachella

Εκεί στην κοιλάδα της Coachella, όπου κάθε χρόνο ένα φεστιβάλ μουσικής συναγωνίζεται έννοιες της μόδας, της απενοχοποιημένης συμπεριφοράς και της ελεύθερης σκέψης και βέβαια των εμπορικών μεγαθηρίων εμφανίστηκε και ο «κόκκινος» γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς. Ανέβηκε μάλιστα στη σκηνή, για να προαναγγείλει την περφόρμερ Κλάιρο, αλλά κυρίως για να διαβάσει τις σημειώσεις του καλώντας τη νεανική ομήγυρη σε πολιτική αφύπνιση και αντίσταση στο δόγμα MAGA. Βρήκε ευήκοα ώτα. Ομως δεν έπαυε να ήταν παράταιρος μέσα στη μάζα ενός πλήθους που έμαθε οι ερωτικές σχέσεις του να εκπορεύονται από τον πορνογραφικό μισογυνισμό, καθοριστικό για τα πρότυπα της ποπ αισθητικής των δεκαετιών 1990 και 2000.

Κανείς βέβαια δεν πρόκειται να κατηγορήσει τον Σάντερς ότι ρίχνει κάποιο βαρύ ανδρικό βλέμμα σαδιστικής κυριαρχίας (που θα έλεγε και η πρωθιέρεια του μαχητικού φεμινισμού Αντρέα Βόρκιν) πάνω στα σώματα των μουσικών της Coachella. Ομως όλα είναι παράταιρα σε μια χώρα όπου οι σύγχρονες αντιπαραθέσεις των υποστηρικτών της Ακρας Δεξιάς με τους πολιτικούς τους αντιπάλους εμπεριέχουν επιχειρήματα μισογυνισμού και συνθήματα όπως «Το κορμί σου, η επιλογή μου».

Ωστόσο στην Coachella οι γυναίκες της ποπ μουσικής δηλώνουν φεμινίστριες και το εκφράζουν με το ντύσιμό τους πάνω στη σκηνή (και μέσα στο Instagram) με ό,τι πιο μικροσκοπικό και αποκαλυπτικό πάνω τους. Οι Tyla, Megan Thee Stalion, Victoria Monet αντλούν από πρότυπα πoρνό και τα χρησιμοποιούν ως εργαλεία ενδυνάμωσης, αντιστρέφοντας (;) το ντύσιμο που μετατρέπει τη γυναίκα σε αντικείμενο. Είναι όμως το porn chic αποδεικτικό γυναικείας δύναμης;

Η Σόφι Γκίλμπερτ, συγγραφέας και βραβευμένη με Pulitzer δοκιμιογράφος, εξηγεί στη συνέντευξή της στο Atlantic πως υπάρχει μια αναζωπύρωση του είδους της προσβλητικής και απάνθρωπης συμπεριφοράς που είδαμε να αναπτύσσεται στην ποπ κουλτούρα κατά τη δεκαετία του 2000. Η ίδια αναπτύσσει τη θεωρία της ότι αυτό συμβαίνει επειδή ορισμένα είδη πορνό έχουν μυήσει πολλούς ανθρώπους στη σκληρότητα. «Το νήμα της έρευνάς μου έδειχνε ότι κάθε φορά που εμφανιζόταν η λέξη “ενδυνάμωση”, αναπόφευκτα χρησιμοποιούνταν για να πουλήσει ένα προϊόν που δεν αφορούσε καθόλου το να κάνει τις γυναίκες ισχυρές. Για παράδειγμα τα wonderbras, (σ.σ. οι στηθόδεσμοι με ενίσχυση) εξακολουθούν να πωλούνται ως “ενδυναμωτικά” αξεσουάρ», παρατηρεί η συγγραφέας του βιβλίου «Girl on Girl».

Το πορνοσίκ αναδύθηκε στη μόδα στα μέσα της δεκαετίας του ’90, ως απόγονος του αυστηρού μινιμαλισμού και ως ανατροπή του. Η απογυμνωμένη σάρκα των νεαρών μοντέλων που κυκλοφορούσαν στις πασαρέλες με λεπτά φορέματα κομπινεζόν συνεχίστηκε με τα προκλητικά ερωτικά βίντεο της Madonna αλλά και της έφηβης τότε Μπρίτνεϊ Σπίαρς. Στο μεταξύ οι γυναικείοι χιπ χοπ στίχοι γίνονταν δημοφιλείς μετακινώντας τα όρια της μουσικής στην αποδοχή τραγουδιών που μιλούσαν για την εξερεύνηση της ερωτικής επιθυμίας μέσα από συμπεριφορές υποδούλωσης, χειραγώγησης, εξάρτησης, βίας. Το 1996, το ντεμπούτο άλμπουμ της Lil’ Kim, «Hard Core», άνοιξε με κάτι που ακουγόταν σαν ηχογράφηση ενός άντρα που πήγαινε σε ένα σινεμά ενηλίκων, αγόραζε ένα εισιτήριο για μια ταινία πορνό, ξεκούμπωνε το παντελόνι του και αυνανιζόταν ακουστικά όταν η Kim εμφανιζόταν ως πρωταγωνίστρια. Η πολιτιστική κυριαρχία του πορνό προωθούσε ένα πολύ πιο οπισθοδρομικό σύνολο σεξουαλικών προτύπων, υπογραμμίζοντας ότι οι γυναίκες υπήρχαν μόνο για την ευχαρίστηση των ανδρών.

Κριτική στη σεξουαλική ειλικρίνεια

H ειλικρίνεια λόγου γύρω από σεξουαλικά θέματα θεωρείται σήμερα στοιχείο γυναικείας ενδυνάμωσης. Ωστόσο η Σόφι Γκίλμπερτ στο βιβλίο της «Girl on Girl: How Pop Culture Turned a Generation of Women Against Themselves» που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Penguin Random House εκφράζει τον σκεπτικισμό της για αυτόν τον νέο φεμινισμό που τροφοδοτήθηκε από τη διείσδυση του πορνό στην ποπ κουλτούρα, εμπλουτίζοντας τη συζήτηση που ανοίγει η σύγχρονη φεμινιστική θεωρία. Η Γκίλμπερτ ασχολείται με τα πιο πλούσια σε πληροφορίες πολιτιστικά αντικείμενα της εποχής, τη μουσική, τον κινηματογράφο, την τηλεόραση, τη μόδα, αλλά και τη σκανδαλοθηρική δημοσιογραφία. Εξετάζει το ανδρικό (επιθεωρητικό πάνω στο γυναικείο σώμα) βλέμμα των παπαράτσι, καταγράφει το τραχύ χιούμορ των πρώιμων εκπομπών τηλεριάλιτι και μιας εκκολαπτόμενης κουλτούρας του Διαδικτύου που ήταν μοχθηρή προς τις γυναίκες που βρίσκονταν στο προσκήνιο και επιζήμια για όσες δεν ήταν. Η συγγραφέας αποδίδει πολλά από τα κυρίαρχα θέματα της περιόδου και του  τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι γυναίκες δημοσίως, στην άνοδο του διαδικτυακού πορνό. Το οποίο απέκτησε ευρεία επιρροή καθώς άρχισε να επιδρά στο συλλογικό ασυνείδητο της Αμερικής (και όχι μόνο). Και τα συμπεράσματά της οδηγούν στη διαπίστωση ότι ένα αμερικανικό μείγμα υπερβολής, υλισμού και λατρείας της εξουσίας συγκρούστηκε με τα αντιδραστικά, πουριτανικά και σοβινιστικά πολιτιστικά ρεύματα της εποχής.