Κινηματογραφική «σούπα»

Με το «Παρίσι του Σουλεϊμάν» (L’ histoire de Souleymane, Γαλλία, 2024) ο Μπορίς Λοζίν φτιάχνει το πορτρέτο ενός νεαρού αφρικανού μετανάστη στο Παρίσι, ο οποίος παλεύει με τις καθημερινές αντιξοότητες και με το όνειρο να περάσει τις «εξετάσεις» της συνέντευξης αίτησης ασύλου. Με άλλα λόγια (και όπως εύκολα μπορεί κανείς να υποψιαστεί), μιλάμε για μια πραγματική κόλαση σε μια πόλη όπου επικρατούν ο ρατσισμός, η μισαλλοδοξία, η παντελής αδιαφορία για τον οποιονδήποτε – χαρακτηριστικά, δυστυχώς, των καιρών μας. Δουλεύοντας ως courier, ο Σουλεϊμάν «οργώνει» καθημερινά το Παρίσι με μόνα του εργαλεία το ποδήλατο, το κινητό και το μυαλό του. Βρίσκεται, εκ των πραγμάτων, κάθε στιγμή εν αμύνει και τίποτα δεν μπορεί να τον βοηθήσει σε αυτόν τον καθημερινό γολγοθά. Μόνο ο εαυτός του. Ουκ ολίγες φορές θα τον δούμε σε πολύ δυσάρεστη θέση – είτε απαιτώντας χρήματα που του χρωστούν είτε βιώνοντας από πρώτο χέρι τον ρατσισμό. Σίγουρα το θέμα είναι πολύ δυσάρεστο, όμως ο Λοζίν το χειρίζεται με προσοχή, δεν καταφεύγει στο φθηνό μελόδραμα. Καθ’ όλη τη διάρκειά της, η ταινία έχει ενέργεια αλλά απογειώνεται (στην κυριολεξία) στο τελευταίο εικοσάλεπτο, όταν έρχεται η στιγμή της αποκάλυψης του ήρωα στη συνέντευξη (γιατί μέχρι τότε δεν θα έχουμε πάρει ιδιαίτερες πληροφορίες για την περίπτωσή του). Και εκεί πραγματικά η καρδιά σου σπαράζει χάρη στον ηθοποιό Αμπού Σαγκαρέ που υποδύεται τον Σουλεϊμάν. Εξαιρετικά ταλαντούχος, ο Σαγκαρέ υπήρξε ανακάλυψη του Λοζίν και της υπεύθυνης κάστινγκ Αλίν Νταλμπίς, καθώς για την εύρεση του σωστού προσώπου «ξεσκόνισαν» την κοινότητα των Γουινέζων στη Γαλλία. Τον ανακάλυψαν στην Αμιέν μέσω μιας οργάνωσης. Συν τοις άλλοις, ο ίδιος ο Σαγκάρε είχε φτάσει στη Γαλλία επτά χρόνια νωρίτερα, όταν ήταν ακόμα ανήλικος. Και μπορούμε να φανταστούμε το πώς…

Queer σαπουνόπερα

Κατά μια έννοια, το «Baby» (Βραζιλία/Γαλλία/Ολλανδία, 2024) του Βραζιλιάνου Μαρτσέλο Γκαετάνο είναι κι αυτό το οδοιπορικό ενός μοναχικού νέου σε μια μεγαλούπολη. Εχοντας μόλις βγει από το αναμορφωτήριο, ο ομοφυλόφιλος Baby (Ζοάο Πέδρο Μαριάνο) περιφέρεται σαν την άδικη κατάρα και χωρίς στον ήλιο μοίρα στους κακόφημους δρόμους του Σάο Πάολο. Από εκεί θα ξεκινήσει το «ταξίδι» του, όμως ο σκηνοθέτης δεν φαίνεται να έχει να πει πολλά. Αυτό που κυρίως τον ενδιαφέρει – και το κάνει καλά – είναι να «στολίσει» την ιστορία (η λέξη «ιστορία» χρησιμοποιείται χαριστικά) με μια ποικιλία από ευφάνταστες σκηνές διαστροφικών σεξουαλικών δραστηριοτήτων που προσωπικά μας άφησαν αδιάφορους, κυρίως επειδή δεν εξυπηρετούν σε τίποτα την εξέλιξη του όλου θέματος. Οχι ότι κάποιες σχέσεις που δημιουργούνται ανάμεσα στον Baby και πρόσωπα του περίγυρού του δεν κινούν (σχετικά) το ενδιαφέρον, όμως αυτό δεν βαστά πολύ, πέρα από το ότι αυτές οι σχέσεις οδηγούν την ταινία στα χωράφια του πολύ μπανάλ μελό. Η βασική σχέση είναι εκείνη του Baby με τον προαγωγό του (Ρικάρντο Τεόντορο), ο οποίος τον προωθεί, κάνει σεξ μαζί του και συγχρόνως τον εκμεταλλεύεται. Πιο κοινότοπο δηλαδή, και να θες, δεν γίνεται. Σε κάθε περίπτωση, προτεραιότητα του Γκαετάνο είναι να τρυπώσει με την κάμερά του σε βρώμικα διαμερίσματα αναζητώντας σκηνές ανδρικού σεξ. Οπότε η ταινία, που θυμίζει βραζιλιάνικη σαπουνόπερα μασκαρεμένη σε art house queer cinema, αν σε κάτι εξυπηρετεί είναι ως τουριστικός οδηγός των σημείων στα οποία ένας γκέι, τραβεστί ή τρανς μπορεί να ψωνιστεί στο Σάο Πάολο, να βρει ναρκωτικά, να κάνει επικίνδυνο κλαμπινγκ κ.λπ., κ.λπ., κ.λπ. Σε αυτά είναι πραγματικά… άψογη.

Δολοφονικό δίδυμο

Με κίνδυνο να ακουστώ «ηθικολόγος», θεωρώ ότι υπάρχει κάτι το χυδαίο, πλέον, στην ιδέα του εξωραϊσμού δολοφόνων που από τη μια όχι μόνο δεν έχουν κανένα φραγμό, αλλά κάνουν και πλακίτσες για αυτό, και από την άλλη είναι έτοιμοι να σώσουν παιδάκια από βέβαιο θάνατο. Οπως ακριβώς συμβαίνει στον «Λογιστή 2» (The accountant 2, ΗΠΑ, 2025) του Γκάβιν Ο’ Κόνορ που ακολουθεί την επιτυχία του «Λογιστή» (2016) του ιδίου. Ο Μπεν Αφλεκ επαναλαμβάνει τον ρόλο του Γουλφ, ο οποίος πίσω από την εικόνα μιας διάνοιας στα μαθηματικά κρύβει μια σκοτεινή πλευρά από την οποία δεν απουσιάζουν οι δολοφονίες. Μάλιστα, αυτή τη φορά ζητεί τη βοήθεια του μικρότερου αδελφού του (Τζον Μπερντάλ), ο οποίος τυγχάνει να κάνει την ίδια δουλειά, σκοτώνοντας ό,τι κινείται. Δεν έφτανε ο ένας δηλαδή, τώρα έχουμε και δεύτερο. Παρότι το σενάριο της ταινίας είναι εντελώς βραχυκυκλωμένο, σε γενικές γραμμές μπορείς να πεις ότι η ταινία έχει να κάνει με το κυνήγι διακινητών ανθρώπινης σάρκας – και δη παιδιών –, οπότε τα δύο αδέλφια θα μεταμορφωθούν σε κομάντο σωτηρίας. Φυσικά, όπως συμβαίνει σε αυτού του τύπου τις ταινίες, όλα γίνονται με μια… τρομακτική ευκολία και τίποτα δεν είναι πειστικό.

Διαστροφικά ανόητο

Είναι τόσο διαστροφικά ανόητο το σενάριο στο θρίλερ τρόμου «Until dawn» (ΗΠΑ, 2025) του Ντέιβιντ Σάντμπεργκ, που το να περιγράψεις και μόνο τι συμβαίνει στην ταινία δείχνει να είναι απίστευτος κόπος. Η ταινία κάποια σχέση φαίνεται να έχει με την επιστροφή από τον κόσμο των νεκρών και μάλιστα σε καθημερινή βάση και με τα ίδια θύματα που για κάποιο λόγο δεν λένε να πεθάνουν. Κάθε φορά ο θάνατός τους είναι διαφορετικός, όλο και πιο τρομακτικός, όλο και πιο εντυπωσιακός, όλο και πιο βάρβαρος, όλο και πιο ακραίος. Νιώθεις ότι η ταινία έχει κάπως τη λογική της «Μέρας της μαρμότας», αλλά στην εντελώς ακατάληπτη, gore εκδοχή της. Φυσικά, εδώ δεν υπάρχει καθόλου χιούμορ παρά μόνο τρόμος, τόσο ασυνάρτητα βλακώδης, που αν παραμείνεις στην αίθουσα μέχρι το τέλος θα απορήσεις με τα κουράγια και τις αντοχές σου (παίζουν οι Ελα Ρούμπιν, Μάικλ Τσιμίνο, Οντέσα Αζιόν, Πίτερ Στορμάρε).

Ιδιαίτερο ντοκιμαντέρ

Ακολουθώντας την κοινή πορεία του εικαστικού Μέμου Μακρή (1913-1993) και της καλλιτέχνιδος και συζύγου του Ζιζής Μακρή, το ντοκιμαντέρ του Τίμωνα Κουλμάση «Το βράδυ υποχωρεί» (Ελλάδα, 2025) ξεφεύγει από την τυπική βιογραφία και γίνεται ένας παράξενος, ρομαντικός, ενίοτε ονειρικός φόρος τιμής, τόσο στους δυο τους όσο και στην έννοια της ελευθερίας σε συνάρτηση με την τέχνη. Ηρωας της ελληνικής αντίστασης στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο (και εν συνεχεία αδικημένος στον τόπο του, όπως πολλοί αντιστασιακοί), ο Μακρής γνώρισε την γυναίκα του στο Παρίσι, πριν από την απέλασή του (για πολιτικούς λόγους) και την εγκατάστασή του στην Ουγγαρία που του πρόσφερε πολιτικό άσυλο. Ηδη σημαντικός γλύπτης (τα γλυπτά του στο Μαουτχάουζεν προς τιμήν των θυμάτων του Ολοκαυτώματος θεωρούνται σπουδαία), ο Μακρής δεν μπορούσε να δει την τέχνη χωρίς τον άνθρωπο μέσα της – «στην τέχνη πρέπει να υπάρχει ανθρωπισμός» έλεγε. Εξάλλου το έργο του ήταν το αποτέλεσμα της εμπειρίας του ως αντιστασιακού («αυτό το πρόβλημα της αντίστασης υπάρχει μέσα μου»). Ο Μακρής έγινε «ο λαϊκός γλύπτης για τη Λαϊκή Δημοκρατία της Ουγγαρίας και όχι κλασικός εκπρόσωπος του κομμουνισμού» όπως αναφέρει ο Ηλίας Νικολακόπουλος, ένας από τους ελάχιστους ομιλητές στην ταινία, όπου από ελληνικής πλευράς μιλούν επίσης ο σκηνοθέτης Μάνος Ζαχαρίας και ο φιλόσοφος Σάββας Μιχαήλ. Εικόνες από τις δύσκολες εποχές στις οποίες έζησε το ζευγάρι και γεγονότα όπως η εισβολή των σοβιετικών τανκ στην Πράγα το 1968 μαρτυρούν την προδοσία των ιδανικών, με τη φωνή του Μακρή, από μια παλιά ερασιτεχνική ηχογράφηση, ενίοτε να τις συνοδεύει (η ταινία θα προβάλλεται 25, 26 και 27 Απριλίου στις αίθουσες Ταινιοθήκη της Ελλάδος στην Αθήνα και Βακούρα στη Θεσσαλονίκη).

Για τα παιδιά

Προβάλλεται τέλος και η νορβηγική παιδική ταινία κινουμένων σχεδίων «O Πειρατής Μαυροδόντης και η Κόμισσα του Γκρελ» (Kaptein Sabeltann og Grevinnen av Gral, 2025) των Γιαπράκ Μοράλι, Αρι Οστνες και Ράζμους Α. Σίβερτσεν, στην οποία ξεχωρίζει ο πειρατής του τίτλου, για τον οποίο τα τελευταία 30 χρόνια έχουν γραφτεί πολλές ιστορίες (η συγκεκριμένη είναι καινούργια και εμπνευσμένη από θεατρική παράσταση). Βασικό ρόλο εδώ παίζουν δυο πιτσιρίκια, η Ρέιβεν και ο Πίνκι, που ως λοστρόμοι του πειρατικού πλοίου εκνευρίζουν τον Μαυροδόντη, μέχρι τη στιγμή που ο Πίνκι πέφτει θύμα απαγωγής μιας κακιάς βασίλισσας και ο Μαυροδόντης αναλαμβάνει δράση για τη σωτηρία του.

Δύο αφιερώματα

Από σήμερα και ως την Τετάρτη 30 Απριλίου στον κινηματογράφο Αστορ πραγματοποιείται το αφιέρωμα «Φαντάσματα – Ο Αόρατος Κόσμος του Ελληνικού Κινηματογράφου» που διοργανώνει η ΕΣΠΕΚ σε συνεργασία με το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για μια οπτικοακουστική τελετουργία όπου πρωταγωνιστεί το ελληνικό σινεμά του φανταστικού με 19 μεγάλου μήκους και 5 μικρού μήκους ταινίες, live μουσική, συζητήσεις, μεταμεσονύχτιες προβολές και πάρτι. Ανάμεσα στις ταινίες που θα προβληθούν είναι: «Τα χρώματα της Ιριδας», «Πρωινή Περίπολος», «Το Κακό», «Ο δράκουλας των Εξαρχείων», «Μάσκα του Διαβόλου», «Κυνηγοί», «Καρκαλού», «Ευρυδίκη ΒΑ2037», «Ιστορία 52», «Αλπεις» και «Winona». Την Τρίτη 29/4 θα υπάρξει και στρογγυλή τράπεζα με τίτλο «Το ελληνικό σινεμά είναι φανταστικό».

Αρχιζει σήμερα στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος το αφιέρωμα «Λάκης Παπαστάθης – Σε Πρώτο Πλάνο», κατά τη διάρκεια του οποίου θα προβληθούν και οι τέσσερις μεγάλου μήκους ταινίες μυθοπλασίας του σκηνοθέτη, συγγραφέα και διανοούμενου Λάκη Παπαστάθη: «Τον Καιρό των Ελλήνων», «Θεόφιλος», «Το μόνον της ζωής του ταξείδιον» και «Ταξίδι στη Μυτιλήνη». Μαζί, μια επιλογή μικρού μήκους του σπουδαίου δημιουργού, επτά επεισόδια από το θρυλικό «Παρασκήνιο» της ΕΡΤ και ένα επεισόδιο από τη σειρά ιστορικών ντοκιμαντέρ «Αναζητώντας τη χαμένη εικόνα».