Zombie blues και ψυχαναγκασμός!

Οπως πολύ καλά γνωρίζουμε, όταν στη μέση μπαίνει το κέρδος, το Χόλιγουντ θα κάνει ό,τι μπορεί ώστε να βγάλει από τη μύγα ξίγκι. Και τα ζόμπι δεν θα μπορούσαν να αποτελούν εξαίρεση. Ετσι λοιπόν, με τους «Αμαρτωλούς» (Sinners, ΗΠΑ, 2025), βρισκόμαστε μπροστά στην αποκρυστάλλωση μιας νέας ιδέας που, άκουσον άκουσον, αποπειράται να συνδέσει τα ζόμπι με τα νέγρικα μπλουζ στον αμερικανικό Νότο της δεύτερης δεκαετίας του περασμένου αιώνα. Και συγκεκριμένα σε ένα φτωχοχώρι του Μισισιπή, εκεί όπου δύο δίδυμα, μαύρα αδέλφια (Μάικλ Μπ. Τζόρνταν) που έχουν περάσει πολλά (Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, υπόκοσμος στο Σικάγο) επιστρέφουν για να ανοίξουν ένα νυχτερινό κέντρο. To πώς τώρα συνδέονται τα νέγρικα μπλουζ με τα ζόμπι είναι ένα ζήτημα, το οποίο ο σκηνοθέτης Ράιαν Κούγκλερ – που έγινε μεγάλο όνομα μετά την επιτυχία του «Black Panther» –, ενώ δείχνει πραγματικά να το πιστεύει, δεν το διαχειρίζεται και τόσο πειστικά.

Σε άλλο κλίμα κινείται η μισή ταινία και σε άλλο η άλλη μισή. Η σύνδεσή τους, προσωπικά, με άφησε σε μια κατάσταση αμηχανίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο συνδυασμός αυτών των δύο, μπλουζ και μεταφυσικός τρόμος, δεν μου κίνησε σε κάποια σημεία την περιέργεια. Οφείλω λοιπόν να πω ότι κατά τη διάρκεια αυτής της υπερβολικά μεγάλης για το θέμα της ταινίας – 147′ – υπήρξαν στιγμές που το διασκέδασα, αν και αυτές οι σκηνές αφορούσαν κυρίως τον τσαμπουκά με τον οποίο τα δύο μαύρα αδέλφια δείχνουν αποφασισμένα να επιβληθούν στον ρατσιστικό Νότο. Η νύχτα της επίθεσης των ζόμπι είναι μια επανάληψη δεκάδων πανομοιότυπων σκηνών, παρότι εδώ το ενδιαφέρον κινεί το γεγονός ότι η ρίζα των ζόμπι είναι λευκή, οπότε «εισβάλλει» και το στοιχείο της αλληγορίας. Μάλιστα, τα ζόμπι προτείνουν στους μαύρους μια… συνεργασία για μια καλύτερη «ζωή», στην οποία όλοι θα είναι ίσοι γιατί όλοι θα είναι… ζόμπι! Δεν θα διαφωνήσω στο ότι η φαντασία του Κούγκλερ (που έχει γράψει και το σενάριο) είναι οργιαστική, με το εύρημα της μουσικής να δίνει τον ρυθμό αλλά και έναν τόνο πρωτοτυπίας στο όλο εγχείρημα. Ωστόσο, βλέποντας σκηνές όπως εκείνη όπου τα ζόμπι χορεύουν ιρλανδικούς σκοπούς σαν να βρίσκονται σε μιούζικαλ, σκέφτεσαι ότι η ταινία έχει χάσει το παιχνίδι και καταλήγει γραφική, ταλαντευόμενη ανάμεσα στη σοβαροφάνεια και το γκροτέσκο.

Αρνητική ενέργεια

Ενώ κάποιες ταινίες είναι υποδειγματικά άρτιες σε όλα – και όταν λέω σε όλα, εννοώ σε όλα –, είναι τέτοια η ωμότητα με την οποία διαχειρίζονται το θέμα τους ή το θέμα τους το ίδιο είναι τόσο δυσάρεστο, που επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την ψυχολογία του αποδέκτη τους. Γιατί είναι τόσο μεγάλη η δυσφορία που προκαλούν, που πραγματικά νιώθεις ότι παρακολουθώντας τες υποβάλλεις τον εαυτό σου σε μια άνευ προηγουμένου καταπίεση, την οποία, εδώ που τα λέμε, δεν τη χρειάζεσαι κιόλας. Λέγεται ψυχαναγκασμός και για αυτόν δεν φταίνε απαραιτήτως οι ίδιες οι ταινίες – μπορεί να φταις εσύ, που απλούστατα κάποια πράγματα δεν μπορείς να τα αντέξεις. Σε αυτήν ακριβώς την κατηγορία, τουλάχιστον για τον υπογράφοντα της ανά χείρας κριτικής, ανήκει η ταινία «Ονειρα ιλουστρασιόν» (Magazine Dreams, ΗΠΑ, 2023) του νεαρού σκηνοθέτη Ελάιζα Μπάινουμ.

Πρόκειται για την εξιστόρηση ενός ατελείωτου μαρτυρίου, εκείνου που βιώνει καθημερινά και σε οποιαδήποτε φάση της ημέρας του ένας σχετικά νέος άντρας, ο οποίος «τρώγεται» σε τόσο μεγάλο βαθμό με τα ρούχα του που αφήνει την εντύπωση ότι κάποια στιγμή θα αρχίσει (κυριολεκτικά) να τρώει τις σάρκες του. Και κάτι τέτοιο όντως συμβαίνει, όταν σε μια σκηνή αυτού του κινηματογραφικού εφιάλτη, μη μπορώντας να συγκρατήσει τα νεύρα του, ο ήρωας διαλύει με τις γροθιές του ένα ολόκληρο κατάστημα, καταπίνοντας σχεδόν τζάμια, λάμπες, βίδες και λαμαρίνες. Το όνειρο αυτού του ανθρώπου, ο οποίος ζει στο ίδιο σπίτι με τον βετεράνο του πολέμου στο Βιετνάμ παππού του, είναι να γίνει αστέρας του body building. Εχει όλα τα προσόντα για να πετύχει τον στόχο του. Εχει το σώμα, ξέρει τις κινήσεις, δουλεύει με πάθος στο γυμναστήριο. Αλλά καθώς η παθολογική αυτοκαταστροφή βρίσκεται στη φύση του (και δεν μπορεί να την ελέγξει) θα κάνει, τελικά, ό,τι περνά από το χέρι του για να αποτύχει παταγωδώς. Αναρωτιέμαι, αυτό γιατί να το δεις; Γιατί δεν είναι μόνο αυτά που βλέπεις να γίνονται, είναι και αυτά που νιώθεις ότι πρόκειται να γίνουν – σε κάθε κίνηση, ακόμα και στην ανάσα αυτού του ανθρώπου τον οποίο υποδύεται καταπληκτικά ο ηθοποιός Τζόναθαν Μέιτζορς, φορτωμένος με όλες τις απίστευτες δυσκολίες του ρόλου. Ομως είναι τόσο μεγάλο το πρόβλημα επικοινωνίας αυτού του ανθρώπου με τους γύρω του (όπως και με τον ίδιο τον εαυτό του) και βγάζει μια ενέργεια τόσο, μα τόσο αρνητική στην οθόνη, που, διάολε, δεν αντέχεις να τον βλέπεις. Ή, για να το πω ηπιότερα, με κόπο τον παρακολουθείς.

Για τα παιδιά

Για την παιδική ταινία «Το μικρό μου πάντα» (Moon le Panda, Γαλλία / Βέλγιο, 2025) δεν μπορούμε να εκφέρουμε άποψη καθώς η διανομή της δεν την παρουσίασε στους δημοσιογράφους. Εδώ, όπως διαβάζουμε, λόγω της κακής σχολικής του επίδοσης, ένας 12χρονος (Νοέ Λιου Μαρτάν) στέλνεται στη γιαγιά του στα μυστηριώδη κινεζικά βουνά, όπου γίνεται κρυφά φίλος με ένα πάντα που το ονομάζει Φεγγάρι… Σύμφωνα με τον σκηνοθέτη Ζιλ ντε Μετρ, πρόκειται για «μια οικογενειακή ιστορία πάνω στις αγωνίες της παιδικής ηλικίας, το βάρος των ακαδημαϊκών σπουδών, την ανταγωνιστικότητα του σχολείου, την ανάγκη απόδρασης σε εικονικούς κόσμους και τη δυσκολία να βρεις τη θέση σου στον κόσμο». Προβάλλεται μεταγλωττισμένη στα ελληνικά.