Ηχοι της Μεσογείου και AfroGreeks

Την εποχή που ο Πετρολούκας Χαλκιάς ζούσε στην Αμερική, ήρθε αντιμέτωπος με την πιθανότητα της απέλασης. Ηθελαν να τον διώξουν με το πρόσχημα «έχουμε και άλλους μουσικούς σαν κι εσένα». Αυτή η φράση τον ενόχλησε πολύ. Τους είπε ότι δεν πρόκειται να φύγει, αν δεν φέρουν πρώτα τον καλύτερό τους μουσικό να παίξει μαζί του. Ο σπουδαίος σολίστας του κλαρίνου παρουσίασε, σ’ εκείνον τον άτυπο – ας πούμε – διαγωνισμό, ό,τι είχε μάθει από τους προκατόχους του και δασκάλους του. Το αποτέλεσμα ήταν οι Αμερικανοί να μαγευτούν από τους ήχους της Ηπείρου και να παραδεχθούν τη μοναδικότητά τους. Αυτή είναι μία από τις ιστορίες που αφηγήθηκε ο ξεχωριστός μουσικός στη Βασιλική Καρακώστα, η οποία εξερευνά με σεβασμό και διαρκές ενδιαφέρον την παράδοση. Και αυτή την ιστορία ανασύρει στη συζήτηση με αφορμή τη συμμετοχή της στο αφιέρωμα «Μουσικές Παραδόσεις», που θα γίνει στο Θέατρο Ολύμπια από τις 23 έως τις 30 Απριλίου, αφιερωμένο στις μουσικές παραδόσεις του κόσμου, με ήχους από τη Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή, την Αφρική, τα Βαλκάνια και τη Λατινική Αμερική.

Η συναυλία της Βασιλικής Καρακώστα (Σάββατο 26 Απριλίου, στις 20.30), για την οποία ευχαριστεί τον καλλιτεχνικό διευθυντή του οργανισμού, Τάση Χριστογιαννόπουλο, γίνεται σε συνεργασία με τα Εγχορδα της Συμφωνικής Ορχήστρας του Δήμου Αθηναίων. Μια ιδιαίτερη προσέγγιση στη δημοτική μουσική, μέσα από νέες ενορχηστρώσεις για κλασικά έγχορδα. Ενα μουσικό ταξίδι, με συνοδοιπόρους τον Αστέριο Πούφτη στη μουσική διεύθυνση και τη Στέλλα Βαλάση στο σαντούρι, που ξεκινά από τη Μακεδονία, τη Θράκη και την Ηπειρο, συνεχίζει στη Θεσσαλία, τη Στερεά Ελλάδα, την Κρήτη, την Πελοπόννησο, το Αιγαίο και τα Επτάνησα, και καταλήγει στη Μικρά Ασία, τον Πόντο και την Κύπρο.

Οι «αόρατοι» της Κυψέλης

Αλλη μια ιδιαίτερη στιγμή στο φεστιβάλ είναι η παράσταση των The AfroGreeks (Παρασκευή 25 Απριλίου, στις 20.30). Το έργο τους έχει ξεκινήσει από το 2009 και δημιουργήθηκε ως μια καλλιτεχνική πρακτική, όπως εξηγεί ο σκηνοθέτης Μενέλαος Καραμαγγιώλης, ο οποίος, μαζί με την ομάδα Documatism, παρακολουθεί και καταγράφει τους «αόρατους» της Κυψέλης να διεκδικούν το δικαίωμα να είναι Ελληνες με αφρικανική καταγωγή. «Η επιθυμία γεννήθηκε την εποχή που γύριζα την ταινία “JACE” και είχα βαρεθεί – όχι μόνο εγώ – να λένε την Κυψέλη “γκέτο”». Η τέχνη αποδείχθηκε η ιδανικότερη και πιο ευγενής διαδικασία για την ανάδειξη κοινωνικών θεμάτων.

Η συναυλία φωτίζει τον «Μήνα Μαύρης Ιστορίας 2025», με δράσεις που θα κορυφωθούν τον Μάιο και τον Ιούνιο, μέσα από ένα κινηματογραφικό φεστιβάλ γύρω από το συλλογικό έργο των The AfroGreeks, το οποίο βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Ο Μενέλαος Καραμαγγιώλης, ο οποίος έχει την επιμέλεια της μουσικής παράστασης, τονίζει πως η ιδέα της συναυλίας προέκυψε από πρόταση της Grace Nwoke, τραγουδίστριας αλλά και ανθρωπολόγου. «Ο λόγος που το πρότεινε ήταν ότι τον μήνα Μάιο είχε βγει σε διαβούλευση ο νόμος σχετικά με την ιθαγένεια». Πριν από τρία χρόνια πραγματοποιήθηκε η πρώτη δράση του «Μήνα Μαύρης Ιστορίας» στην Ελλάδα. Φέτος, γιορτάζουμε κάνοντας έναρξη με τη συναυλία στο Ολύμπια. Οι Αφροέλληνες δηλώνουν την παρουσία τους τραγουδώντας ελληνικά και αφρικανικά παραδοσιακά τραγούδια. Συγχρόνως, υπογραμμίζουν – σε ένα θέατρο που φέρει το όνομα της Μαρίας Κάλλας – το διαχρονικό πρόβλημα όσων ζουν σε αυτόν τον τόπο: το πρόβλημα της εντοπιότητας και της αποδοχής. Ο «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» είναι αφιερωμένος στον αφροαμερικανό συγγραφέα, δοκιμιογράφο, θεατρικό συγγραφέα και ακτιβιστή James Baldwin, με αφορμή τα 101 χρόνια από τη γέννησή του.

Αυτή η πολύχρωμη γιορτή, που παραπέμπει στη ροή και την περιπλάνηση ανάμεσα σε πολιτισμούς, ξεκινά από τις μεσαιωνικές μουσικές της Μεσογείου και της Ανατολής με το σύνολο Ex Silentio (23/4), συνεχίζεται με το μουσικό μωσαϊκό της Σαβίνας Γιαννάτου και των Primavera en Salonico (24/4), και εξερευνά διαφορετικές μουσικές παραδόσεις. Το El Sistema Greece (27/4) μας ταξιδεύει από τα Βαλκάνια ως τη Λατινική Αμερική, ενώ οι Ζαχαρίας Καρούνης και Ηρώ Σαΐα (28/4) ζωντανεύουν μελωδίες από την Κορσική έως την Κρήτη. Η Χορωδία του Δήμου Αθηναίων (29/4) ερμηνεύει παραδοσιακά τραγούδια από όλο τον κόσμο, και η Big Band του Δήμου Αθηναίων (30/4) φιλοξενεί τον Mayquel Gonzales σε μια εκρηκτική βραδιά Latin jazz.